خوب امروز به بحثمان راجع به چندانحصاری ادامه میدهیم
بحثی که جلسه پیش شروع کردیم
میخواهم به مثالی که جلسه پیش استفاده کردیم، برگردم
تا در مورد مثال رقابت کورنو بحث کنیم
جلسه پیش با صحبت در مورد نظریه بازی‌های عمومی
و دوراهی زندانی و مفهوم تعادل نش، شروع کردیم
بعد رفتیم سراغ یک مثال خاص از رقابت کورنو
روشی که میتوانیم مشخصا رقابت دو شرکت در بازار را الگوسازی کنیم
خوب، اگر مثال جلسه پیش را به خاطر داشته باشید
منحنی تقاضا به شکل p برابر با 339 منهای Q را داشتیم
p برابر با 339 منهای Q
این هزاران مسافر در ماه است
و یک هزینه حاشیه ای برابر با 147 دلار داشتیم
و هزینه حاشیه ای مسطح بود پس هزینه میانگین برابر بود با هزینه حاشیه ای
پس میشد برابر با 147 دلار برابر با هزینه میانگین
پس هزینه حاشیه ای مسطح بود
و بنابراین گفتیم که اگر شرکت انحصاری بود
اگر هواپیمایی آمریکن شرکتی انحصاری بود
درآمد حاشیه ای را برابر با هزینه حاشیه ای قرار میدادند
که میشد 339 منهای 2q برابر با 147
و بنابراین شرکت انحصاری مقادیری برابر با 96 را مقرر میکرد
این مقادیر شرکت انحصاری با قیمت...
بنابراین مقادیر شرکت انحصاری 96 و قیمتی که شرکت انحصاری طلب میکند 243 دلار است
پس این شد مورد شرکت انحصاری
حل همچنین مسائل انحصاری چیزی است که برای امتحان فردا شب باید خیلی باهاش آشنا باشید
و بعد گفتیم که خوب، اما
اگر که قبول کند که انحصاری در کار نیست چه میشود؟
یک شرکت دیگر در بازار وجود دارد
یونایتد هم در بازار است
در این صورت آمریکن باید تقاضای رسوبی اش را در نظر بگیرد
پس در این صورت میگوییم که qA که تقاضای رسوبی آمریکن است
برابر بود با مقادیر کل بازار که Q است
منهای مقادیر جذب شده از جانب یونایتد که qU است
و جلسه پیش از لحاظ نموداری نشان دادیم که این به چه می انجامد
این جلسه هم باز شکل 16-3 را برای مرور بهتان دادیم
مخلص کلام این بود که هر شرکت یک منحنی بهترین پاسخ تشکیل میدهد
هر شرکت میگوید که بر اساس عملکرد شرکت دیگر
فلان قدر میشود بهترین سطح تولید من
فلان قدر میشود سطح حداکثرساز تولید من
و هر شرکت که منحنی خود را تشکیل دهد
یک نقطه تعادلی به وجود می آید که جایی است که دو منحنی تلاقی پیدا میکند
چون در آن نقطه هر دو شرکت رضایت دارند
به تعادل نش دست پیدا کرده ایم
چون در آن نقطه هر دو شرکت با راهبردی که بازی میکنند
با توجه به نوع بازی شرکت دیگر، رضایت دارند
بنابراین در آن نقطه تلاقی بهترین پاسخ هر دو شرکت با یکدیگر در هماهنگی هستند
و این چیزی بود که جلسه پیش به شکل نموداری به آن رسیدم
از لحاظ شهودی فکر میکنم از همین منطق پیروی کند
ایده آن این است که داریم نوعی بازی انجام میدهیم
و تنها برآیند پایدار بازی زمانی است که هر دو شرکت از برآیند رضایت داشته باشند
اگر از برآیند رضایت نداشته باشیم به تغییر رفتار ادامه میدهیم
و برآیند پایدار نخواهد بود
پس حالا میخواهم توضیح دهم که چطور میتوانیم از لحاظ ریاضیاتی حل اش کنیم
پس بیاید در مورد ریاضیات حل این مورد برای رسیدن به تعادل کورنو صحبت کنیم
خوب، حالا ریاضیاتش این میشود که...
تابغ تقاضای رسوبی هواپیمایی آمریکن چه مقدار است؟
خوب قیمتشان که pA است برابر است با کل تقاضا که 339 است
منهای عرضه خود آمریکن، منهای عرضه یونایتد
بنابراین قیمتی که میگیرند...
یا قیمت در بازار... قیمت های مختص به خود ندارند
قیمت بازار برابر خواهد بود با 339
منهای میزان عرضه هر کدام
حالا، آمریکن نمیتواند qU را کنترل کند
آمریکن باید این مقادیر را به عنوان یک فاکتور داده شده خارجی در نظر بگیرد
این مقادیری است که به آن پاسخ میدند
پس آمریکن میگوید، من باید بر اساس آنچه میتوانم کنترل کنم که qA است، بهینه سازی کنم
چطور این کار را میکند؟
خوب، درآمد حاشیه ای را محاسبه میکند
درآمد حاشیه ای p ضرب در qA است
پس میشود 339qA منهای مجذور qA
منهای qUqA
فقط ضرب انجام میدهیم
این درآمد حاشیه ای ...
ببخشید این تابع درآمد آمریکن است
و درآمد حاشیه ای
با توجه به qA که تمام آنچه است که میتوانند کنترل کنند، دیفرانسل میگیریم
میشود 339 منهای 2qA منهای qU
این میشود تابع رسوبی درآمد حاشیه ای آمریکن
و این را برابر با هزینه حاشیه ای قرار میدهند
پس درآمد حاشیه ای را برابر با هزینه حاشیه ای قرار میدهند
پس این را برابر با 147 قرار خواهند داد
که هزینه حاشیه ای است
و با حل معادله
به این میرسیم که qA برابر است با 96 منهای 1/2qU
qA برابر میشود با 96 منهای 1/2qU
دوباره مرور کنیم کاری که میکنیم این است که میگوییم...
تابع تقاضای رسوبی شرکت را میسازیم
محاسبه میکنیم که در مورد درآمد این به چه معناست
با توجه به متغیر کنترل شرکت دیفرانسیل میگیریم
که qA است
تا به تابع درآمد حاشیه ای برسیم
آن را برابر با هزینه حاشیه ای قرار میدهیم و از آن جا
تابع را برای رسیدن به منحنی بهترین پاسخ، حل میکنیم
در اساس از لحاظ ریاضیاتی به منحنی ای که اینجا از لحاظ نموداری میبینیم، رسیدیم
به نمودار بروید و به منحنی بهترین پاسخ آمریکن نگاه کنید
این دقیقا همین خط است
زمانی که qU صفر است با 96 تلاقی میکند
زمانی که qU برابر است با 192، qA برابر است با 0
بنابراین میبینید که از لحاظ ریاضیاتی به این رسیدیم
که این منحنی بهترین پاسخ از کجا می آید
از لحاظ ریاضیاتی
از ظریق عوامل ریاضیاتی مشابه با حداکثرسازی سود انحصاری، حل اش کردیم
در این مورد در اساس میگوییم که
تصور کنید که شرکتی انحصاری هستید، بجز مقادیری که از جانب شرکت دیگر تولید میشود
به این شکل هم میتوان در نظرش گرفت
تصور کنید که شرکتی انحصاری هستید، بجز عملکرد شرکت دیگر
و به این تابع بهترین پاسخ میرسیم
حالا، از آنجایی که این مسئله را به فرض متوازن بودن مطرح کردیم
یعنی اینکه گفتیم هزینه حاشیه ای برای هر دو شرکت دقیقا مشابه است
و تقاضای بازار برای هر دو شرکت صادق است
از آنجایی که مسئله را متوازن مطرح کردیم، میدانیم
که همچنین میتوانیم یک تابع متوازن بهترین پاسخ برای یونایتد بنویسیم
که میشود qU برابر با 96
منهای 1/2qA
میتوان این را حل کرد اما یک راه میانبر هم هست
اگر متوازن باشد، تابع بهترین پاسخ متوازن خواهند داشت
بنابراین میتوان تابع بهترین پاسخ متوازن را نوشت
و بعد میتوانیم تعادل را پیدا کنیم
قدم هایی که جلسه پیش طی کردم را به خاطر بیاورید
حالا n معادله و n نامعلوم داریم
دو معادله و دو نامعلوم داریم
میتوانیم با وارد کردن یکی در دیگری حل کنیم
و به این میرسیم که qA* برابر است با qU* برابر با 64
که در واقع جایی است که این منحنی ها تلاقی میکنند
پس به این شکل بود که نقطه تلاقی در این منحنی ها را پیدا کردم
اینطور بود که از لحاظ ریاضیاتی حل کردیم و به سطح تولید بهینه
با توجه به عملکرد شرکت دیگر، رسیدیم
و قیمت به چه شکل میشود؟
خوب قیمت میشود 339 منهای qA منهای qU
پس میشود 339 منهای 128 برابر با 211
بنابراین در نهایت به این میرسیم که هر شرکت 64 هزار واحد به قیمت 211 دلار تولید میکند
و این تعادل کورنو است
چون در تابع بهترین پاسخ هر دو شرکت قرار دارد
هر دو شرکت حداکثرسازی سود میکنند
و در حداکثرسازی سود هر دو نقطه ای مشابه برای تولید را انتخاب کرده اند
پس کار تمام است
رضایت دارند
این تعادل نش است
بله؟
جلسه پیش جعبه نظریه بازی‌ها را داشتیم
این جعبه پایین سمت راست است، درسته؟
نکته خیلی خوبی بود، بله
این مثل نظریه بازی‌ها است اما با توزیع
اما به مفهومی گویا در هر نقطه
به آن نقطه رسیده ایم
اما در واقع من ترجیح میدهم این موازات را نداشته باشم
موازاتی که در اینجا مهم است مفهوم تعادل است
دلیل اینکه دوراهی زندانی را به جای مفهوم تعادل انتخاب میکنیم ...
