انگیزش ذاتی
موضوع این جلسه، موضوعی است که کار بر روی نظریه خودمختاری را آغاز کرد
انگیزش ذاتی
انگیزش ذاتی چیزی است که ما با آن آغاز کردیم
چون فکر می کنیم که نشانه ای بسیار مهم از طبیعت فعال انسانی است که همه ما آن را داریم
وقتی که انگیزه ذاتی داریم
کاری را تنها به خاطر لذت ذاتی خود فعالیت انجام می دهیم
چون از چالشی لذت می بریم
چون در مورد موضوع اشتیاق داریم یا اینکه فقط می خواهیم چیز جدیدی یاد بگیریم
و در جای جای زندگی وجود دارد
آن را در انواع مختلف چالش ها می بینیم
اما شاید بهترین مثال یا نمونه اولیه انگیزش ذاتی، بازی کودکان است
اگر کودکان را به حال خود بگذاریم
اولین کاری که می کنند این است که به دنبال راهی برای بازی می گردند
می خواهند با محیط پیرامون خود ارتباط بگیرند
می خواهند چیزها را دستکاری کنند
می خواهند چیزها را امتحان کنند
و برای مثال اگر به این کودک در این محوطه بازی شنی نگاه کنیم
می بینیم که دارد شن را دستکاری می کند و در حین این کار
خیلی چیزها می آموزد
در مورد کیفیت فیزیکی می آموزد
در مورد جهان پیرامونی خود می آموزد
احتمالا در مورد روابط اجتماعی در خود محیط بازی می آموزد
همه‌ی این چیزهای خوب در حال اتفاق افتادن هستند
و تنها به این خاطر به وقوع می پیوندند که او انگیزه دارد که خوش بگذراند
اگر پیشش می رفتیم و می گفتیم
هی، می دونی بازی کردن با شن خیلی برای مغزت خوبه؟
این به لذتی که می برد اضافه نمی کند
حتی بیشتر اگر می رفتیم و می گفتیم که ما از این که با شن بازی می کند خوشمان می آید
به بازی کردن ادامه بده و ما بخاطر این کار بهت پول می دهیم
احتمالا از دریافت پول خوشش بیاید ولی به لذت و خواست ادامه بازی با شن اضافه نمی شود
انگیزش ذاتی انجام کارها تنها برای لذت آن است
و این نقش بسیار مهمی در رشد ما
و سرزندگی ما در تمام طول زندگی بازی می کند
ممکن است تصور کنیم که این یک شاخصه مختص به انسان هاست
کنجکاوی و ارتباط گرفتنمان با محیط خود
اما در واقع در تمامی نخستی سانان وجود دارد
در واقع عبارت انگیزش ذاتی تا جایی که می دانیم منتسب به
هری هارلو است که نخستی شناس بود
چون در شامپانزه ها مشاهده کرد که چقدر در بازی با محیط فعال هستند و ارتباط می گیرند
او اولین فردی بود که متوجه شد که وقتی که به شامپانزه
ها یا دیگر نخستی سالان برای این بازی ها جایزه می دهیم
به جای بهبود آن در واقع در بازی اختلال ایجاد کرده و گاها آن را متوقف می کند
همانطور که گفتم انگیزش ذاتی برای یادگیری بسیار مهم است
در واقع اغلب روانشناسان تکوینی بر این باورند که
بیشتر یادگیری ما در زندگی طبیعتا انگیزه ذاتی دارند
بنابراین تنها به این خاطر که به چیزی یا محیطی علاقه پیدا می کنیم، می آموزیم
وقتی که صبح روزنامه می خوانم به این خاطر نیست که خاصه
به من یا کارم کمک می کند یا قرار است حقوقم را افزایش دهد
فقط به این خاطر است که از کسب اطلاعات در مورد دنیای اطرافمان لذت می برم
بنابراین بیشتر رشد شناختی ما از طریق انگیزش ذاتی محقق می شود
حتی در مدرسه که معمولا درجات بالایی از انگیزش ذاتی وجود ندارد
از قرار معلوم انگیزش ذاتی دانش آموزان از میان تمام انگیزه ها
احتمالا تنها نشانگر مشارکت آن ها در تحصیل و در نتیجه موفقیت آن ها بود
می توانیم به شکل مستقیم اندازه گیری اش کنیم، معدل را پیشبینی می کند
