خوش آمدید، الان ارزیابی را شروع میکنیم
تشخیص واکنش های روانشناختی و رفتاری خوش‌خیم از واکنش های حاد و وخیم
این کار ماست و از عبارت ارزیابی برای آن
به عنوان یک چتر بزرگ برای دربرگرفتن این مبحث، استفاده کردیم
اگر یادتان باشد در بخش قبلی ما درباره ساختن
ارتباط صحبت کردیم و تکنیک هایی که استفاده می‌کنیم
تا ارتباط بسازیم یا آنچه اسمش را تکنیک های گوش دادن بازتابی یا گوش دادن فعال نامدیدیم
حالا این مهارت ها را گسترش میدهیم و مستقیما آن ها را به کار می گیریم
مدل RAPID از گوش دادن بازتابی و ساختن ارتباط ریشه گرفته
و با ارزیابی ها نیازهای پایه ای فیزیکی و روانشناسی ادامه پیدا میکند
این ارزیابی اولیه، از یک مکالمه هدایت شده برداشت می شود
و بر اساس داستان خود بازمانده است
بر اساس سوال های مشخصی طراحی شده که شما خودتان بر اساس جزئیات واقعه
و واکنش های خاصی که بازماندگان در برابر واقعه با آن داشته اند، مطرح می کنید
حالا، گاهی ما به این ارزیابی از دیدگاه بالینی نگاه می کنیم ولی من نمیخواهم که
شما اینطور فکر کنید، این دوره به طور عمده برای افراد غیر حرفه ای طراحی شده است
پس ارزیابی که ما قرار است انجام دهیم، ارزیابی
است که باید یک معنی ساده و ابتدایی داشته باشد
خب، ارزیابی بسیار مهم است، چرا که به بازمانده اجازه می دهد تا عملا به
شما بگوید که چه اتفاقی افتاده و آنها چه واکنشی به این اتفاق نشان دادند
یادتان باشد که مداخله تا حد زیادی بر اساس نیازهای
منحصر به فرد فرد پریشان تعیین می گردد، اجازه بدهید
دوباره تکرار کنم، خود مداخله به طور عمده بر اساس
نیازهای منحصر به فرد شخصی پریشان تعیین می گردد
پس برای آنکه مداخله خود را به بهترین شکل ممکن طراحی
کنید، باید خیلی با دقت به داستان فرد بازمانده گوش دهید
داستان از واکنش افراد به اتفاقات و خود اتفاق تشکیل شده است، پس داستان هیچوقت کامل نیست!
تلاش شما برای فهمیدن و حتی ابتدایی ترین رفتارها برای فهمیدن
اینکه چه اتفاقی افتاده است و چطور مداخله درمانی را طرحی کردن،
این پروسه هیچوقت کامل نیست، مگر اینکه تا حدودی بدانید چه
اتفاقی افتاده است و اینکه فرد چه واکنشی از خودش نشان داده است!
پس داستان تشکیل شده است از واکنش افراد به اتفاقات
بعلاوه چندی از اطلاعات ابتدایی در مورد خود واقعه
پس کاری که از شما میخواهم انجام دهید، این است که به این فکر کنید
که چطور شرایط فیزیکی و روانی در حال حاضر بازماندگان را به دست می آورید؟
به عبارت دیگر چطور متوجه می شوید حال فرد چطور است
و برای اینکه از آنچه فهمیده اید مطمئن شوید، شرایط فرد
بازمانده را داخل یک بستر قرار دهید، در یک بستر مبتنی بر واقعه قرار دهید
شما خواهید فهمید که چه اتفاقی رخ داده است و این داستان است
یادتان نرود که در مواقع لازم سوال های مشخصی بپرسید تا وجوه گنگ
واکنش های شخصی فرد و جنبه های مخفی آن را آشکار سازید
یا جنبه هایی از اتفاق که برای شما بی معنی است
همچنین وقتی فرد عبارتی بیان می کند که شما متوجه نمی شوید، اصلا از سوال پرسیدن نترسید
حالا سوال دیگری که به ذهن می رسد این است که
شما قرار است در میدان با چی رو به رو شوید؟
قرار است به چی گوش دهید وقتی داستان فرد باز می شود؟
خب، از به اصطلاح دیدگاه ۳۰ هزار فوتی یا دیدگاه کلان
فکر کنید که قرار است ۳ گروه بازمانده داشته باشیم
اولین گروه، گروه افراد با استرس مثبت هستند
که اساسا با توجه به تمامی جوانب از حال خوبی برخوردارند