مفهوم تعادل به این شکل است که زمانی در تعادل هستیم
که راهبرد غالب هر شرکت برآیند تعادلی را به دست دهد
اینجا تنها آن منطق شهودی را استفاده کردیم
و از لحاظ ریاضیاتی راهبرد غالب هر شرکت را به دست آوردیم
و آن برآیندی تعادلی به دست میدهد
پس این میشود جعبه بالا سمت چپ؟
نباید اصلا این را در نظر بگیریم؟
نه، در واقع این مدخل خوبی برای موضوعی است که در ادامه میخواهم در موردش صحبت کنم
که تعادل تعاملی است
خوب، چیزی که حل کردیم برای تعادل غیر تعاملی بود
حالتی که شرکت ها در آن تعامل نمیکنند
پس به این معنا که در گوشه پایین قرار میگیرند، مانند دوراهی زندانی است
اما این موازات به منطقی
نمیدانم بجز در نظر گرفتن راهبرد و در نظر گرفتن غیرتعاملی بودنش، چقدر کمک میکند
میخواهیم برویم سراغ مسئله بعد، که در مورد اتفاقی است که اگر بتوانند تعامل کنند می افتد
اما پیش از آن به دو نکته اشاره کنم
اول اینکه این مسائل لزوما نیازی نیست متوازن باشند
من معمولا مسائل متوازن را حل میکنم
شما مسائل متوازن را میبینید که ریاضیاتش را آسانتر میکند
اما لزومی ندارد که متوازن باشند
آمریکن و یونایتد میتوانند متفاوت باشند
و شما میتوانید ریاضیات مشابهی را حل کنید
و پرلاف هم مثالی به این شکل را انجام داده است
توازن در این مسائل حتمی نیست
تنها ویژگی ای در مثالی است که مطرح کردم
این پرسش مدخل بسیار خوبی به موضوع بحث بعدی است
که در مورد تعادل تعاملی است
آیا آمریکن و یونایتد نمیتوانند به هم بپیوندند و یک کارتل تشکیل دهند؟
یادتان هست که در دوراهی زندانی در مورد این صحبت کردیم که این بهترین برآیند است
تنها اگر که دو طرف بتوانند به یکدیگر اعتماد کنند
خوب آیا اینجا آمریکن و یونایتد نمیتوانند به یکدیگر اعتماد کنند
و یک کارتل تشکیل دهند؟
و کاری که اینجا از لحاظ ریاضیاتی میکنند خیلی ساده است
میگویند که ببین بیا با هم جمع شویم
و وانمود کنیم که یک شرکت هستیم
و بعد به شکلی رفتار کنیم که یک شرکت انحصاری رفتار میکند
و سود را تقسیم کنیم
کارتل به این شکل عمل میکند
میگویند بیاید با هم جمع شویم
به شکلی که گویا شرکتی انحصاری هستیم تولید میکنیم و سود را تقسیم میکنیم
خوب اگر این کار را بکنند چه اتفاقی می افتد؟
خوب میدانیم که تولید کل شرکت انحصاری
اگر که شرکتی انحصاری بودند، 96 است
حرف بزرگ Q است، مقادیر برای بازار 96 است
و اگر شرکتی انحصاری باشند، قیمت 243 دلار است
حالا تصور کنید که با هم ...
کاری که کردند این بود که گفتند هر کدام 48 پرواز انجام میدهیم
هر کدام 48 پرواز و مجموع 96 پرواز انجام میدهیم و 243 دلار طلب میکنیم
روی این عملکرد توافق میکنیم
اما در این صورت چه اتفاقی می افتد؟
خوب سود هر شرکت میشود 48 پروازی که انجام میدهند
ضربدر قیمتی که میگیرند منهای هزینه حاشیه ای
خاطرتان هست که هزینه حاشیه ای برابر است با هزینه میانگین
قیمتی که میگیرند منهای هزینه حاشیه ای که ...
این به این معناست که سود به ازای هر شرکت میشود 4608 دلار
بنابراین سود هز شرکت میشود 4608 دلار
در واقع 4 میلیون است
ارقام به هزار است، درسته؟
پس میشود 4,608,000 دلار
بیاید این را با سود زمانی که رقبای کورنو بودند، مقایسه کنیم
دوباره داریم جعبه بالا را با جعبه پایین مقایسه میکنیم
برمیگردیم به دوراهی زندانی
فکر میکنم در نظر گرفتنش در واقع مفید باشد
بیاید این را با اتفاقی که زمانی که رقبای کورنو بودند افتاد، مقایسه کنیم
وقتی در شرایط کورنو بودند هرکدام 64 پرواز را به عهده گرفتند
زمانی که رقابت میکردند هر دو پروازهای بیشتری داشتند، درسته؟
اما با همان هزینه حاشیه ای تنها میتوانستند 211 دلار طلب کنند
بنابراین سودشان به عنوان رقبای کورنو
4,096,000 دلار به ازای هر کدام بود
پس سودشان در واقع 12 درصد...
