عمل عجیب رویا دیدن
اگر دیشب خوابیده باشید و امیدوارم که اینطور باشد
وقتی که به خواب رویا وارد شدید به شدت روان پریش شده اید
و در واقع این چندین بار در طول شب حین چرخه خواب همراه با حرکت سریع چشم اتفاق افتاده است
حالا پیش از اینکه ایده من در مورد روان پریشی شبانه خود را رد کنید
اجازه دهید 5 دلیل خوب به شما بدهم
چون اول شب گذشته وقتی که شروع به رویا دیدن کردید
شروع به دیدن چیزهایی کردید که وجود نداشتند
بنابراین دچار توهم شده بودید
دوم اینکه چیزهایی را باور کردید که امکان نداشته واقعیت داشته باشند
پس دچار هذیان بوده اید
سوم اینکه در رابطه با زمان، مکان و شخص گیج شده بودید
پس دچار عدم موقعیت آگاهی شده اید
چهارم اینکه احساساتتان دچار نوسان شدید شده بوده است
چیزی که روانشناسان به آن ناپایداری عاطفی می گویند
و جالب اینکه وقتی بیدار شدید اگر نه همه، بخش غالب تجربه رویای خود را فراموش کرده اید
بنابراین دچار فراموشی هستید
اگر در زمان بیداری هر کدام از این علایم را تجربه کنید
ممکن است به دنبال مداخله روانی یا روانشناسانه بروید
اما با اینحال به دلایلی که تنها به تازگی شروع به فهم آن کرده ایم
به نظر می رسد که این روندی نرمال از لحاظ فیزیولوژیک و روانشناسانه در هر شب باشد
خواب همراه با حرکات سریع چشم و تجربه مرتبط و آگاهانه ای که در طول آن داریم
که همه به آن رویا دیدن می گوییم
در واقع موردی است از چگونگی افسارگسیختگی مغز شماست
کی رویا می بینیم
خواب رویا یا خواب همراه با حرکات سریع چشم
فعالیت مغزی است که تقریبا با فعالیت مغز در زمان بیداری غیر قابل تمایز دادن است
با پیشرفت فناوری تصویربرداری قدرتمندتر ام آر آی
توانستیم عمق مغز را مشاهده کنیم
در طول این تحقیقات
به افرادی گفتیم وارد اسکنر بشوند و بخوابند
و وقتی که وارد خواب همراه با حرکات سریع چشم شدند اسکنر را روشن کردیم
و توانستیم که تغییرات به وجود آمده در فعالیت مغزیشان را مشاهده کنیم
در واقع به نسبت زمانی که بیدار هستید، برخی از نقاط مغز در
زمان خواب همراه با حرکات سریع چشم تا 30 درصد فعال تر است
در ابتدا دریافتیم که نواحی پشت مغز
که در ارتباط با پردازش دیداری هستند و ما به آن ها کورتکس دیداری می گوییم
این نواحی ناگهان زنده می شوند
همچنین نواحی حرکتی ای هستند که حرکت را کنترل می کنند
و نوعی فعالیت جنبشی حرکتی دارند
آن ها هم شروع به فعالیت می کنند
اما یک ناحیه مغزی دیگری هم هست که کاری کاملا برخلاف این روند انجام می دهد
و این نواحی مشخصا در چپ و راست کورتکس پیش پیشانی شما قرار دارد
می توانید کورتکس پیش پیشانی خود را به شکل مدیر اجرایی مغز خود در نظر بگیرید
خیلی خوب می تواند داوری های سطح بالا داشته باشد
و تصمیمات منطقی بگیرید
و همچنین به کنترل تکانه های احساسیمان کمک می کند
اما این ناحیه از مغز وقتی که به خواب همراه با حرکات سریع چشم وارد می شویم
مسیری مخالف همه آن دیگر نواحی را در پیش می گیرد
در واقع در طول مدت خواب همراه با حرکت سریع چشم از کار می افتد
حالا این چطور به فهم ما از وضعیت رویا کمک می کند؟
مشاهده می کنیم که نواحی دیداری روشن می شوند
نواحی حرکتی روشن می شوند
نواحی خاطرات و احساسات روشن می شوند
اما می بینیم که نواحی منطقی و معقول خاموش می شوند
این خیلی با توصیف علمی مغز از رویا تطابق دارد
رویاها دیداری هستند
پر از فعالیت حرکتی هستند معمولا کاری انجام می دهیم
آیا پر از خاطرات گذشته زندگی شخص است؟
بله این خیلی معمول است
آیا رویاها گاهی احساسی هستند؟
ممکن است خیلی به این شکل باشند
آیا رویاها غیر منطقی، غیر عقلانی و عجیب هستند؟
بله خیلی اینطور است