منظورم از اینکه حالشان خوب است چیه؟ یعنی آنها
قادر هستند نیازهای روزانه خود را بر طرف کنند
گاهی آنها را فعالیت های روزانه می نامیم
امروز باید چه کاری انجام دهید؟ آیا می توانید آن را انجام دهید؟
این سوالی است که اغلب مطرح میکنیم
این گروه اصلا از اتفاق یا فاجعه به وجود آمده خوشحال نیستند
ولی دارند با آن در آن بستر کنار می آیند
نسخه خیلی ساده ای داریم، هیچ اقدامی انجام ندهید
و فقط در دسترس باشید و به مشاهده کردن ادامه دهید
در انتهای دیگر بردار ولی گروهی وجود دارند که آنها را گروه مختل شده می نامیم
این گروه گروهی هستند که نقص های حادی دارند، یک نقص ناتوان ساز در انجام کار دارند
که با کارهایی که باید انجام دهند تداخل دارد
یعنی مفهوم فعالیت های روزانه
نسخه ما برای آن خیلی ساده است
اگر کارهایی وجود دارد که انها باید انجام دهند ولی نمی‌توانند
وظیفه شما این است که بسته به شراط به شکل مستقیم یا غیر مستقیم به آن ها کنک کنید
حالا گروه سوم کمی برای ما معما است، این گروه را گروه پریشان می نامیم، این
گروه افرادی هستند که ممکن است خیلی خوب به نظر نرسند، اما کارهایی که باید
انجام دهند را انجام میدهند، آنها را گروه پریشان مینامیم، استرس آنها خوش خیم
است، سبک است، و نسخه ما برای آنها چیست؟ به بررسی و مشاهده آنها ادامه دهید
تقریبا اکثریت افراد این گروه، یعنی گروه میانی، بدون نیاز به هیچ کمک
مستقیمی می گذرانند، البته به جز کمک های فیزیکی، پناهگاه، غذا، لباس و غیره
هر چند تعدادی از افراد این گروه، از عبارت جبران خسارت استفاده می کنیم
آنها توانای عملکردی خود را از دست خواهند داد و قادر نخواند بود
فعالیت های روزانه خود را انجام دهند و به گروه دوم می روند
برای همین است که گروه پریشان را مورد نظارت قرار می دهیم
حالا اگر من جای شما بودم سوالی که میپرسیدم این بود که: چند درصد از
افراد در هر کدام از این گروه ها قرار خواهند گرفت؟ خب، جوابش این است
که حقیقتا به اتفاق و ابعاد آن بستگی دارد ولی خب به طور کلی ما انتظار
خواهیم داشت 60 تا ۹۰ درصد از افراد به طور مستقیم ضربه خورده اند، پریشانی حاد نشان دهند
و اینجا نسخه ما این است که شناسایی کنید و به بررسی و مشاهده کردن ادامه دهید
اکثر بازمانده ها از خود مقاومت نشان خواهند داد و
در حالی که ممکن است کمی مشکل داشته باشند در وفق
دادن خودشان، ولی ظرفیت عملکردی خود را به سرعت
به دست خواهند آورد، بدون نیاز به کمک امدادگران
گروهی که ما بیشترین نگرانی را درباره انها داریم، گروه اختلال
عملکردی است که از ۵ تا ۴۹ درصد کل بازمانده ها را تشکیل
میدهد از افرادی که به طور مستقیم تاثیر گرفته اند، افرادی که
ما شناسایی می کنیم، و مداخله درمانی یا کمک را ارائه می کنیم
ارزیابی گروه اختلال عملکردی ممکن است نکته کلیدی فرایند روان درمانی فاجعه باشد
و منظور ما این است که میخواهیم مطمئن شویم که افرادی که بیشترین
نیاز به کمک را دارند، حتما کمک لازم را دریافت خواهند کرد
و در عین حال ما میخواهیم مطمئن شویم که آنهایی که
بنظر به خودی خود در حال بهبود هستند، افرادی که از
خودشان استقامت نشان دادند، ما میخواهیم مطمئن شویم که
با استقامت خودجوش و طبیعی آنها تداخلی نداشته باشیم
و با اینکه نیت خوبی داریم ولی احتمالش هست مداخله بد کنیم
با استقامت خود جوش و طبیعی یک بازمانده با نفهمیدن آنها یا
شرایطشان و از آنجائیکه ما زمان یا مهارت های لازم برای
ارزیابی فردی به صورت بالینی را نداریم، فقط باید نظاره کنیم