پس با انحصاری سازی و تقسیم بازار
سودشان را به مقدار 12.5 درصد یا یک هشتم افزایش دادند
سودشان یک هشتم یا به اندازه 12.5 درصد افزایش یافت
که افزایش بالایی در سود است
با بهم پیوستن و تشکیل کارتل
درست همانطور که دو زندانی بیشتر به نفعشان بود که یکدیگر را لو ندهند
به نفع هر دو بود که یکدیگر را لو ندهند
این دو طرف هم بیشتر به نفعشان است که به یکدیگر بپیوندند و کارتل تشکیل بدهند
و سود را تقسیم کنند
همان منطق حکم فرماست
خوب حالا چرا همه جا شاهد این کارتل ها نیستیم؟
چرا آمریکن و یونایتد داریم؟
چرا به سادگی این کار را نمیکنند؟
خوب این به دو دلیل است
دو دلیل وجود دارد که چرا همه جا شاهد این کارتل ها نیستیم
پس چرا کارتل‌ها را نداریم
اولین دلیلی که چرا شاهد کارتل ها نیستیم
ناپایداری بنیادی است
تعادل تعاملی از لحاظ بنیادی ناپایدار است
چون هر طرف تعامل، انگیزه تقلب دارد
هر کدام از طرف های حاضر در کارتل میتواند با تقلب درآمدزایی کند
چون به شرکت های دیگر در کارتل فشار می آورند
بیاید یکم در این مورد صحبت کنیم
تصور کنید که اگر آمریکن تصمیم به تقلب بگیرد چه اتفاقی می افتد
تصور کنید که این کارتل را تشکیل داده اند و دارد کار میکند
هر دو دارند ماهانه 4,608,000 سود میکنند
و همه خیلی رضایت دارند
حالا تصور کنید که آمریکن بگوید یک لحظه صبر کن ببینم
اگر مخفیانه تعداد پروازهایم را از 48 به 50 افزایش بدهم چه؟
چطوره این کار را بکنم و طوری انجامش بدهم که به سرعت از جانب یونایتد تشخیص داده نشود
بنابراین آمریکن qA خودش را میگیرد
که به تعداد 48 جلو میرفته است و به 50 افزایشش میدهد
خوب چه اتفاقی می افتد؟
خوب اگر این کار را بکنند، مقادیر کل در بازار
بجای 96 بودن به 98 افزایش پیدا میکند
و اگر به 98 افزایش پیدا کند به این معناست که قیمت باید نزول کند، درسته؟
اینجا شرکت تبعیض قیمتی ندارد
شرکت تک قیمتی است
پس اگر بخواهند 98 پرواز بفروشند، قیمت باید نزول کند
بنابراین قیمت به 241 دلار کاهش پیدا میکند
از سطح کنونی 243 دلاری
ممکن است بگویید خوب اینطوری که آمریکن به خودش ضرر میرساند
با فروش پروازهای بیشتر قیمت را پایینتر آورده است
اما ببینید چه اتفاقی برای سود آمریکن می افتد
سود آمریکن الان 50 ضرب در 241 منهای 147 است
که برابر میشود با 4,700,000 دلار
که بالاتر از مبلغی است که در کارتل به دست می آورد
آمریکن اینگونه سود خود را افزایش میدهد
به بیشتر از سودی که زمانی کارتل سازی کرده بودند و سود را تقسیم میکردند به دست می آوردند
و چه اتفاقی برای یونایتد می افتد؟
پس این سود آمریکن است
خوب سود یونایتد حالا...
یونایتد همچنان 48 پرواز انجام میدهد
اما قیمت حالا به 241 دلار نزول کرده است
پس سود یونایتد به 4512 کاهش پیدا میکند
سود یونایتد سقوط میکند
سود آمریکن بالا میرود
پس در اصل آمریکن با تقلب به یونایتد ضرر وارد کرده است
آمریکن با تقلب به یونایتد ضرر وارد کرده است
سود خود را به زیان یونایتد افزایش داده است
و چرا اینگونه است؟
منطق شهودی اش چیست؟
خوب برمیگردد به منطق شهودی ای که در مورد انحصار داشتیم
چون زمانی که یک شرکت در کارتلی تقلب میکند
تمام نفع مقادیر عرضه بیشتر را به دست می آورد
اما تنها بخشی از اثر مسمومیت زا را احساس میکند
خاطرتان هست که زمانی که شرکتی انحصاری مقادیر عرضه خود را افزایش میدهد
دو اثر خواهد داشت
بیشتر فروش میکند اما فروش های قبلی خود را مسموم میکند
خوب اینجا زمانی که آمریکن دو پرواز بیشتر می فروشد
فروش بیشتری میکند و تمام آن اثری که شرکت انحصاری داشت را بدست می آورد
اما اثر مسمومیت زا را با یونایتد شریک میشود
از کاهش قیمت آنقدرها احساس زیان نمیکند
چون زیان را با یونایتد شریک شده اند
تمام نفع بالا رفتن مقادیر عرضه
و تنها بخشی از زیان پایین آمدن قیمت را به دست می آورند
و به همین خاطر است که تقلب کردن منطقی است
شرکت انحصاری هیچگاه علیه خودش تقلب نمیکند
منطقی نیست که شرکت انحصار ناگهان مقادیر را از 48 به 50 برساند
و بگوید ها ها علیه خودم تقلب کردم
چون تمام زیان اثر مسمومیت زا را احساس خواهد کرد
اما آمریکن تمام زیان را احساس نمیکند
زیان با یونایتد تقسیم شده است
پس در واقع تقلب کردن منطقی است
چون تمام نفع مقادیر بیشتر را به دست می آورند
و تنها با بخشی از هزینه‌ی قیمت کمتر مواجه هستند
و این یکجورایی منطق شهودی این موضوع است
سوالی در این مورد هست؟
بسیار خوب
حالا با دانستن این موضوع واضح است که یونایتد میگوید، یک لحظه صبر کن ببینم
اگر کارتل تشکیل بدهیم آمریکن تقلب خواهد کرد
پس اول من تقلب خواهم کرد
و کل تعامل از هم میپاشد
بر میگردیم به منطق شهودی بازی‌ تکرار شونده که در جلسه نظریه بازی‌ها در موردش صحبت کردیم
که درش میگفتیم اگر تعهد داشته باشند که هیچگاه تقلب نکنند
اگر تعهد داشته باشند در صورت تقلب یکدیگر را تنبیه کنند
ممکن است بتوان در یک بازی تکرار شونده از آن جواب گرفت
اما تنها در صورتی که بازی تکرار شونده هیچگاه تمام نشود
پس یا یک بازی تکرار شونده نیست
یا یک بازی تکرار شونده پایان پذیر است
که به طرفی انگیزه تقلب میدهد
به محض اینکه به طرفی انگیزه تقلب دهد کل تعامل از هم میپاشد
و به این خاطر است که کارتل ها از لحاظ بنیادی ناپایدار هستند
حالا یک دلیل دومی هم هست که چرا شاهد کارتل ها نیستیم
که اقتصاددان ها همیشه آن را در مرتبه دوم قرار میدهند
همیشه مسائل اقتصادی را در مرتبه اول و مسائل حقوقی را در مرتبه دوم قرار میدهیم
دومین دلیل این است که این کار غیرقانونی است
ما به عنوان اقتصاددان عقیده داریم که این اهمیت کمتری دارد
چون فکر میکنیم که مردم همیشه به قدر کافی باهوش هستند که راه دور زدن قانون را پیدا کنند
معمولا به قدر کافی باهوش هستند که راه دور زدن قانون را پیدا کنند
از لحاظ فنی این کار غیرقانونی است
در واقع در اواخر قرن نوزدم کارتل ها در ایالات متحده خیلی معمول بودند
به آن ها میگفتند تراست
تراست شکر و راه آهن و در دیگر حوزه ها وجود داشت
سرمایه داران ظالم قرن نوزدهمی اینطور پولدار شدند
خانواده راکفلر و واندربلیتز و غیره
از طریق ساختن انحصار بود
و به این شکل بود که پولدار شدند
و بعد در اوایل قرن بیستم
کنگره قانونی با عنوان ضدتراست (ضد انحصار) تصویب کرد
که به وضوح تشکیل کارتل یا همچنین تراست هایی را منع میکند
پس از لحاظ فنی غیرقانونی هستند
در واقع راه های زیادی وجود دارد
و پرلاف هم در کتابش در این مورد صحبت میکند
راه های زیادی وجود دارد که شرکت ها میتوانند از طریق آن به شکل نامحسوس کارتل سازی کنند
راه هایی وجود دارد که شرکت ها میتوانند بگویند، ببین