و بنابر تحقیقات اخیر به شکل مستقیم دیگر دستاوردها را نیز پیشبینی می کند
و متاسفانه
با به اندازه کافی در مدارسمان از انگیزش ذاتی بهره نمی بریم
همانطور که تحقیقات زیادی در سراسر دنیا نشان می دهد
دانش آموزان معمولا مدرسه را با مهدکودک شروع می کنند
و در آنجا میزان بالایی انگیزش ذاتی دارند
اما این انگیزش در دوران مدرسه کاهش پیدا می کند و کمتر و کمتر می شود
تا سال دهم برای اکثر دانش آموزان به کمترین سطح خود می رسد
که به این معناست که ما از این موتور تکاملی یادگیری را استفاده نمی کنیم
و در مدارس خود از آن بهره زیادی نمی بریم
و این بخشی از دلیلی است که در ابتدا به موضوع انگیزش ذاتی علاقه مند شدیم
چطور می توانیم این انگیزش را0
دانش آموزان در کلاس درس یا کارگران در محل کار به چه چیزی نیاز دارند
تا بیشتر کنجکاو شوند
و در رابطه خود با درس راسخ تر باشند
و آن اعتماد به نفس
و شایستگی ای که با انگیزش ذاتی همراه است را به دست بیاورند؟
بنابراین در ابتدای کار نظریه ای را با نام نظریه ارزیابی شناختی درست کردیم
این اولین نظریه از نظریات، نظریه خودمختاری است
و در کلیات خیلی نظریه ساده ای است
میگوید که ما زمانی می توانیم انگیزه ذاتی داشته باشیم که
احساس امنیت و ارتباط با افراد پیرامون خود داشته باشیم
بنابراین نباید نگران یا مضطرب باشیم
به شکل نزدیک تر برای اینکه انگیزه ذاتی داشته باشیم
باید احساس اثرگذاری در کاری که می کنیم را داشته باشیم
و در کار خود احساس شایستگی داشته باشیم
که به این معناست که باید بجای چیزهای خیلی راحت، چالش های بهینه داشته باشیم
چون سادگی حوصله را سر می برد و کارها نباید خیلی هم سخت باشد
چون زیادی باعث اضطراب می شود
و باعث عدم پایداری علاقه در طول زمان می شود
و در نهایت، فکر کردیم که برای داشتن انگیزه ذاتی
به واقع باید این احساس را داشته باشید که فعالیت از خودتان نشات می گیرد
که فعالیتی است که به شکل خودخواسته یا داوطلبانه انجام می دهید
بنابراین هرچیزی که استقلال را حمایت می کند باعث افزایش انگیزه ذاتی می شود
و چیزهایی که احساس استقلال را کاهش می دهد انگیزه ذاتی را نیز کاهش می دهد
حالا این را از کجا می دانیم؟ از این جهت می دانیم که
آزمایشات زیادی در محیط آزمایشگاهی و واقعی انجام می دهیم
میخواهم کمی در مورد آزمایشات محیط آزمایشگاهی صحبت کنم
تا اینکه تا حدودی متوجه عملکردش شوید
به طور مثال ممکن است یک دانش آموز را به محیط آزمایشگاهی بیاوریم و
و به او فعالیتی بدهیم که از پیش امتحان کردیم و دیدیم که خاصه برای دانش آموزان جالب است
ممکن است فعالیت حل پازل یا مطالعه یا هر فعالیت جالب دیگری باشد
و به او می گوییم که در چندین شرایط این فعالیت را انجام دهد
در یک شرایط برای مثال می گوییم که این پازلی که در حال حل آن هستی
چیزی است که به خوبی هوش را اندازه گیری می کند
بنابراین از آن استفاده می کنیم تا ببینیم چقدر باهوش هستی
بنابراین روی او فشار می گذاریم که به دلیل عزت نفس خیلی خوب انجامش بدهد
در یک شرایط دیگر ممکن است بگوییم که این آزمایشی
است که توانایی های مختلف هوشی را آزمایش می کند
به عنوان وظایف آزمایشی از آن استفاده می کنیم
بنابراین بهترین عملکرد خود را داشته باش
در اینجا فشاری برای رسیدن به یک برآیند خاص وجود ندارد.