تعدادی از اسلایدهای بعدی به شما کمک می کنند تا افراد پریشان با افراد
اختلال عملکردی را تشخیص دهید من آنها را به حوزه های مختلف تقسیم کرده ام
چطور نشانه ها و علائم ظهور پیدا میکنند
و میگوییم که یک حوزه شناختی، یک حوزه احساسی،
حوزه رفتاری یک حوزه روحی و حوزه فیزیولوژیک وحود دارد
و هر اسلاید یک ستونی وجود دارد که پریشانی را نشان میدهد
اینها افرادی که شناسایی و نظارت می کنیم
و در عین حال و در همان حوزه ستونی وجود دارد که اختلال عملکردی را نشان میدهد
و این ها چیزهایی هستند که ما در نظر داریم
و نیاز داریم به آنها پاسخ دهیم
به طور مثال در اسلاید واکنش های شناختی، یک ستونی خواهید دید که
بر سر آن نوشته شده است پریشانی، یا گیجی موقتی، عدم توانایی تمرکز
کاهش ظرفیت حل مشکل، احساس سنگینی کردن، افکار وسواسی
افکاری که افراد نمی‌توانند از ذهنشان دور کنند
مرور واقعه و شاید هم کابوس
این مواردی هستند که ما انتظار خواهیم داشت، نه اینکه راحت باشند یا استرس
زا نباشند، هستند، اما در روند طبیعی ما چنین چیزهایی را انتظار خواهیم داشت
وقتی از پریشانی به اختلال عملکردی میرسیم، خیلی نگران تر هستیم
گیجی ناتوان کننده، از میان رفتن ظرفیت شناختی
که یعنی مردم قادر نخواهند بود تصمیم گیری کنند
که به صورت نرمال می توانند یا می توانستند
و همچنین یعنی که مقاومت آنها و بازه بازپروری آنها قرار است سخت تر باشد
و گاهی افراد بخاطر کاهش ظرفیت شناختی خود کارهایی انجام میدهند که به خود ضربه بزنند
ناامیدی، فکر کردن به قتل یا خودکشی، توهم
البته در شرایط خیلی نادر، افرادی که سابقه هیچ بیماری روانی
ندارند ممکن است توهم را تجربه کنند، چیزهایی بشنوند یا ببینند که وجود خارجی ندارند
اما همانطور که ما از تعداد بیشماری از فجایع اخیر
برداشت کرده ایم، یکی از بزرگترین نیازهای سلامت روان
این بود که پاسخ بدهیم به نیازهای افرادی که قبل
از فاجعه هم قرص های روان درمانی مصرف می کرده اند
آنها سابقه بیماری روانی دارند و بدون داشتن داروهای خود، یا حتی با
داشتن داروهای خود ممکن است علائم بیماری آنها بازگردد یا حتی فزونی پیدا کند
و خب چنین چیزی خارج از انتظار نیست چون استرس زیادی بر این شرایط حاکم است
گاهی افراد توهمات پارانویایی تجربه می کنند، به معنای یک باور
شکاکانه که به نظر می رسد به حقایق شرایط حاکم وابسته نیست
پس حوزه شناختی برمیگردد به اینکه افراد چطور فکر می کنند
احساسات، پریشانی احساسی چطور به نظر می آید؟ یک لیست تقریبی
شامل ترس، ناراحتی، اعصاب خردی، عصبانیت، کلافگی، اندوه و فقدان
اضطراب،همه ی این موارد بسیار شایع هستند
و با گذشت زمان، معمولا بدون کمک مستقیم هم بهبود پیدا می کنند
هر چند چه وقت ما باید نگران واکنش احساسی باشیم؟
به ستون که اختلال عملکردی نام دارد نگاه کنید
حمله های هراس، حمله های هراس حملات اضطرابی شدید هستند
اکثر اوقات افراد حرف هایی می زنند مثل اینکه:
فکر کردم قراره بمیرم، نمیتوانستم نفس بکشم و افراد
معمولا در چنین زمان هایی خیلی غیر منطقی رفتار می کنند
دلیل دیگری که ما نگران حمله هراس هستیم این است که به صورت خیلی نادری حمله‌های هراس
حمله هراس نیستند، ممکن است نوعی تشنج مغزی باشند
گاهی بعضی از تشنج های مغزی طوری ظهور پیدا می‌کنند که حمله هراس به نظر می رسند
پس ما نگران هستیم و باید سریعا مشاوره پزشکی بگیریم تا احتمال تشنج را منتقی کنیم
افسردگی فلج کننده، افراد تا حدی افسرده و بی حس می شوند که