نه زیر چتر دولت، به هم میپیوندیم و توافق میکنیم که
تو قیمتت را افزایش بده و من دو هفته بعد این کار را میکنم و به
نظر میرسد که کارتلی در کار نیست و من فقط از تو دنباله روی کردم
اما در واقع توافق کرده ایم که این کار را بکنیم
بنابراین کارتل سازی های نامحسوسی وجود دارد
و اساسا به همین خاطر است که بخش ضد تراست وجود دارد
که خیلی هم بزرگ است
دادگستری در اساس دقیقا زمانی که شرکت ها سعی میکنند این کار را بکنند، تعقیب قانونی میکند
حالا، در واقع دولت هم کمی در این مورد مقصر است
چون گاهی اوقات
دولت در حقیقت از کارتل سازی حمایت میکند
حتی اگر که قصد اینکار را نداشته باشد
و بهترین مثالش سیاست محدودیت صادرات داوطلبانه سال 1981
در دولت ریگان بود
سیاست محدودیت صادرات داوطلبانه
رکود 1981 بدترین رکود پیش از اینی بود که الان داریم
در واقع نرخ بیکاری بالاتر از اینی بود که الان داریم
رکود الان خیلی بد است اما در واقع نرخ بیکاری در سال 1981 بالاتر بود
بالاتر از 10 درصد بود
و یک جای خاصی که بیکاری در آن بالا بود در بخش تولیدی بود
مخصوصا بخش خودروسازی
ژاپن دمارمان را در آورده بود
در واقع این اولین موج ساخت ماشین های خیلی بهتر از ایالات متحده توسط ژاپن بود
و در نتیجه خودروسازان آمریکایی خیلی تحت فشار قرار گرفته بودند
و اساسا دولت ریگان داشت سعی میکرد ببیند در این مورد چکار میتواند بکند
یک کاری که میتوان کردن و در چند جلسه دیگر در موضوع تجارت بین الملل در موردش صحبت خواهیم کرد
میتوان قانون محدودیت مقرر کرد
و میتوان به تولیدکنندگان ژاپنی گفت که نمیتوانید در آمریکا فروش داشته باشید
اما ریگان جمهوری خواه بود
و جمهوری خواهان طرفدار تجارت آزاد هستند
و در حقیقت از لحاظ سیاسی نمیتوانست این کار را بکند
بعلاوه اقتصاددان ها معمولا گفته اند که این ایده خوبی نیست
و در مورد چرایی اینکه ایده بدی است صحبت خواهیم کرد
کاری که ریگان کرد این بود که در اصل به خودروسازان ژاپنی گفت، ببینید
من آدم کاریزماتیکی هستم
من رونالد ریگان هستم
چرا با هم جلسه ای نداشته باشیم و متقاعدتان خواهم کرد
که فقط کمتر به آمریکا صادرات کنید
بیاید یک توافق محدودیت صادرات داوطلبانه داشته باشیم
من قانون محدودیت مقرر نخواهم کرد چون خوب نیست
در واقع به شما پیشنهاد میکنم
یک پیشنهادی بهتان میدهم که نتوانید رد کنید
که فقط کمتر به ایالات متحده صادرات کنید
یک جورایی در پشتی مقرر کردن قانون محدودیت بود
بدون اینکه از لحاظ سیاسی جلوه بدی داشته باشد
و در واقع خودروسازان ژاپنی این توافق را قبول کردند
و فروش ماشین هایشان را در ایالات متحده کاهش دادند
حالا چرا باید این موضوع را قبول کنند؟
در اینجا دو توضیح وجود دارد
یکی اینکه فکر کردند اگر قبول نکنند قانون محدودیت در پیش بود
ممکن است به خود گفته باشند که این یکجورایی شاخه زیتونی پیش از فرود آوردن چکش باشد
خیلی تمثیل بدی بود
اما متوجه منظورم هستید
اساسا گفتند که ببینید اگر این کار را نکنیم قانون محدودیت را مقرر خواهد کرد
توضیح دیگر اینکه ممکن است گفته باشند ممنون رونالد ریگان
با این کارت برامون کارتل تشکیل دادی
ما نمیتوانیم به رقابت میان خود پایان بدهیم
نمیتوانیم در برابر یکدیگر تقلب نکنیم
همیشه میخواهیم کارتل تشکیل بدهیم اما نمیتوانیم
اما بهمان گفتی که باید کارتل سازی کنیم
چون میزان فروشمان را محدود کردی
در حقیقت گقتی که نمیتوانید بیش از فلان میزان فروش داشته باشید
برای فروش بیشتر باید توافق کنید
در اصل چارچوبی در اختیار ما قرار دادی
که در آن میتوانیم بهم بپیوندیم و نامحسوس کارتل سازی کنیم
به شکلی که تقلب کردن دشوار است
چون اگر تقلب کنیم توافقی که با آمریکا کردیم را نقض میکنیم
بنابراین در اساس ریگان به ژاپنی ها ابزار اجرای کارتل را داد
چیزی که آمریکن و یونایتد احتیاج دارند
راهی است که از طریق آن آمریکن و یونایتد بتوانند یکدیگر را نظارت کنند
تا مطمئن شوند که تقلب نمیکنند
این چیزی بود که ریگان به ژاپنی ها داد
گفت من گزارش میکنم که چه مقدار ماشین در ایالات متحده میفروشید
و شما هم قبول خواهید کرد که به این مقدار محدود شوید
و آن ها هم گفتند عالی شد، این به ما ابزاری میدهد
تا کارتلی که از اول هم میخواستیم را اجرایی کنیم
خیلی ممنون
کلی پول در آوردند
مصرف کنندگان آمریکایی زیان دیدند
و من در بحث تجارت بین الملل بیشتر در مورد چرایی این اتفاق صحبت خواهم کرد
اما نهایت این بود که این موضوع در آخر مانند قانون محدودیت عمل کرد
بجای اینکه تنها باعث محدودیت...
نکته بد در مورد قانون محدودیت و همچنین چیزهایی این است که
در حقیقت قیمت ها را افزایش داده و به مصرف کنندگان آمریکایی زیان وارد میکنند
و در این مورد برای مصرف کنندگان آمریکایی بد
و برای تولیدکنندگان ژاپنی خوب بود
در اصل سود را برای تولیدکنندگان ژاپنی افزایش دادیم
سودی که از آن برای طراحی ماشین های بهتر استفاده کردند
و بعد بازگشتند و به هر حال در بازار خودرو دمارمان را درآوردند
بس از لحاظ دینامیک سیاست خیلی بدی بود
پس این شد مسائل حقوقی در ارتباط با کارتل ها
حالا میخواهم کمی به عقب برگردم
و بگویم که خوب، حالا در مورد سه نوع متفاوت از اشکال بازار صحبت کردیم
در مورد رقابت کامل صحبت کردیم
در مورد انحصار صحبت کردیم
و در مورد چندانحصاری هم صحبت کردیم
به خصوص چندانحصاری غیر تعاملی
که از آنجایی که در کارتل ها پایداریشان سخت میشود، موردی جالب تر است
چندانحصاری غیر تعاملی
در مورد سه نوع بازار صحبت کردیم
این ها در مقایسه یکدیگر چگونه هستند؟
بیاید برای خودمان یک جدول بکشیم
بیاید سه مورد را در نظر بگیریم
انحصار، چندانحصاری و رقابت کامل را داریم
سه مورد
بیاید ببینیم که در کمیت
و در سود به ازای هر شرکت، در مقایسه باهم به چه شکل هستند
کمیت تولیدی در بازار و سود به ازای هر شرکت
و بیاید در مثال آمریکن و یونایتد انجامش بدهیم
خوب در مورد انحصار میدانیم و گفتیم که
در مورد انحصار 96 واحد در بازار تولید میشود
و سود به ازای هر شرکت برابر است با 4,608,000 دلار
در مورد چند انحصاری میشود مورد کورنو
در مورد چندانحصاری کورنو
گفتیم که جمع کل در بازار 64 واحد به ازای هر شرکت و 128 در کل بازار است
و سود به ازای هر شرکت کمتر بود
سود به ازای هر شرکت 4,096,000 دلار بود
حالا رقابت کامل چطور؟
کمیتی که به فروش خواهد رسید چقدر است؟
قیمت در رقابت کامل به چه شکل خواهد بود؟
رقابت کامل را حساب نکردیم
شما میتوانید به من بگویید
به شکل شهودی میتوانید حسابش کنید
در این بازار اگر رقابت کامل باشد قیمت چه مقدار خواهد بود؟
یکی دستش را بلند کند و به من بگوید
بله، آخر کلاس...
