مغز را روشن کنید
وقتی که بحث از عملکرد یادگیری و حافظه به میان می آید
خواب چه اهمیتی دارد؟
از قرار معلوم خواب به حداقل سه شکل مختلف در یادگیری و حافظه الزامی است
اول اینکه می دانیم پیش از یادگیری به خواب نیاز داریم
تا مغز برای چینش خاطرات تازه آماده شود
اما بعد، پس از یادگیری به خواب احتیاج دارید
تا این خاطرات را در معماری عصبی مغز تثبیت کنید
همچنین پس از یادگیری برای ارتباط دهی، تلفیق و تجمیع اطلاعات در هم به خواب نیاز دارید
خواب در این سه شکل برای عملکرد یادگیری و حافظه شما ضروری است
خب اولین شکل ضرورت خواب
این است که پیش از یادگیری برای آماده کردن مغز به خواب احتیاج داریم
مغز یکجورایی مانند یک اسفنج خشک آماده برای جذب اطلاعات جدید می شود
بدون خواب، مدارهای حافظه مغز
گویی که پر از آب میشوند
و قادر نخواهید بود که به شکل موثر اطلاعات جدید را جذب کنید
اجازه دهید یک مثال بزنم
چند سال پیش تصمیم گرفتیم تحقیقی انجام دهیم
و در آن تحقیق یک فرضیه خیلی ساده را آزمایش کردیم
آیا شب تا صبح درس خواندن پیش از امتحان ایده خوبی است؟
یک گروه از جوانان کاملا سالم را آوردیم
و آن ها را به دو گروه متفاوت آزمایشی تقسیم کردیم
گروه خواب
و گروه محروم از خواب
در گروه خواب هشت ساعت کامل خوابیدند
اما گروه محروم از خواب را در آزمایشگاه تحت نظارت بیدار نگه داشتیم
چرت زدن و کافئینی در کار نبود
شرایط برای همه خیلی بد بود
و روز بعد
این داوطلبان را یکی یکی داخل دستگاه اسکن ام آر آی قرار دادیم
و به آن ها گفتیم که سعی کنند یک لیست بلندی از اطلاعات جدید را یاد بگیرند
در حالی که داشتیم از فعالیت مغزی فرد تصویر برداری می کردیم
و بعد از آن ها امتحان گرفتیم تا ببینیم یادگیریشان تا چه میزان موثر بوده است
وقتی که این دو گروه را مقایسه کردیم
به این یافته رسیدیم که
در شرایط محرومیت از خواب تقریبا 40 درصد کاهش در
قابلیت مغز در راستای ساختن خاطرات جدید وجود داشت
بعد ادامه دادیم تا ببینیم که
چه مشکلی در مغز پیش می آید که باعث این ناتوانی در یادگیری می شود
یک ساختاری در قسمت چپ و راست مغز وجود دارد
و این ساختار هیپوکپوس نام دارد
می توانید هیپوکمپوس را با عنوان صندوق ورودی مغزتان در نظر بگیرید
عملکرد بسیار خوبی در دریافت فایل های اطلاعاتی و حفظ آن ها دارد
وقتی که به ساختار افرادی نگاه کردیم که یک شب کامل خوابیده بودند
فعالیت های سالم یادگیری زیادی وجود داشت
اما در افرادی که از خواب محروم شده بودند
در واقع هیچ سیگنال قابل توجهی پیدا نکردیم
بنابراین تقریبا گویا محرومیت از خواب
صندوق های ورودی خاطره را خاموش کرده بودند
و هرگونه فایل ورودی برگشت داده می شدند
در واقع نمی توانستند که تجربیات تازه را به خاطر بسپارند
زدن دکمه «ذخیره»
ما نه تنها پیش از یادگیری برای آماده کردن مغز جهت ساختن خاطرات جدید به خواب نیاز داریم
همچنین پس از یادگیری نیز به خواب نیاز داریم
اما حالا برای تثبیت این خاطرات جدید در معماری عصبی مغز به آن احتیاج داریم
در حقیقت خواب پس از یادگیری
مثل زدن دکمه دخیره خاطرات جدید می باشد
تا آن ها را فراموش نکنیم
شروع کرده ایم به درک این نکته که
خواب دقیقا به چه شکل در تثبیت خاطرات مفید واقع می شود
ما حداقل دو سازوکار مکمل را یافته ایم
اول این است که در طول خواب و مخصوصا در حین مراحل خواب عمیق
یعنی مراحل 3 و 4 خواب آرام
امواج بزرگ، آرام و قدرتمند مغزی‌ای که پدید می آیند