بنابراین افراد را یا در شرایط فشار یا شرایط عدم فشار برای انجام فعالیت قرار دادیم
و در پایان به هر دو گفتیم
در این فعالیت خیلی خوب ظاهر شدی
تا همه احساس شایستگی داشته باشند
و بعد به یک بهانه ای آن ها را در محیط آزمایشگاهی تنها می گذاریم
و می گوییم که می توانی بیشتر این فعالیت را انجام بدهی
چندتا دیگر روی میز هست
اما اگر خواستی تا زمانی که بر میگردیم
می توانی مجله بخوانی یا کارهای دیگر بکنی
و وقتی که در اتاق نیستیم
و فکر می کنند که تحت نظر کسی نیستند
و کسی آن ها را ارزیابی نمی کند
و جایزه یا تنبیهی در کار نیست
به فعالیت باز می گردند
و معمولا آن کار را به خاطر علاقه خود انجام می دهند
در اینجا به مشاهده زمانی که صرف این فعالیت هدف در برهه زمانی
ای که به آن برهه زمانی انتخاب آزاد می گوییم، می پردازیم
و این برهه زمانی استاندارد طلایی در مطالعات رفتاری و انگیزش ذاتی است
با استفاده از این پارادایم در میابیم که وقتی افراد را تحت فشار قرار می دهیم
به احتمال کمتری در زمان انتخاب آزاد فعالیت را انجام می دهند
وقتی که آن ها را تحت فشار قرار نمی دهیم
به احتمال خیلی بیشتری به فعالیت ادامه می دهند
اگر به افراد حق انتخاب دهیم که هرطور می خواهند یک فعالیت را انجام دهند
به احتمال بیشتری در زمان انتخاب آزاد، به فعالیت می پردازند
اما اگر مدیریت خرد کنیم یا به آنها بگوییم که از چه راهبردی استفاده کنند
یا چه هدفی داشته باشند یا چطور فعالیت را انجام دهند
این موضوع باعث می شود احساس استقلال از بین برود
و در نتیجه در زمان انتخاب آزاد کمتر به فعالیت می پردازند
اگر حتی افراد را تحت نظر بگیریم و تنها با دقت به مشاهده آن ها بپردازیم
این معمولا به افراد احساس کنترل شدن از بیرون یا فشار بیرونی می دهد
و در نتیجه انگیزه آن ها را در زمان انتخاب آزاد کاهش می دهد
بنابراین چیزهای مرتبط با استقلال
نشان داده اند که قدرت زیادی در پیشبینی انتخاب آزاد دارند
اما چیزهای مرتبط با شایستگی هم اینطور هستند
وقتی که به افراد وظایفی می دهیم که خیلی آسان هستند
دوباره به انجام فعالیت ادامه نمی دهند چون آنقدر ها جلب نشده اند
اما اگر به آن ها فعالیت هایی که زیاد دشوار هستند هم بدهیم
یا نتوانسته باشند که انجام فعالیت را به خوبی یاد بگیرند
دوباره به خاطر اینکه علاقه شان به خوبی جلب نشده
است در زمان انتخاب آزاد به آن باز نمی گردند
و در نهایت وقتی که با افراد به شکل گرم و پذیرا رفتار می کنیم
معمولا بیشتر انگیزه ذاتی خواهند داشت
در صورتی که وقتی به شکل سرد و بی توجه با آن ها رفتار می کنیم
معمولا احساس قوت قلب کمتری می کنند و در نتیجه
در محیط آزمایشگاهی انگیزه ذاتی کمتری خواهند داشت
بنابراین این نوع عوامل
عوامل فشار، عوامل حق انتخاب، عوامل سطح چالش
همه بر میزان انگیزه ذاتی افراد تاثیر گذار هستند
میخواهم از طریق یک مطالعه خیلی ساده، اهمیت این نوع عوامل را در انگیزش ذاتی نشان دهم
این مطالعه توسط پاملا دومینگز و گروهش انجام شده است
او متخصص تغذیه است