-صدا شنیده نمیشود-
147، چون قیمت در رقابت کامل با هزینه حاشیه ای برابر است
پس کمیت میشود 339 منهای 147 که میشود 192
192 واحد به فروش میرود
و سود چه مقدار میشود؟
صفر
در رقابت کامل سود 0 است
هزینه حاشیه ای که مسطح باشد سود در رقابت کامل 0 میشود
پس حالا میتوانیم این ها را با یکدیگر مقایسه کرده و بگوییم اساسا...
اساسا مورد چندانحصاری
به نسبت رقابت کامل به خروجی کمتر و سود بیشتر می انجامد
و مورد انحصار حتی به خروجی کمتر و سود بیشتری از چندانحصاری می انجامد
و اساسا چطور میتوان در این مورد، رفاه را در نظر گرفت؟
خوب برای در نظر گرفتن رفاه در واقع باید نمودار را کشید
تا مازاد تولیدکننده و مصرف کننده را محاسبه کرد
اگر ترسیمش کنم و نشانتان بدهم این مشود که در اساس، رفاه
رفاه اجتماعی در مورد رقابت کامل در بالاترین رتبه است
کمترین میزان رفاه اجتماعی در مورد انحصار است
و چند جلسه قبل در مورد رفاه از دست رفته انحصار صحبت کردیم
این شرکت انحصاری تبعیض قیمتی ندارد
شرکتی انحصاری با قیمت واحد است بنابراین رفاه از دست رفته وجود دارد
و مشخص شده است که اگر نمودار را بکشیم
در مورد چندانحصاری وضعیتی بینابینی وجود دارد
چندانحصاری ها باعث مقادیری رفاه از دست رفته میشوند
از رقابت کامل بدتر است اما به مفهوم رفاه تجمیعی از انحصار بهتر است
و در واقع در نهایت
میتوانیم به واقع تا حدودی بگوییم که چه اتفاقی برای رفاه می افتد
میانبری برای در نظر گرفتن رفاه، نگاه کردن به کمیت است
چون به خاطر داشته باشید که موضوع رفاه
و چیزی که باعث رفاه از دست رفته میشود، مبادلاتی است که صورت نمیپذیرند
چیزی که باعث رفاه از دست رفته میشود، مبادلاتی است که صورت نمیپذیرند
در رقابت کامل تمامی مبادلات
که مازاد اجتماعی مثبتی دارند، صورت میپذیرند
بنابراین هرچه کمیت تولیدی به سطح رقابت کامل نزدیک تر شود
رفاه از دست رفته کمتر میشود
به شکل تقریبی
درست است که همیشه میتوان شاهد انحرافات عجیب و غریب بود
اما قاعده سر انگشتی میگوید که رفاه...
بالا پایین شدن رقابت کامل یکجوریایی در تناسب با
نزول کمیت به نسبت رقابت کامل است
اگر کمیت به نسبت رقابت کامل خیلی کاهش پیدا کند
رفاه زیادی از دست خواهد رفت
اگر کمیت تنها کمی کاهش پیدا کند
رفاه کمی از دست خواهد رفت
و این برمیگردد به مثلث رفاه از دست رفته
به این حقیقت که درست در حوالی تعادل رقابت کامل در کوچکترین حالت است
و هرچه از آن دور میشویم بزرگتر میشود
پس اساسا رقابت کامل بهترین حالت است
انحصار بدترین حالت و چندانحصاری در میانه است
حالا به اینجا رسیدیم...
این به این پرسش میرسد که...
فکر کنم ممکن است به این جدول نگاه کنید و از خود بپرسید
خوب آیا این به این معناست که
تعداد شرکت ها رفاه را تعیین میکنند؟
اینطور که... اینجا یک شرکت، دو شرکت و بینهایت شرکت داریم
آیا میتوان یک بیان عمومی تر از نقش تعداد شرکت ها داشت؟
و از قرار معلوم در الگوی کورنو میتوان این بیان را داشت
اساسا در الگوی کورنو
هرچه شرکت بیشتری وجود داشته باشد، بیشتر به رقابت کامل نزدیک میشویم
در الگوی کورنو با افزایش n
به رقابت کامل نزدیک میشویم
و به شکل اخص، کتاب محاسباتش را انجام داده است
نیازی نیست محاسبات ریاضیاتی اش را بدانید بیشتر شهودی است
کتاب نشان میدهد که سود خالص در یک بازار
قیمت منهای هزینه حاشیه ای روی قیمت در یک بازار کورنو
برابر است با 1 روی n ضرب در کشسانی تقاضا
به این معنا که در اصل...
پیش از این گفتیم که معکوس سود خالص در تناسب با کشسانی تقاضا است
باید یک حرف دیگر انتخاب کنم، باید برای این کشسانی از یک چیز دیگر استفاده کنم
اما این کشسانی تقاضا است
یادم رفت دفعه پیش از چه حرفی استفاده کردم
همان کشسانی است که پیش از این استفاده میکردم
پس اساسا، پیش از این گفتیم که این معادله را داشتیم
گفتیم که معکوس سود خالص در تناسب کشسانی تقاضا است
هرچه کالا غیرکشسان تر بود، شرکت انحصاری قدرت بازار بیشتری داشت
خوب اینجا، حالا بر n تقسیمش میکنیم
بنابراین لب مطلب این شد که در یک کشسانی تقاضای داده شده
هرچه شرکت های بیشتری در بستری چندانحصاری رقابت کنند
به سود خالص صفر نزدیک و نزدیک تر میشویم
در تعادل کورنو
پس همان منطق شهودی ای است که در این جدول میبنیم
اینجا یک شرکت داریم
بعد در چندانحصاری میتوان چند شاخه تصور کرد
اینجا چندانحصاری ای با دو شرکت داریم
باید بتوانید خودتان محاسبه کنید که اگر سه شرکت بود
میتوانید حل اش کنید، سه معادله و سه نامعلوم است
همان محاسباتی را دارد که انجام دادیم
ریاضیات دبیرستانی است
اگر سه شرکت... سه معادله و سه نامعلوم را قرار دهید میتوانید انجامش بدهید
در آن صورت به کمیت بالاتری میرسید و به همین صورت ادامه پیدا میکند
بنابراین به مراتب اینکه تعداد شرکت ها افزایش پیدا میکند، کمیت را به سمت سطح رقابت کامل بالا می آوریم
و سود هم به سمت 0 که در رقابت کامل داریم، نزول میکند
و این یکجورایی با ایده اصلی‌مان نیز هماهنگی دارد
در مورد حدود نهایت صحبت کردیم
اینکه در رقابت کامل چندین شرکت است و در انحصار، یک شرکت است
اما این آن ایده اصلی را که شرکت های بیشتر، رقابت بیشتری به همراه دارد را تایید میکند
این منطق شهودی خوب و محکمی است
حالا این سوال جالبی را بر می انگیزد
اینکه آیا باید اصلا اجازه دهیم
که تعداد شرکت های حاضر در بازار کاهش پیدا کند؟
اصلا باید اجازه دهیم که تعداد شرکت های حاضر در بازار کاهش پیدا کند؟
ما به این میگوییم ادغام
همه در مورد ادغام شنیده اید
زمانی که دو شرکت بایکدیگر ادغام میشوند، یک شرکت را تشکیل میدهند
خوب با منطقی که الان شرح دادم این خوب نیست
الان گفتم که هرچه شرکت بیشتری داشته باشیم
رفاه بیشتر میشود
بیشتر به سمت رقابت کامل میرویم
و اما با اینحال همیشه شاه ادغام هایی هستیم