بنابراین علم مغز به ما اولین شواهد عصبی
در توصیف شکلی که در آن عجیب ترین چیز که وضعیت رویا است را تجربه می کنیم، را به دست می دهد
وقتی که می خوابیم اتفاق عجیبی در درک ما از زمان رخ می دهد
در یک سطح هر درکی از زمان را از دست می دهیم
آخرین باری که سوار هواپیما شدید و خوابیدید را در نظر بگیرید
وقتی که بیدار می شوید معمولا اولین کاری که می کنید
این است که به ساعت مچی خود نگاه می کنید و یا سعی می کنید ساعت را چک کنید
چرا؟
چون وقتی که می خوابید به درک خود از زمان اعتماد ندارید
خیلی نمی دانید که چه مدت خواب بوده اید
بنابراین به نحوی در یک سطح زمان ممکن است به کلی از دست برود
اما در یک سطح دیگر
ممکن است زمان دچار اختلال شود
و معمولا به چیزی بر می خوریم که ما به آن می گوییم انبساط زمانی
و این معمولا زمانی که رویا می بینیم اتفاق می افتد
برای مثال فرض کنیم که از ساعت زنگ‌دار استفاده می کنید و دکمه تعویق دارد
و درست در میانه یک رویا از خواب بیدارتان می کند
بعد دکمه تعویق را می زنید که 5 یا 2 دقیقه ای است
و به رویا باز میگردید
و به شکلی واضح، روایی و طولانی مدت رویا می بینید
و با خود می گویید خدای من
زنگ تعویقی به صدا در می آید و تنها دو دقیقه گذشته است
اما حس می کنید که برای 15 دقیقه، 20 دقیقه یا حتی 1 ساعت رویا می دیده اید
بنابراین در طول خواب رویا به نظر می رسد که گویا
زمان کشیده می شود
بنابراین انبساط زمان را داریم
چرا اینگونه است؟
خب وقتی که موش ها را در زمانی که تجربیات مختلفی که در طول روز داشتند را دوره می کردند مشاهده کردیم
متوجه شدیم که دوره کردن این تجربیات
در حین خواب بدون حرکت سریع چشم سرعت می گیرد
اما در واقع ممکن است در مدت خواب همراه با حرکات سریع چشم کند شود
و شاید همین کند شدن زمان است
که منجر به این ادراک یا اختلال در ادراک زمان می شود
که در نتیجه آن دو دقیقه در جهان رویا
به مانند 10 دقیقه در جهان بیداری احساس می شود
از دیگر ویژگی های خواب رویا یا خواب همراه با حرکات سریع چشم
این حقیقت است که به مراتب اینکه فعالیت موج مغزتان سریعتر
و خیلی مشابه با فعالیت مغزی در زمان بیداریتان می شود
یک اتفاق دیگر برای بدنتان می افتد
در واقع مغز بدنتان را فلج می کند
تا ذهن بتواند در مدت خواب همراه با حرکات سریع چشم به شکلی ایمن رویا ببیند
بنابراین وقتی که وارد خواب همراه با حرکات سریع چشم می شویم
، همه در درون بدنمان در یک زندان جسمانی بسته می شویم
این سازوکاری حفاظتی است
از دیدگاه تکاملی
می توانید تصورش را کنید که اگر رویا ببینید که می توانید
پرواز کنید و می توانید از پنجره به بیرون بپرید
اگر این رفتار را در واقعیت انجام دهید
به سرعت از مخزن ژنتیکی نوع انسان خارج خواهید شد
و مام طبیعت راهی برای جلوگیری از این اتفاق پیدا کرده است
بنابراین مغز و مخصوصا ساقه مغز
سیگنالی به پایین ستون فقرات می فرستد
و تمامی عضلاتی ارادی بدنتان را فلج می کند
این به این معناست که تنفستان قطع می شود
این ها جزء عضلات غیر ارادی هستند
پس قلبتان به تپش ادامه می دهد
و ریه هایتان به تنفس ادامه می دهد
اما تمامی عضلات ارادی
عضلاتی که خودتان کنترل می کنید
تا دست ها، پاها و دهانتان را حرکت دهید
همه در نتیجه خواب همراه با حرکات سریع چشم شامل فلج می شوند
تا مانع وقوع رویاهایتان در واقعیت شوند
اشتباهی فرویدی
منشا رویاها و یا اعتقاد به منبع رویاها
تاریخچه روایی بلندی در گذشته دارد
در زمان روم و یونان کهن
اعتقاد داشتند که رویاهایمان از مراتب بالا
از بهشت و برخی خدایان به ما هدیه داده شده است
و آن ها برخی از خدایانشان را از روی این خواب های گوناگون نام گذاری کردند