آنچه کودکان انگیزه دارند بخورند نظر او را جلب کرده بود
و خاصه می خواست کاری کند که کودکان سبزیجات بخورند
در این مطالعه خاص کاری که دومینگز و گروهش کردند این بود که
کودکان را به محیط آزمایشگاهی آوردند
و در یک شرایط
دو نوع از سبزیجات که از پیش می دانستند کودکان خیلی به آن ها علاقه مند هستند را آوردند
و هر دو را در بشقاب بچه ها گذاشتند و گفتند
اینجا دو نوع سبزیجات داریم هر چقدر که می خواهید می توانید بخورید
بنابراین شرایط حق انتخاب حاکم بود
در شرایطی دیگر گفتند
اینجا دو نوع سبزیجات داریم، امروز کدام را می خواهید بخورید؟
و آن سبزیجاتی که انتخاب کرده بودند را به آن ها دادند
در اینجا هم شرایط حق انتخاب حاکم است
در شرایطی دیگر تنها یکی از این دو سبزیجات را برداشتند و گفتند
این سبزیجاتی است که باید امروز بخوری و در بشقاب بچه ها گذاشتند
و بعد مشاهده کردند که کودکان چقدر از سبزیجات را میخورند
و در نموداری که اینجا داریم
می بینید که در شرایط دو حق انتخاب که در آن کودکان می توانستند
هرچقدر از هر کدام از سبزیجات را می خواهند بخورد و حق انتخاب داشتند
بیشتر از زمانی که حق انتخاب داشتند سبزیجات خوردند
حتی در صورتی که سبزیجاتی که تعیین شده بود مورد علاقه شان بود
بنابراین خود حق انتخاب
باعث شد که کودکان علاقه بیشتری به این خوراکی داشته باشند
و بیشتر بخورند
بنابراین داستان کوتاه در اینجا این است که
اگر می خواهید بچه هایتان سبزیجات بیشتری بخورند، به آنها حق انتخاب بیشتری بدهید
اما داستان بلندتر این است که مسئله ی حق انتخاب
مسئله ای است که بر استقلال انسان لنگر می اندازد
و در راسخ بودن انسان ها تاثیر گذار است
توانستیم در محیط کلاس درس نشان دهیم
برای مثال وقتی که دانش آموزان حق انتخاب می دهند
دانش آموزان در فعالیت ها بیشتر مشارکت می کنند
و معمولا فکر می کنند که معلم هم توانایی بیشتری دارد
و این باعث یادگیری بهتر در کلاس درس می شود
در تمامی انواع محیط ها در می یابیم که
برداشتن فشار از دوش افراد
و دادن فرصت بیشتر برای انجام فعالیت به روش خود
در ادامه باعث می شود که انگیزه ذاتی بیشتری داشته باشند
خیلی بیشتر در مورد چیزهایی که به شکوفایی انگیزش ذاتی کمک می کند
و همچنین آن را کاهش می دهد صحبت خواهیم کرد
اما پیام من در این جا به واقع این است که
انگیزش ذاتی ما بخش مهمی از طبیعت تکوینی ما است
ما حیوانات کنجکاوی هستیم
علاقه ما جلب می شود و می خواهیم که بر محیط خود حاکم شویم اما
این انگیزش ذاتی که انقدر برای طبیعت انسانی ما مهم
است خیلی وابسته به محیطی است که در آن قرار داریم
وقتی که مدیریت خرد صورت می گیرد
وقتی که چالش های غیر بهینه را مطرح می کنیم و یا زمانی که
دیگر انواع بسترهای تهدید آمیز را داریم، کاهش پیدا می کند
و گاهی حتی چیزی مثبت که برایمان رخ می دهد
می تواند روی انگیزه ذاتی ما تاثیر منفی بگذارد
و در جلسه بعد به این پدیده خواهم پرداخت
در آنجا می بینیم که چطور جایزه ها گاها حتی زمانی که مثبت هستند
باعث کاهش انگیزه ذاتی افراد می شود