خوب امروز میخوایم در مورد موضوع کلاس صحبت کنیم
اقتصاد خرد به چه معناست؟
تو این کلاس قراره چی یاد بگیرید
و یجورایی ترم رو شروع کنیم
خوب
موضوع اقتصاد خرد اساسا کمیابی است
در مورد اینه که چطور افراد و شرکت ها
با در نظر گرفتن اینکه در دنیایی بر پایه کمیابی زندگی میکنیم، تصمیم گیری میکنن
کمیابی از این جهت موضوع کلیدی است که اساسا
چیزی که قراره به اشکال مختلف در این ترم یاد بگیریم
انواع مختلف بهسازی تقید است
قراره در مورد انواع روش هایی یاد بگیریم که افراد
در جهانی با پایه کمیابی تصمیم گیری میکنند
خوب
در همین راستا این کلاس در مورد داد و ستد خواهد بود
با توجه به کمیابی منابع چطور افراد و شرکت ها
اقلام مختلف رو داد و ستد میکنند
تا بیشترین نفع رو ببرند
به همین خاطر به اقتصاد علم شر میگن
به علم ما میگن علم شر چون ما نمیگیم که همه باید همه چیز رو داشته باشن
همیشه به مردم میگیم که نه نمیشه همه چیز رو داشته باشی
باید داد و ستد کنی
خوب
باید الف رو بدی تا ب رو بگیری
به همین خاطر مردم ازمون خوششون نمیاد
درسته ؟
به همین خاطر به علممون میگن علم شر
چون همیشه به داد و ستدی که مردم باهاش مواجه میشن اشاره میکنیم
خوب شاید بهش بگن شر ولی من بهش میگم باحال
این شاید بخاطر درس خوندنم تو ام آی تی باشه
قبلا گفتم من اینجا لیسانس گرفتم
در واقع ام آی تی بهترین جا برای تدریس اقتصاد خرد هست
چون این دانشگاه کلا روی مهندسی متمرکز هستش
که آخرش میرسه به همون بهسازی تقید
اصلا بهترین مثال برای این مفهوم چی میتونه باشه ؟
مسابقه رباتیک 270 دانشگاه ام آی تی هستش
یه مشت خرده ریز بهتون میدن
باید یه چیزی بسازید که یه کاری میکنه
این تمرین بهسازی تقید هستش
مهندسی کلا یعنی بهسازی تقید
باید فکر کنید که چطور از منابع که دارید استفاده کنید و یه چیزی بسازید
اقتصاد خرد هم در واقع همین است
همونطور که مسابقه 270 مسابقه ای شر نیست
اقتصاد خرد هم از نظر من علم شر نیست
این کلاس رو مثل مسابقه 270 در نظر بگیرید
فقط اینجا بجای اینکه ربات بسازیم، زندگی مردم رو میسازیم
درسته ؟
من دوست دارم این کلاس رو اینطوری در نظر بگیرم
بجای اینکه فکر کنیم چطور چیزی بسازیم یه توپ پینگ پونگ رو روی میز جابجا کنه
میخوایم بفهمیم مردم برای مصرف و تولید چطور تصمیم میگیرند
موضوع این کلاس این هست
خوب
به همین خاطرم هست که اقتصاد خرد نوین در دهه 50
توسط پاول ساموئلسون تو ام آی تی پایه گذاری شد
پدر اقتصاد خرد نوین استاد دانشگاه ام آی تی بود
و در اصل اون بود که این رشته رو پایه گذاری کرد
اون بود که ریاضیات رو وارد اقتصاد کرد
و با تدریس این کلاس شماره 1401، در پنجاه شصت سال گذشته
رشته ای که ما الان میخونیم رو توسعه داد
خوب حالا کاری که میخوایم تو این کلاس بکنیم
اینه که میخوایم روی دو نوع بازیگر در اقتصاد متمرکز بشیم