و حتی خدایانی مرتبط با رویا نیز وجود داشته اند
مثل هیپناس و سامناس و مورفیوس
و بعد دیگر فرهنگ ها مثل فرهنگ های آسیای شرقی
معتقد بودند که رویاها از روح و شاید جایی در بدنمان نشات می گیرند
ما با این اعتقادات تا قرن بیستم آمدیم
و رسیدیم به یک آقایی به نام زیگموند فروید
که بالاخره رویاها را به حوزه مغز وارد کرد
او به نوعی علم رویا دیدن را به علم مغز و علم عصب شناسی تبدیل کرد
چون این فروید بود که اعلام کرد که
جایی در ذهن هر کدام از ما است
که رویاهایمان از آن نشات می گیرد
ذهن منبع رویا دیدن است
خب فروید خدمتی بزرگ در آوردن بستر رویا و مطالعات رویا و علم رویا به خود رویا ایفا کرد
اما پس از آن اوضاع به مسیری بدتر رفت
فروید به نوعی 50 درصد درست می گفت و 100 درصد اشتباه داشت
پنجاه درصد درست می گفت که رویاها از مغز نشات می گیرند
اما پس از آن نظریه ای را با نام سانسور پنهان توسعه داد
که بر این باور بود که
رویاها امیال سرکوب شده ای هستند
که جایی در ذهن حضور دارند
و اگر به شکل خام خود ابراز شوند
انقدر برای شخصی که رویا می بیند شوکه کننده خواهند بود
که مثلا باعث می شوند که شخصی که رویا می بیند بیدار شود
بنابراین به جای آن انگیزه و امیال واقعی ما
باید در پس چیزی دیگر پنهان شوند
و به نوعی یک جورایی از یک فیلتر رد می شدند
که او به آن به عنوان یک سانسور نگاه می کرد
این سانسور رویا را در پس چیزی دیگر پنهان می کند
و رویایی که از این سانسور می گذشت چیزی بود که ما به عنوان رویا تجربه می کنیم
و بعد فروید بر این باور بود که
درک کرده است که این رمزگذاری رویا چگونه عمل می کند
و او رمز شکستنش را می داند
و می تواند رویایی که برایش تعریف کرده اید را مهندسی معکوس کند
و می تواند به گونه ای دوباره به شکل برعکس از فیلتر بگذراندش و رویا را رمزگشایی کند
رویا را برای شما تفسیر کند
و در ادامه با هزینه ای که می پردازید
به شما می گفت که امیال پس افتاده، سرکوب شده و حقیقی شما به واقع چه هستند
حالا مشکل نظریه فروید که در کتابی با نام تفسیر رویاها منتشر کرد
و این نظریه، نظریه سانسور پنهان رویا، عنوان داشت
این است که این نظریه از لحاظ علمی قابلیت راستی آزمایی ندارد
یک فرضیه خاص را ارائه نمی دهد
و یک سری پیشبینی های خاص ارائه نمی دهد که بتوانید آن را راستی آزمایی کنید
و اگر نتوانید یک سری پیشبینی ها را راستی آزمایی کنید
نخواهید توانست که این نظریه علمی را رد یا اثبات کنید
و به نوعی این هم ناشی از نبوغ فروید
و همزمان نشان دهنده سقوط او بود
هیچوقت نمی توانیم نظریه فروید را رد کنیم
و به همین خاطر است که همچنان وجود دارد و در موردش صحبت می کنیم
اما همچنین به همین خاطر است که علم فروید را رها کرده است
چون هیچگاه امکان این را نداشتیم که نظریه اش را اثبات کنیم
حالا من نمی گویم که
صحبت کردن یا ثبت و کنکاش در رویاهایتان بی معنی و بی اهمیت است
من بر این باورم که در واقع می تواند معنادار و با اهمیت باشد
من بر این باورم که قطعا در جهان رویاهایمان ویژگی ای وجود دارد
که بازتاب دهنده جهان بیداریمان است
و حداقل به نظر می رسد که جهان رویاهایمان
بازتابی از نگرانی های احساسی و اضطراب های احساسیمان هستند
بنابراین اگر یک خط قرمز باشد که روایتی قوی را از جهان بیداری تا جهان رویاهایمان بکشد
به نظر می رسد که نگرانی های احساسی است
اما اینکه ادعا کنیم که نظریه فروید، نظریه ای علمی است
و دارای وزن علمی است
متاسفانه درست نیست
و به همین خاطر است که برخی از مفاهیم روانگاوی فروید را کنار گذاشته ایم
این مثل معروف روانکاوی
که می گوید اگر دلیلش فلان چیز نیست پس حتما مادرتان است
به نظر درست نمی رسد