دولت جلوی ادغام ها را نمیگیرد
اگر ادغام های بزرگی باشند، دولت معمولا روی آن ها تحقیقات میکند
دولت معمولا روی آن ها تحقیقات میکند
اما اغلب اوقات اجازه صورت پذیرفتنشان را میدهند
چرا اینگونه است؟
چرا دولت نباید جلوی تمامی ادغام ها را بگیرد؟
و به شکل اخص اگر کسی دنبال امتیاز
کسی میتواند چه مفهومی را توضیح دادیم
که توضیح میدهد که چرا ممکن است مجوز دادن به ادغام شرکت ها منطقی باشد
بله؟
صرفه به مقیاس
صرفه به مقیاس، دقیقا
دقیقا این همان عبارتی بود که دنبالش بودم
ممکن است اینطور باشد که دو شرکت داشته باشیم که
به نسبت داشتن تولید ترکیبی، غیر بهینه تولید کنند
پس یک کارخانه داریم که کفش لنگه چپ را تولید میکند
و یک کارخانه هم داریم که کفش لنگه راست را تولید میکند
مثال خوبی نبود، چون در این صورت با هم رقابت نمیکنند
اما منظورم را متوجه میشوید
نکته این است که اگر دو شرکت داشته باشیم که با هم رقابت میکنند
بگوییم که دو شرکت با یکدیگر رقابت میکنند و هر دو نصف ظرفیت تولید خود را تولید میکنند
دو شرکت جدا هستند که نصف ظرفیت خود فعالیت میکنند
خیلی بهینه تر است که ادغام شوند و یک شرکت داشته باشیم که با تمام ظرفیت تولید کند
و البته که اگر ادغام شوند، شرکتی انحصاری میشوند
اما امکانش هست که بهینگی های هزینه بتواند انقدر بالا باشد
کاهش دادن هزینه حاشیه ای از سوی یک شرکت انحصاری ممکن است بهتر از
چندانحصاری با هزینه حاشیه ای بالاتر باشد
یکجورایی مانند مثال حق ثبت اختراعی است که جلسه پیش یا جلسه پیش از آن، شرح دادم
در آنجا گفتم که حق ثبت اختراع ممکن است چیز خوبی باشد
یا چیز بدی باشد
به میزان افزایش تقاضا به دلیل حق ثبت اختراع بستگی دارد
اینجا هم همان مفهوم حکمفرماست
بده و بستانش این است که از یک سو با اجازه دادن به ادغام هزینه حاشیه ای پایین می آوریم
با اجازه دادن به ادغام، هزینه حاشیه ای کاهش پیدا میکند
از دیگر سو با اجازه دادن به ادغام، تعداد شرکت های موجود در بازار را کاهش میدهیم
و این بده و بستان را داریم
قابلیت سود خالص هر شرکت را افزایش خواهیم داد
اما با کاهش دادن هزینه حاشیه ای ممکن است در واقع، در اصل قیمت را پایین بیاوریم
و این دقیقا کاری است که دادگستری هر روز انجام میدهد
این کاری است که صدها اقتصاددانی که در دادگستری کار میکنند، انجام میدهند
کار خیلی جالبی دارند
باید بروند و این ادغام ها را ارزشیابی کنند
شرکت هایی که میخواهند ادغام انجام بدهند
باید بگویند که کدام یک از این دو تاثیر بالاتر خواهد بود
چطور میتوان تصمیم گرفت که آیا صرفه جویی حاصله از صرفه جویی مقیاس
از هزینه عبور کرده و قدرت بازار را افزایش میدهد یا خیر؟
و این کار بسیار سختی است
از قرار معلوم این کار بسیار دشوار است
و بخشی از دشواری اش دقیقا برمیگردد به آن موضوعاتی که زمانی که
در مورد قانونمند کردن انحصارها بحث میکردیم، در موردش صحبت کردم
چون داده ها از جانب افراد حاضر در بازار کنترل میشود
و لزوما نمیتوان داده های مناسبی از تاثیرش به دست آورد
مثال بسیار خوبش بیمارستان ها هستند
در دو دهه گذشته ادغام های عظیمی در بخش بیمارستانی صورت گرفته است
حتی اینجا در بوستون شاهد ادغام هایی عظیم بوده ایم
برای مثال ادغام بیمارستان های بث اسرائیل و دیکنس
دیگر بیمارستان ها هم ادغام شده اند
این ادغام ها بزرگ بودند و باید از نظر ناظران قانونی گذر میکردند
و بیمارستان ها به درستی این بحث را مطرح کردند که صرفه جویی مقیاس وسیعی در تولیدات بیمارستانی وجود دارد
بخشی از آن به این خاطر است که ظرفیت بیمارستان ها به ندرت تکمیل است
باید یک ظرفیت مازادی برای افرادی که با جراحت وارد بیمارستان میشوند داشته باشند
باید تخت های خالی داشته باشند
نمیخواهند که مردم در راهرو ها بخوابند
در نتیجه در شرایطی که به ندرت ظرفیت تکمیل میشود
در صورتی که همیشه کمتر از ظرفیت بیمار وجود دارد
میتوان صرفه جویی مقیاس وسیعی از تجمیع
و استفاده موثرتر از فضای تجمیعی، به دست آورد
بنابراین دفاع بسیار متقاعد کننده ای بود
و به این خاطر خیلی مورد پذیرش قرار گرفت
و اکثر ادغام های بیمارستان ها مجوز گرفتند
تعداد بسیار کمی از ادغام های بیمارستان ها رد شد
خوب چه اتفاقی افتاد؟
مشخص شد که بیمارستان ها دروغ گفتند
دقیقا همان روند تولیدی که پیش از ادغام داشتند را حفظ کردند
و به سادگی قیمت ها را افزایش دادند
پس در واقع بث اسرائیل و دیکنس هر دو، ساختمان های خود را نگه داشتند
درست به همان شکل که قبل از ادغام وجود داشت
و تنها بهای بیشتری را طلب کردند
در اصل کارتل سازی کردند
اما دولت اجازه ادغام را داد
و ما در اصل از طریق این نظریه‌های صرفه جویی مقیاس گول خوردیم
در صورتی که در واقع هیچ فشاری روی شرکت ها وجود نداشت
که لزوما برای تحقق یافتنشان کاری کنند
تنها اجازه دادیم تا قدرت بازار داشته باشند
بنابراین این اساسا این مسئله ای بسیار دشوار و فریبنده است
در تصمیم گیری برای اینکه اجازه ادغام داده شود یا خیر
باید اساسا ارزیابی شود که آیا در عمل
شاهد صرفه جویی در مقیاسی خواهیم بود
که افزایش قدرت بازار را توجیه کند یا خیر
و به این خاطر است که دادگستری کار سختی دارد
سوالی در این مورد هست؟
بسیار خوب
یک نکته دیگری که میخواهم اینجا مطرح کنم
در مورد اندازه بازار است
اینکه، من در مورد این صحبت کردم که چطور از لحاظ ریاضیاتی
اندازه بازار به رقابت بیشتر می انجامد
یک دلیل دیگر هم وجود دارد
اینکه، هرچه بازار بزرگتر باشد، اجرایی کردن کارتل سخت تر میشود
اگر دو بازیگر در بازار باشد و یکی تقلب کند
اون یکی میتواند دخلش را دربیاورد یا همچنین چیزی
متوجه منظورم هستید؟ خیلی ساده میشود...
از اوضاع خبر دارند میتوانند یکدیگر را زیر نظر بگیرند
میتوانند بفهمند تقصیر کار کیست
زمانی که بازیگران بسیاری در بازار باشد...