مصرف کنندگان و تولید کنندگان
خوب
و قرار الگو رفتاری مصرف کنندگان و تولیدکنندگان رو بسازیم
خوب از لحاظ فنی الگو
توصیف هر نوع رابطه ای
بین دو یا چندمتغیر اقتصادی است
صحیح ؟
به این میگن الگو
توصیف هر نوع رابطه ای بین دو یا چند متغیر اقتصادی است
مسئله علم اقتصاد
و دلیل اینکه خیلی از شما تو این ترم اعصابتون خورد میشه
اینه که برخلاف الگو های دیگه رابطه مثل رابطه جرم و انرژی
الگو های اقتصادی هیچوقت دقیق نیستند
هیچوقت تا اعشار 10 دقت ندارند
خوب؟
الگو رابطه ما دقیق و علمی نیست
چند فرض تسهیلی خواهیم داشت
که بهمون اجازه خواهند داد که تمایلات اصلی در داده رو دریافت کنیم
تا تفکر اصلی پشت
چگونگی تصمیم گیری افراد برای مصرف و شرکت ها برای تولید رو درک کنیم
اما این قرار نیست به روشنی و دقت
اثبات هایی که تو کلاس های دیگه در سال های اول و دوم تحصیل بهش میرسید، باشه
خوب
بنابراین اساسا با این فرضیات تسهیل کنند داد و ستد میکنیم
از یک سو کاری که الگو میکنه اینه که تا جای ممکن واقعیت رو توضیح میده
الگو اگر نتونه واقعیت رو توضیح بده بدرد نمیخوره
ار سوی دیگه به مدلی نیاز داریم که قابل پیگیری باشه
مدلی که من بتونم تو یه جلسه یا زمانی کمتر به شما درس بدم
خوب
اساسا کاری که ما میکنیم اینه که کلی فرض تسهیل کننده تو این کلاس میگیریم
تا الگو هامون رو کارامد کنیم
اما با این حال چیزی که با وجود این فرضیات بدست میاریم
اینه که به پیشبینی های خیلی قدرتمندی
در مورد رفتار مصرف کنندگان و تولیدکنندگان میرسیم
خوب فرضی که برای مصرف کنندگان میخوایم بذاریم
اینه که میگیم که مصرف کنندگان
به سرمایه محدودشون مقید شده اند
که بهش میگیم محدودیت بودجه
و سوژه های این محدودیت یک سری کالاهایی رو انتخاب میکنن
که تا جای ممکن به نفعشان باشد
صحیح ؟
بهش میگیم حداکثرسازی مطلوبیت
میگیم که مصرف کنندگان مطلوبیت خودشون رو حداکثرسازی میکنن
مصرف کنندگان بر اثر محدودیت بودجه، حداکثرسازی مطلوبیت میکنند
الگو تصمیمی مصرف کنندگان رو روی این فرض بنا میکنیم
نوعی کارکرد مطلوبیت دارند
که الگو تمایلاتشون میشه
صحیح؟
پیشنهاد میکنم که هرچی تو زندگی دوست دارید
رو به عنوان قدر مقدار U بنویسید
خوب
بعد تموم منابعی رو که دارید
رو به عنوان محدودیت بودجه بنویسید
بعد حداکثرسازی مطلوبیت رو انجام میدیم
تا ببینیم که چطور تصمیم سازی میکنید
از طرف دیگه شرکت ها میخوان سود رو حداکثری کنند
عدد پی میشه سود
شرکت ها میخوان سود رو حداکثری کنند
هدفشون اینه که تا جای ممکن سود کسب کنند
تا جای ممکن پول در بیارند
صحیح ؟
با این حال این هدف تحت تاثیر دو عامل
تقاضای مصرف کنندگان
الگو شرکت ها سخت تره
تحت تاثیر دو عامل تقاضای مصرف کنندگان
و هزینه تولید هستند
پس شرکت ها باید این رو در نظر بگیرند ...