نمیتوانند به خودشان یا افرادی که روی آنها حساب می کنند کمک کنند
و قطعا شما با عبارت استرس های بعد از فاجعه آشنایی دارید، و اختلال
استرسی بعد از فاجعه، این اختلال است که ما را بسیار نگران می کند
علائمی مثل مرور واقعه تا حدی که برای شما سخت خواهد بود روی چیزی
تمرکز کنید، کابوس هایی که خواب شما را بهم میزند و اجازه نمیدهد
استراحت کافی دریافت کنید، اضطراب، اختلال استرسی بعد از فاجعه،
معمولا با بیش هوشیاری و واکنش های اغراق آمیز شناخته می شود،
و تمام این سلسله علائم
گویی به شکل یک مجموعه ظهور میکنند
و شدیدا با توانایی بازپروری از یک واقعه تداخل پیدا میکنند
سومین دسته از واکنش ها در پس فاجعه واکنش های رفتاری خواهند بود، و البته
همچنان ما اسلاید را به دو بخش استرس در مقابل اختلال عملکردی تقسیم بندی کرده ایم
در دسته استرس شما دوری کردن های فوبیایی مقطعی را مشاهده می کنید
فوبیا یک ترس غیر منطقی است و
دوری کردن یعنی دوری کردن از انجام کارها یا از آدم
ها یا حتی از مکان ها بخاطر همین ترس غیر منطقی
اجبار یعنی تکرار انجام کاری برای بارهای متوالی
تا حدی که با بهبودی شما تداخل داشته باشد
جمع آوری! جمع آوری پول یا غذا یا آب، این موارد
می توانند بسته به شرایط کاملا طبیعی باشند
ولی اگر این جمع آوری با توانایی فرد برای بهبودی تداخل داشته باشد، مشکل محسوب می شود
مشکلات خواب و غذا خوردن، این مواردی هستند که انتظار داریم
اتفاق بیوفتند، ولی انتظار هم داریم که به مرور زمان محو شوند
ولی در دسته اختلال عملکردی نگران کننده هستند، دوری کردن مداوم
اجبار فلج کننده، خشونت، رفتار های خشن، ما گاهی افرادی را میبینیم که
قادر هستند خیلی خوب کار کنند، ولی رفتارهای خشنی از خود نشان میدهند، مثل خشونت در خانه
خشونت های رانندگی و در ترمینال های هوایی، آنها منزوی می شوند، گوشه نشین می شوند،
همانطور که یک بیمار زمانی برای من توصیف کرد، خانه ی آجری
می سازند و خودشان را درون آن حبس می کنند، و با اینکه اجازه
تجربه دنیای بیرون را به خودشان نمی دهند، احساس امنیت می کنند
بی خردانه عمل کردن و ریسک کردن، و البته آرام کردن خودشان با الکل، گاهی
حتی افراد سومصرف دارویی میکنند، و اگر به آخری دقت
کنید نوشیدنی های انرژی زا برای گرفتن انرژی بیشتر، وقتی خیلی کار برای
انجام دادن دارید گاهی باید خودتان را با نوشیدنی های انرژی زا قوی کنید
البته تمام نوشیدنی های انرژی ها لزوما شبیه هم ساخته نمی شوند و بعضی از آنها بسیار
مضر هستند و حتی شواهدی وجود دارد که برخی از آنها زندگی شما را تهدید می کنند
دسته چهارم، واکنش های روحی است، البته این به معنی این نیست که شما باید
یک سوگیری دینی یا مذهبی داشته باشید، یا به این معنی نیست که افراد
باید دارای دین یا مذهب یا باوری به چیزی بزرگتر از خودشان داشته باشند،
بلکه ممکن است بعضی افراد ریشه های مذهبی قوی یا باورهای سنگینی داشته باشند
و مهم است که شما حداقل پذیرای شنیدن چنین چیزهایی هستید
در دسته افراد پریشان، آنها معمولا ایمان خود را زیر سوال میبرند، آنها کارهای خدا
خود را زیر سوال می برند، آنها معمولا می گویند که: خدای من چطور می تواند اجازه چنین
اتفاق شیطانی را بدهد؟ که البته اسم جالبی هم دارد، چالش تئودالیستی، یعنی زیر سوال بردن
خدای خود، ولی شما چنین چیزهایی را زیاد خواهید شنید، به ویژه در لحظه یک فاجعه بزرگ
در دسته اختلال عملکردی ما پایان دادن به فعالیت های مذهبی توسط افراد را خواهیم