مثلا فرض کنیم که 10 هواپیمایی پرواز داشته باشند
پیدا کردن اینکه چه کسی تقلب میکند دشوار است
یا همینطور مهمترین کارتل جهان را در نظر بگیرید
که اوپک است
سازمان کشورهای صادرکننده نفت
سازمانی متشکل از بیش از 20 کشور است
که عرضه نفت جهان را کنترل میکنند
ولی هیچ راه مناسبی برای زیر نظر گرفتن اینکه چه کشوری چه مقدار نفت میفروشد وجود ندارد
تنها مجموع مقادیر نفت به فروش رفته را میدانیم
بنابراین اگر کشوری مانند ونزوئلا که رهبرش خل و چل است تصمیم بگیرد تقلب کند
و مقادیری نفت در بازار بریزد
برای دیگر اعضای اوپک دشوار است که به واقع این را ببینند
در نتیجه کارآمدی اوپک در طول زمان متناوب است
گاهی اوپک زیاد در کنترل عرضه جهانی نفت خوب عمل نکرده است
گاهی هم خوب عمل کرده است
اما اساسا هرچه بازیگر بیشتر باشد
کارتل دشوار تر میشود
و یک مثال خوبش کارتل تولید جیوه است
کارتلی بود که وجود داشت
ایتالیا و اسپانیا اصولا بازار فروش جیوه را در کنترل خود داشتند
کارتل فروش جیوه
کارتل خیلی خوب و کارآمدی داشتند
دیگر کشورها ورود کردند و کارتل از هم پاشید
پس میتوانیم این را ببینیم
و این تبدیل به مسئله بزرگ در راه در نظر گرفتن فواید فشار برای رقابت، میشود
و تبدیل به مسئله بزرگی در سیاست دولتی میشود
این یک مسئله دیگر در سیاست دولتی است که احتمالا اخیرا دنبال کرده باشید
که مسئله عناصر خاکی کمیاب است
شما به عنوان دانشمند بهتر از من اهمیت عناصر خاکی کمیاب را میدانید
موادی هستند که برای باتری تلفن های همراه و دیگر چیزها خیلی اهمیت دارند
این ها عناصر تازه و مهمی برای اقتصاد نوین هستند
ایالات متحده در گذشته تولید کننده غالب عناصر خاکی کمیاب بود
و بعد مشخص شد که چین میتواند با بهینگی بیشتری تولیدشان کند
بنابراین اجازه دادیم که چین به دستش بگیرد
بنابراین حالا 97 درصد عناصر خاکی کمیاب جهان در چین تولید میشود
چین حالا چیزهایی از این قبیل میگوید که مثلا ژاپن از دستت عصبانی هستم و دیگر بهت عناصر خاکی کمیاب نمیفروشم
که مسئله خیلی خیلی بزرگی است
و اساسا ما به چین اجازه دادیم که اصولا این بازار را به انحصار خود در بیاورد
حالا ما در علم اقتصاد تمایل به این داریم که فکر کنیم
که ایده بدی است که دولت به کسب و کارها یارانه بدهد
دولت باید فقط اجازه دهد که افتصاد کار خودش را بکند و تصمیم بگیرد چه چیزی جواب میدهد
اما شاید این موردی باشد که در آن دولت بخواهد بگوید
نه، در واقع میخواهیم به تولید عناصر خاکی کمیاب در آمریکا یارانه بدهیم
که بر اساس امنیت ملی اطمینان حاصل کنیم
که در صورتی که چین تصمیم بگیرد تحریممان کند، به اندازه کافی مواد داشته باشیم
و این دقیقا از انواع مسائلی است که دولت باید
در تلاش برای تصمیم گیری بر سر اینکه آیا رقابت را تشویق کند یا خیر، مواجه شود
اینکه فعالانه وارد شود و رقابت را تشویق کند یا
اینکه بگذارد بازار کار خودش را بکند
سوالی در این مورد هست؟
حالا، پیش از پایان کلاس میخواهم در مورد یک چیز دیگر هم صحبت کنم
در مورد اینکه رقابت کورنو، تنها الگوی رقابت موجود نیست
در حقیقت ممکن است حتی اولین الگویی هم نباشد که به ذهن متبادر میشود
در واقع اگر به شما بگویم که تصور کنید دو شرکت برای فروش محصولی رقابت میکنند
اولین چیزی که به ذهنتان متبادر میشود
احتمالا تابع بهترین پاسخ نباشد
ممکن است بگویید خوب، به سادگی روی قیمت رقابت خواهند کرد
و اگر رقابت واقعا سختی باشد، قیمت پایین خواهد آمد
و حدودش، اگر رقبای خیلی خوبی باشند
این است که قیمت باید تا نزدیکی هزینه حاشیه ای پایین بیاید
خوب این یک الگوی رقابت متفاوتی است
که ما به آن میگوییم رقابت برتراند
یا رقابت قیمت
رقابت کورنو، رقابت بر سر کمیت است
جمع میشویم و تصمیم میگیریم که مقادیر تولیدی با توجه به تولید رقیب، چقدر باشد
و بعد بازار، قیمت را به دست میدهد
رقابت برتراند برعکس این است
به این شکل که شرکت ها قیمت خود را مقرر میکنند
و به میزانی که بازار به آن قیمت تقاضا میکند، تولید میکنند
تکرار میکنم، در رقابت کورنو شرکت ها کمیت خود را مقرر میکنند
و بعد قیمت خود را از روی منحنی تقاضا تعیین میکنند
رقابت برتراند کاملا متفاوت است
میگویند که فقط روی قیمت رقابت خواهیم کرد
و به هر میزان کمیتی که در آن قیمت تقاضا وجود دارد تولید میکنیم
اهمیتی نمیدهیم که تقاضا چقدر است
فقط بر روی قیمت رقابت خواهیم کرد
و اساسا ایده اش این است که هزینه ای حاشیه ای داریم
که شرکت ها در بلند مدت هیچگاه پایین تر از آن نمیروند
و مسئله این است که چقدر به سمت آن هزینه حاشیه ای با یکدیگر رقابت میکنند
در عمل موضوعی که در مورد رقابت برتراند عجیب است
این است که ممکن است که با وجود دو شرکت به برآیند رقابت کامل برسیم
تنها با دو شرکت
چون آن دو شرکت در قیمت گذاری آنقدر رقابت پذیر هستند
که میتوانند رو به پایین به سمت هزینه حاشیه ای روی آن رقابت کنند
به این معنا که اگر تلاش کنم قیمت را برابر با هزینه حاشیه ای بعلاوه یک دلار قرار دهم
شما می آیید و قیمت را برابر با هزینه حاشیه ای بغلاوه 99 سنت قرار میدهید
چون همچنان میتوانید از آن پول در بیاورید
حالا من می آیم و قیمت را برابر با هزینه حاشیه ای بعلاوه 98 سنت قرار میدهم
چون من میتوانم همچنان پول در بیاورم
و به سمت پایین رقابت میکنیم تا اینکه
هر دو قیمتی برابر با هزینه حاشیه ای بعلاوه یک پنی طلب کنیم
و اگر کسی بخواهد به بهای بالاتری بفروشد
نمیتواند محصول خود را بفروشد
چون مردم تنها کالایی که قیمت پایینتری دارد را میخرند
پس اساسا میتوان شرایطی با رقابت برتراند داشت
که در آن در اصل شرکت ها روی قیمت رقابت میکنند
و شرایطی است که برعکس این مورد... تخته را پوشاندم...