یکجورایی مانند فرکانس انتقال دهنده عمل می کنند
کمی مثل رادیو موج بلند است
و این امواج مغزی خواب عمیق
در ترکیب با این امواج دوکی شکل خواب
خاطرات را از محل نگهداری کوتاه مدت و آسیب پذیر
حرکت می دهد و با این سازوکار انتقال فایل
به انبار ذخیره بلند مدت تر و دائمی که ما به آن کورتکس می گوییم، می برد
کورتکس این بافت عظیم و چین دار است که روی مغزتان قرار گرفته است
یکجورایی مانند یک هارد درایو است
بنابراین با پاک کردن خاطرات از انبار کوتاه مدت
در وهله اول صبح فردا با توانایی تازه برای یادگیری اطلاعات جدید بیدار می شویم
اما با انتفال خاطرات از انبار کوتاه مدت به هارد درایو
حالا خاطرات دیروز محافظت شده و ایمن هستند
ما همچنین دریافتیم که یک سازوکار دومی وجود دارد که به نظر مفید است
و این سازو کار بازپخش خاطره نام دارد
دریافته ایم که وقتی پس از یادگیری می خوابیم
در حین خواب آرام عمیق
مغز در واقع برخی از خطوط حافظه را بازپخش می کند
تقریبا گویی که مغز در حین خواب
خاطرات را قدرت بیشتر در مدارهای خاطره مغز حک می کند
و در نتیجه
از آنجایی که مدارهای خاطره را تقویت می کنیم
وقتی که روز بعد از خواب بیدار می شویم
خیلی احتمال کمتری وجود دارد
که این خاطرات نسبت به اختلالات یا جایگزینی توسط اطلاعات تازه آسیب پذیر باشند
یا اینکه به سادگی اطلاعات را فراموش کنیم
به نظر می رسد که خواب می فهمد که چه چیزی تازه است
و چه چیزی را باید حفظ کنیم
و همچنین می فهمد که چه چیزی تکراری است
و باید آن را فراموش کنیم
یک مثال خوبش پارک کردن ماشین است
فرض کنیم که کاملا ضروری است که به خاطر داشته باشید که ماشین خود را کجا پارک کرده اید
یا فرض کنیم که باید فردا به محل پارک ماشین خود برگردید
بنابراین روز بعد وقتی که بیدار می شوید
به خاطر می آورید که ماشینتان کجا پارک شده است و به آنجا می روید
اما به خاطر می آورید یا نیازی هست که به خاطر بیاورید
ماشینتان سه سال پیش کجا پارک شده بود؟
احتمالا نه
این موضوعی تطبیقی یا به درد بخور نیست
و به نظر می رسد که خواب
یک سازوکاری را برای به یادآوری و فراموشی انتخابی خاطرات توسعه داده است
عجب طراحی زیبا و بهینه‌ای!
حلال مسائل نهایی
به تازگی دریافته ایم که خواب
بیش از آنچه تصورش را می کرده ایم باهوش است
چون خواب به سادگی تنها خاطرات منفرد را تقویت نمی کند
بلکه خواب اطلاعات تازه را می گیرد
و شروع به تلفیق و ارتباط دهی آن
با کلیت مجموعه زیربنایی تجربیات زندگی که در مغز خود ذخیره کرده اید، میکند
بنابراین در نتیجه
می توانید روز بعد بیدار شوید
و در واقع یک گستره در هم تنیده بازبینی شده ذهنی از ارتباطات داشته باشید
و این برآیندهایی قابل توجه را به همراه دارد
مخصوصا در مورد مسائل مرتبط با حل مسئله و به رسیدن به بینش های مخفی
در واقع یافته های ما در آزمایشگاه
نشان می دهد که خواب در واقع به شما کمک می کند که راه حل هایی
برای مسائلی پیدا کنید که پیش از این غیرقابل حل بوده اند
مسائلی که مغز بیدار نمی توانسته است حل کند
اما وقتی که در شب به خواب می روید
بخاطر کیمیاگری اطلاعاتی ای که رخ می دهد
تلفیقات و ارتباطاتی که صورت می پذیرند
به دنبال الگوهای منحصر به فرد و منظم گشته و آن ها را پیدا می کنند
و با این کار
می تواند به پاسخ هایی کاملا نو
به سوالاتی که پیش از آن ناشناخته بوده اند، برسد
احتمالا این عبارت را شنیده اید که باید روی مسئله خوابید
علم هم دقیقا به همین نتیجه رسیده است