دید یا خیلی جالب ممکن است برعکس همین وضوع را داشته باشیم، تلاش برای تحمیل
باورهای خود به دیگران، دعوا سر اینکه تنها راه بهبودی قبول این ایمان است، و
دلیل اصلی اینکه این اتفاق رخ داده این بوده که شما ایمان نداشتید
پس امکان دارد مثال های افراطی را در هر دو جهت داشته باشیم
دسته پنجم و آخرین دسته ما که احتمالا در عملیات مشاهده خواهید کرد
واکنش های فیزیولوژیکی است
مثلا تغییر در اشتهای فرد، تغییر در میل جنسی
سردردهای روان‌پایه، یعنی سردردهایی که بدون
اینکه ضربه ای به سر شما وارد شود پیش می آید، درد عضله
و اسپاسم عضلات که ربطی به فعالیت بدنی زیاد شما ندارد
پایین آمدن سیستم ایمنی بدن، تحقیقاتی که به دهه ۹۰ بازمیگردند بیان می‌کنند
که در پس فاجعه خیلی بزرگ و ترسناک، اکثر جمعیت با مشکل پایین
آمدن سیستم ایمنی بدن مواجه خواهند شد، که باعث می شود در مقابل بیماری
های عفونی و واگیردار مثل ویروس ها و باکتری های عفونی ضعیف شوند
هر تغییر فیزیکی یا فیزیولوژیک یا هر علائمی از اضطراب
باید توسط یک درمانگر یا پزشک مورد بررسی قرار گیرد
در دسته اختلال عملکردی تغییراتی در عملکرد قلبی
را داریم، تغییر در عملکرد دستگاه گوارش را داریم،
مشاهده خون بدون دلیل، بی هوشی، درد قفسه سینه،
سرگیجه، بی حسی و احساس فلجی به ویژه در دست،
پا و صورت، ناتوانی در صحبت کردن یا ناتوانی در
فهمیدن صحبت دیگران، و دوباره در نظر داشته باشید
که هر مورد در ستون اختلال عملکردی، باید حتما
خیلی سریع به بخش مراقبت های پزشکی ارجاع داده شود
لیست ما جامع نبوده است
کار ما در این بخش این بوده که شما را حساس کنیم درباره
برخی چیزهایی که بطور شایع مشاهده خواهیم کرد ولی نباید
خیلی نگران آنها باشیم، در مقابل چیزهایی که کمتر شایع
هستند و مشاهده می کنیم ولی باید خیلی نگران آنها باشیم
من درباره علائم گروه پریشان در مقابل گروه اختلال عملکردی صحبت میکنم
پس این پایان بحث ما در زمینه ارزیابی است و اهمیت تشخیص دادن گروه های
پریشان، چیزهایی که به طور شایع مشاهده خواهیم کرد، و دانستن اینکه برای
تعدادی زیادی از افراد روند طبیعی این است که علایم با مرور زمان فراموش خواهند شد،
و اینکه بتوانیم گروه پریشان را از گروه اختلال عملکردی تشخیص دهیم
چیزهایی که مانع می شوند فرد کارهایی را انجام دهد که به خودش یا به دیگران کمک می کند
حالا ممکن است هنگام دیدن این لیست بگویید که وای چه لیست سنگینی! و گفتم
که این لیست جامعی در این زمینه وجود ندارد، خب چند تا نکته دارم!
اول اینکه به نظر من هیچ ایرادی ندارد چنین لیستی
را به صحنه ببرید، و در جیب خود نگهداری کنید با به
عنوان برگه تقلب داشته باشید، اصلا ایرادی ندارد و
به مرور زمان نیاز شما به این لیست از بین خواهد رفت
فکر میکنم یک نکته دیگر هم هست که ارزش ذکر کردن دارد و
این است که همانطور که شما می شنوید و مشاهده می کنید که
این نشانه ها و علائم با هم ترکیب می شوند، خیلی حیاتی
است که بتوانید بدون قضاوت کردن آنها را ببینید و بشنوید
این فاجعه یا اتفاق شما نیست، خیلی مهم است که شما تا حد امکان بی طرف
باقی بمانید و دنبال موقعیت هایی برای کمک کردن باشید نه برای قضاوت
یا ارزیابی نه برای بیش از حد بررسی کردن، بلکه فقط کمک کنید افراد
زندگی از دست رفته خود را پس بگیرند یا تا حد ممکن به آن نزدیک شوند
در لحظه ای که ممکن است بدترین روز یا روزهای زندگی آنها باشد، پس با همین نکته بحث
را تمام می کنیم، و در بخش بعدی هنر تریاژ روانی را بررسی خواهیم کرد