برخلاف مقایسه ای که داشتیم که درش دو شرکت همچنان میتوانستند کلی پول در بیاورند
در رقابت برتراند ممکن است که دو شرکت کافی باشند
تنها دو شرکت کفایت میکند که رقابت کامل به دست بیاید
به n شرکت احتیاجی نیست دو شرکت کفایت میکند
و در منطقی اگر بهش فکر کنیم
این احتمالا اولین الگویی است که در ذهنمان داریم
اگر رقابت شرکت ها را رقابت بر سر قیمتگذاری در نظر بگیریم
و این در اساس الگوی برتراند است
حالا دو پرسش در این مورد مطرح میشود
اولین پرسش این است که خوب حالا از کدام الگو استفاده کنیم
چطور بفهمیم که رقابت برتراند است یا کورنو؟
از کجا بفهمیم از کدام الگو استفاده کنیم؟
بازاری با دو شرکت در آن داریم
بهمان گفتید که الگوها پاسخ های بسیار متفاوتی به همراه خواهند داشت
از کجا بدانیم که از کدام استفاده کنیم؟
و پاسخ این است که
اساسا با اطمینان نمیدانیم از کدام استفاده کنیم
میتوانیم از شرایطی صحبت کنیم
که تحت آن رقابت کمیتی محتمل تر است
و تحت آن رقابت قیمتی محتمل تر است
اساسا رقابت کمیتی زمانی محتمل تر خواهد بود
که در روند تولید افت وجود دارد
به شکلی که نتوان به شکل منعطف گفت، این قیمت من است و هرچقدر که بخواهم تولید خواهم کرد
اگر شرکتی هواپیمایی بگوید من فلان قدر قیمت میگذارم و هر تعداد مسافری که بخواهم جابجا میکنم
نمیتواند این کار را بکند
تعداد هواپیماهای شرکت محدود است
شرکت های هواپیمایی نمیتوانند قیمتی بگذارند و از پس هر تقاضایی که وارد میشود بر بیایند
شرکت های هواپیمایی در واقع باید کمیتی تعیین کنند
باید بگویند که فلان تعداد پرواز میتوانیم انجام دهیم
بنابراین زمانی که در روند تولید افت وجود دارد
رقابت به کلی قیمتی دشوار خواهد شد
رقابت بیشتر کمیتی خواهد بود
این در حوزه شرکت های هواپیمایی و خودروسازی خواهد بود
از طرف دیگر فروش غلات صبحانه در سوپرمارکت را در نظر بگیرید
اگر غلات صبحانه سوپرمارکت تمام شود، روز بعد میتواند کلی دیگر بیاورد
سوپرمارکت تقریبا بلافاصله میتواند کالایی که تمام کرده است را جایگزین کند
پس در اینجا مشاهده رقابت قیمتی محتمل تر است
بین مثلا برند های غلات صبحانه در سوپرمارکت
مردم میتوانند به آسانی مقایسه کنند
و اگر یکی ارزان تر باشد میتوانند تمامش را بخرند
و اگر تمام شود، سوپرمارکت روز بعد آن برند غلات صبحانه را دوباره پر خواهد کرد
در اصل برآمدن از پس کمیت بسیار ساده است
بنابراین تمایز خیلی روشنی نیست
اما نهایتش این است
زمانی که تولید کالا به قدر تقاضا دشوار است، رقابت کمیتی محتمل تر است
و زمانی که تولید کالا به قدر تقاضا آسان است، رقابت قیمتی محتمل تر است
به این شکل میتوانید در نظر بگیرید که کدام نوع رقابت در کدام زمینه منطقی تر است
این شد نکته اول
نکته دوم و آخرین نکته ای که میخواهم به آن اشاره کنم
شرکت ها برای اجتناب از رقابت برتراند چه کار میتوانند بکنند؟
برای مثال فرض کنیم که شما تولید کننده علات صبحانه هستید
در بازار برتراند هستید
خوب بازار آشغالی هستش
الان گفتم که دو شرکت میتوانند سود را به صفر برسانند
چکار میکنید؟
تولیدکنندگان غلات صبحانه چکار میکنند؟
بله؟
تمایزگذاری
تمایز محصول ایجاد میکنند
بنابراین روش کنار زدن رقابت برتراند
از طریق تمایزگذاری در محصول است
روش کنار زدن رقابت برتراند از طریق تمایزگذاری در محصول است
وقتی که محصولتان متمایز باشد
میتوانید قیمت را بالاتر از هزینه حاشیه ای قرار دهید
دیگر جایگزین های کامل نیستند
و میتوانید قیمت را فراتر از هزینه حاشیه ای قرار دهید
تا حالا از خودتان پرسیده اید که چرا انقدر انواع متفاوت غلات صبحانه وجود دارد؟
تاحالا به سوپرمارکت رفتید؟
دیوانه وار است
چرا انقدر انواع مختلف خمیر دندان و شامپو وجود دارد
همشون یه چیز هستند
چرا؟
چون تمایز محصول است
برای اجتناب از رقابت برتراند است
چون به محض اینکه بتوانید تمایزگذاری کنید
قدرت بازار به دست می آورید
تمایزگذاری، قدرت بازار به دست می دهد
این موضوع برای درسمان خیلی جزئی است
اما در کتاب پرلاف از این مورد با عنوان رقابت انحصاری صحبت میکند
که یکجورایی نقیضه ی عجیبی است، درسته؟
رقابت انحصاری
اما اینها الگوهایی از کالاهای تمایزگذاری شده هستند
کالاهای تمایزگذاری شده ای که در اصل میتوانید درش بگویید، ببینید آنقدر متفاوت هستم
که در اصل میتوانم قیمت بالاتری از رقیبم طلب کنم
بر میگردد به مفهوم بازارهای منازع پذیر که در موردش صحبت کردیم
ایده اش این است که اگر متفاوت باشید میتوانید قیمتی کمی بیشتر طلب کنید
وقتی که خیلی قیمت بالاتر باشد مردم برمیگردند به خوراک دیگر
اما اگر به قدر کفایت متفاوتش کنید
مردم مبلغی بیشتر خواهد پرداخت
مشهورترین مثالش چیریوز سیب و دارچین است
برند چیریوز خیلی وقت است که وجود دارد
و اتفاقی که افتاد این بود که
مردم چیریوز میخریدند و خیلی محبوب بود
اما بعد سوپرمارکت ها شروع کردند به تولید چیریوزهای بدون برند
و تولید چیریوز خیلی ساده است
و از قرار معلوم کاملا مشابه یکدیگر بودند
و سوپرمارکت ها نصف قیمت، برای این چیریوز های بدون برند، قیمت گذاری کردند
و کلاگز...
نه... کلاگز بود؟
نه کلاگز نبود، اون یکی بود
جنرال میلز
جنرال میلز اینطور بود که...
اینجا کسی اهل مینسوتا هست؟
مال اف آمریکا، یک چیز باحالی به شکل جنرال میلز در مینسوتا دارد
اینطور به یادم مانده است
خوب، جنرال میلز گفت
خوب دارند دمارمان را در می آورند
این چیریوز های بدون برند سودمان را نابود خواهند کرد
بنابراین چیریوز سیب و دارچین را اختراع کردند
و این تمایزگذاری محصول بود
و باعث میشود که همچنان میتوانند بهای بالاتری برای چیریوز سیب و دارچین طلب کنند
چون به اندازه کافی با چیریوز بدون برند که سوپرمارکت ها میساختند، متفاوت بود
و شرکت میتوانست ثبت اختراعشان کند
گفتند یک چیز متفاوتی داریم که میتوانیم ثبت اختراع کنیم
فرمول سری سیب و دارچینمان
بنابراین سوپرمارک حالا دیگر نمیتواند از ما کپی کند
پس برای مدتی قیمتی بالاتر از هزینه حاشیه ای را به دست می آوریم
حتی اگر سوپرمارکت ها بتوانند از آن ها کپی کند
حداقل برای مدتی قیمتی بالاتر از هزینه حاشیه ای به دست می آورند
تا زمانی که سوپرمارک بتواند بهشان برسد و محصول را تولید کند
بنابراین تمایز محصول روشی از که شرکت ها از طریق آن با رقابت برتراند مقابله میکنند
آیا این بد است؟
دوباره، نمیدانیم
به این بستگی دارد که چقدر از چیریوز سیب و دارچین خوشتان می آید
درست مانند مورد حق ثبت اختراع به این بستگی دارد که آیا کالایی جدیدی که اختراع شده است
مازاد مصرف کننده بیشتر به دست میدهد
که ارزشش را داشته باشد که قیمت را روی آن ها بالاتر ببرند
در واقع یکی از مشهورترین تحقیقات در این حوزه
به وسیله همکارم جری هاوزمن صورت گرفت
که به واقع منحنی تقاضا برای چیریوز سیب و دارچین
و هزینه تولید چیریوز سیب و دارچین را اندازه گیری کرد
و به این یافته رسید که عرضه چیریوز سیب و دارچین
رفاه مصرف کننده را سالانه 67 میلیون دلار افزایش داد
اینکه هرچند قیمت ها با دلیل تمایز محصول بالاتر بود
مردم انقدر از این طعم فوق العاده رضایت داشتند
آنقدر منحنی تقاضا را به بیرون کشید
که در حقیقت رفاه مصرف کننده بالا رفت
هرچند که ابزاری ارائه شده از سوی شرکت ها بود
تا از رقابت قیمتی اجتناب شود
چیزی که میبایست به نفع مصرف کنندگان می بود
پس موضوع تماما در مورد این بده و بستان ها میان
میزان نفعی که برای نفع مصرف کنندگان دارد
در برابر میزان قدرت بازاری که به تولیدکنندگان میدهد، است
و تمایز محصول مثالی دیگر از این موضوع است
اینجا کلاس را به اتمام میرسانیم
فردا شب موفق باشید
و چهارشنبه بازمیگردیم و میریم به بحث بازار عوامل تولید