هیچکس تا به حال نگفته است که روی مسئله بیدار بمانید
خب حالا در طول خواب چه اتفاقی می افتد
که گویی الهام بخش این نوع خلاقیت است؟
در مورد خواب عمیق آرام صحبت کردیم
که در واقع اطلاعات جدید را تثبیت می کند
اما وقتی که کار به تلفیق و ارتباط دهی می رسد
این بیشتر کار خواب با حرکات سریع چشم
یا رویا خواب است
و شاید یکی از عملکردهای خود روند رویا دیدن
این فعالیت عجیب و پر از ارتباطاتی که به آن رویا دیدن می گوییم
بازی سیستم خاطرات ما است
که شروع می کند به آزمودن ارتباطات غیر مشخص و دور از هم
ما شروع کرده ایم به آزمودن ایده خواب برای خلاقیت
مخصوصا خواب با حرکات سریع چشم و رویا دیدن به عنوان بستری برای ارتباطات
در یک تحقیق به یک گروه از نمونه ها گفتیم که سعی کنند کلمات بهم ریخته را تصحیح کنند
یک سری کلمات معمولی که حروفشان بهم ریخته شده بود، بودند
و باید به سریعترین و دقیقتر وجه ممکن
سعی می کردید که تمام حروف را دوباره منظم کنید
و دریابید که این کلمه بهم ریخته در واقع چیست
کاری که ما کردیم این بود که
از آنجایی که معمولا نمی توانیم از نمونه ها وقتی که خواب هستند سوال بپرسیم و پاسخ بگیریم
از آنها می خواستیم که زمانی که بیدار هستند مسئله کلمه ها را حل کنند
و بعد اجازه می دادیم بخوابند
اما بعد در مراحل مختلف خواب آن ها را بیدار می کردیم
اول زمانی که از خواب بدون حرکات سریع چشم بیدار می شدند از آن ها خواستیم کلمات را تصحیح کنند
اما بعد زمانی که از خواب با حرکات سریع چشم بیدار می شدند از آن ها خواستیم کلمات را تصحیح کنند
وقتی که از رویا بیرون می آمدند
و آنچه یافتیم این بود که به شکل قابل اعتنایی، زمانی که از حالت رویا بیدار می شدند
بیش از 30 درصد احتمال بیشتری داشت که کلمات را تصحیح کنند
و این کار را به اشکال عجیب و منحصر به فردی می کردند
سریعتر و شهودی تر از زمانی که حتی بیدار بودند، حل می کردند
از نبوغ خلاقه خود بهره ببرید
این خلاقیت الهام گرفته شده از خواب
به فواید قابل توجهی در جامعه انجامیده است
هم به شکل هنر و موسیقی و حتی کشفیات علمی
برای مثال پل مک‌کارتنی
اعلام کرده است که ملودی آهنگ 'yesterday'
این آهنگ به شدت زیبا
در خواب به او الهام شده است
او رویا یک کوارتت (گروه نوازندگان) زهی با شکوه را دیده است
که داشته ملودی آهنگ 'yesterday' را می نواخته
و او بیدار شده است
و مستقیم به سراغ پیانو رفته است
و شروع به نواختن کرده است
و می گوید که این یکی از زیباترین چیزهایی بوده است که تا به حال شنیده است
و کمی زمان برده است تا متوجه شود
که این آهنگ را جای دیگری نشنیده است
این آهنگ متعلق به من است خودم آن را ساخته ام
اما در یک رویا به من هدیه داده شده است
یک آهنگ دیگری که از طریق الهام خلاقانه رویا به ذهن مک‌کارتنی متبادر شده است
آهنگ 'let it be' بود
و در اینجا در واقع موسیقی الهام نشده بود
بلکه ایده آهنگ بوده است
او رویای مادرش را می بیند که در شب در خوابش به ملاقاتش می آید
و گویا با تشویش احساسی مواجه بوده است
اطمینان نداشت که شهرت را می خواهد یا نه
و مادرش به خوابش می آید و می گوید: «بیخیال»
خیلی ها فکر می کنند که آهنگ «بیخیال»
که در آن می گوید: «مادر مریم به سراغم می آید»
«خردمندانه می گوید: بیخیال»
حائز بن مایه ای مذهبی است نمی دانند که مادر مریم کیست
خب، در واقع مادر خودش است که سخنان خردمندانه می گوید
«کیث ریچردز»، گیتاریست لید در گروه رولینگ استونز
معمولا شب ها با گیتار و یک دستگاه ضبط در پای تختش به خواب می رفته است
در خودنگاره اش می گوید که یک شب
گیتار را کنار می گذارد
دستگاه ضبط را روی تخت می گذارد
و روز بعد وقتی بیدار می شود
می بیند که نوار دستگاه ضبط تا آخر پر شده است
پس نوار را بر می گرداند
و می گوید که در نوار به شکلی مبهم
کورد ابتدایی آهنگ 'satisfaction' وجود داشته است
این آهنگ مشهورترین آهنگ تاریخ گروه رولینگ استونز است
که البته در ادامه اش 45 دقیقه صدای خروپف می آید
اما موضوع تنها هنر و موسیقی نیست بلکه امور علمی هم در اینجا داریم
در واقع می توانیم یکی از بزرگترین چالش های علمی را در نظر بگیریم
که می گوید چطور می توان تمامی عناصر شناخته شده در جهان را
و در ترتیبی منطقی در کنار یکدیگر قرار داد
در اینجا دانشمندی به نام دیمیتری مندلیف
وظیفه انجام این کار را بر عهده گرفت
سعی کرد که کل عناصر هستی را جمع کند
و به کد و ترتیبی منطقی بیاندیشد
تا جهان هستی را معنا ببخشد
او تلاش کرد و تلاش کرد
انقدر این کار فکرش را مشغول کرده بود که برای خودش یک دسته پاسور درست کرد
و به جای اینکه پاسور شامل دل و سرباز و تک و برگ های شماره ای باشد
تمام عناصر هستی و ویژگی های آن ها را روی برگ ها نوشت
ویژگی هایی مانند الکترون ها و وزن اتمی عناصر
دسته پاسورش را بر میزد و دست می داد
و امید داشت که با دست دادن کارت ها راه حل مسئله را پیدا کند
اما همیشه شکست می خورد
و بدون نتیجه برای یافتن راه حل پس از سال ها تلاش به خواب رفت
و بعد در حین خواب نهایتا مسئله را حل کرد
متوجه شد که عناصر را می توان بر اساس چیزهایی مانند وزن اتمی منظم کرد
و وقتی که بیدار شد
شروع کرد به نوشتن پشت یک پاکت نامه و متوجه شد که راه حل همین است
اون در حین خوابش به راه حل بزرگترین چالش هستی رسید
و جدول تناوبی عناصر را خلق کرد
و امروزه هم می توانید یک نسخه از پاکت نامه اصلی را روی اینترنت پیدا کنید
وقتی که در مورد مزایای خواب برای خلاقیت صحبت می کنم
بعضی ها می گویند که خب
من از افراد خلاقی در طول تاریخ شنیده ام که کم می خوابیدند
و یک فردی که معمولا از او سخن به میان می آید، مخترع فوق العاده، توماس ادیسون است
از قرار معلوم او عادت داشته است که در طول روز چرت بزند
و در واقع از اثر خارق العاده خواب آگاه بوده است
و به شدت از آن به عنوان یک ابزار استفاده می کرده است
او به دفتر کارش می رفته است
و یک تکه کاغذ و خودکار کنارش می گذاشته است
و بعد روی صندلی اش می نشسته
اما پیش از این کار یک شیر جوش فلزی بر می داشته
و آن را سر و ته کرده و در زیر دسته صندلی اش می گذاشته است
و بعد دو بلبرینگ فلزی بر می داشته
و دستش را می چرخانده و آن را روی دسته صندلی می گذاشته
و به شکل تدریجی به خواب فرو می رفته است
اتفاقی که می افتاد
این بود که به مراتب اینکه عضلاتش باز می شد
بلبرینگ از دستش رها شده و روی شیرجوش روی زمین می افتاد
صدای تولید شده او را بیدار می کرد
و آن وقت تمام ایده های خلاقانه الهام گرفته شده از طریق خواب را می نوشت
این نبوغ خالص نیست؟
و حتی یک عبارت هم برای این کار داشت به این کار می گفت: «خلا نبوغ»
بنابراین شاید دستورالعمل در اینجا این باشد که
اگر فرد خلاقی هستید یا سعی می کنید از خلاقیت بهینه شده بهره ببرید
فقط یک دفترچه و یک مداد در کنار تختتان داشته باشید
تا وقتی بیدار شدید بتوانید ایده هایتان را بنویسید
این می تواند ابزاری فوق العاده برای حفظ عناصر خلاقیت الهام گرفته شده از طریق خواب باشد