مصرف کنندگان باید این رو در نظر بگیرم که فلان چیز چقدر قیمت داره و من چی دوست دارم
و تصمیمم رو میگیرم
شرکت ها یکم پیچیده تر هستند
باید این رو در نظر بگیرند که مصرف کننده چی میخواد
و من چطور چیزی که میخوان رو بسازم
بنابراین هم باید طرف خروجی رو در نظر بگیرند
مصرف کننده قراره از من چی بخواد بسازم
و اینکه تولید اون کالا چقدر برام هزینه داره
و چطور این دو عامل رو ترکیب کنم تا بیشترین سود رو ببرم
صحیح ؟
خوب از این پیش فرض ها
قدر خواهیم بود که
سه سوال اساسی اقتصاد خرد رو پاسخ بدیم
صحیح؟
سه سوال اساسی اقتصاد خرد این هاست
چه کالاها و خدماتی
باید تولید بشن
چه کالا و خدماتی باید تولید بشن
چطور اون کالا و خدمات تولید بشن
و کالا و خدمات به کی برسن
چه کالا و خدماتی تولید بشن؟
چطور اون کالا و خدمات رو تولید بشن؟
و به دست کی برسن؟
و جالب اینه که تو این کلاس یاد میگیریم که
که هر سه این سوال ها
سه سوال اساسی ای که محرکه کل اقتصادمون هستند
همه از طریق یک متغیر حالت کلیدی پاسخ داده میشن
که قیمت است
قیمت ها در اقتصاد
تمام این مسائل را حل میکنن
خوب؟
مصرف کنندگان و شرکت ها
تو بازار کنش میکنند
کنش در بازار
از بازار یه سری قیمت بیرون میاد
به شکلی که ما توضیح میدیم
و اون قیمت ها به تولیدکنندگان و مصرف کنندگان اجازه میده تا تصمیمات مرتبط بگیرند
صحیح ؟
تو ترم به همه این ها میپردازیم
اجازه بدید با یه مثال معمول شروع کنم
خوب ؟
بیاید توسعه آی پاد رو در نظر بگیریم
درست؟
بیاید ذهنمون رو ببریم به زمان توسعه آی پاد
خوب ؟
وقتی که اپل داشت به ساختن آی پاد فکر میکرد
باید از خودشون میپرسیدن آیا مصرف کنندگان این رو خواهند خواست ؟
بنابراین مصرف کنندگان باید با در نظر گرفتن منابع محدودشون تصمیم میگرفتند
با در نظر گرفتن اینکه یه سری چیز خاص میخرند
آیا آمادگی دارند که چیزی که از قبل انجام میدادند رو رها
و پولش رو صرف خرید آی پاد کنند ؟
پول قابل توجهی بود
آیا آمادگی دارند که چیزی که از قبل انجام میدادند رو رها کنند
صحیح ؟
و پولش رو صرف آی پاد کنند
و واضحه که این آمادگی رو داشتند
مسلما مصرف کنندگان آماده بودند که پول خرج کنند
کلی پول برای خرید آی پاد خرج کنند
اون زمان 300 دلار بود
زمانی که 300 دلار خودش پولی بود
خوب
اساسا کاری که شرکت میکنه اینه که میگه خوب
یه نشونه ای از طرف مصرف کننده دریافت میکنیم
که آماده هستند که برای خرید آِ پاد پول خرج کنن
آماده هستند که پول زیادی برای خرید آی پاد خرج کنند
حالا شرکت میگه که خوب الان باید آی پاد رو بسازیم ؟
خوب این به هزینه تولیدش بستگی داره
بنابراین باید بررسی کنیم که
چه ورودی هایی هستند
که برای ساخت آی پاد نیاز داریم ؟
برای این کار باید به قیمت ورودی های مختلفی که نیاز داریم نگاه کنیم
از چیپ گرفته تا بقیه ابزار فلزی که تو آی پاد استفاده میشه
صحیح ؟
به این شکل میتونن تو کشورهای مختلف
دنبال خرید چیپ های مختلف بگردند
میتونن صفحه نمایش های مختلف و قس علی هذا رو بررسی کنن
اما دوباره زمان خرید کاری که میکنند اینه که به قیمت
اون ورودی های مختلف نگاه میکنند
تا تصمیم بگیرند که چطور آی پاد رو تولید کنن
بنابراین تصمیم به تولید آی پاد بستگی داره به قیمتی
که مردم آماده هستند براش پرداخت کنند
و چگونگی تولید آی پاد بستگی به قیمت هایی داره
که شرکت ها باید برای چیپ و
و قاب و چیزای دیگه ای که تو آی پاد هست، بستگی داره
خوب
و در آخر، آی پاد قراره به دست کی برسه؟
یسری بررسی میکنن
چی مشخص میکنه که آی پاد به دست کی میرسه؟
خوب کسی که آی پاد به دستش میرسه مردمی هستند
که آماده هستند که بهایی که اپل طلب میکنه رو پرداخت کنند
بعضی افراد آمادگی این رو دارند که اون بها رو بپردازند
آی پاد به دست اونها میرسه
بعضی افراد آمادگی این رو ندارند که اون بها رو بپردازند
آی پاد به دست اونها نمیرسه
بنابراین قیمت بازار
در نهایت این رو هم تعیین میکنه که آی پاد به دست کی میرسه
صحیح؟
بنابراین بها اساسا تعیین میکنه که چی تولید بشه
چطور تولید بشه
و کالایی که تولید میشه به دست کی برسه
صحیح ؟
البته این مثال خیلی خیلی ساده شده ای هست
همونطور که خودتون میدونید
موارد زیادی هست که قیمت این چیزها رو تعیین نمیکنه
خوب مثال مورد علاقه من
اینه که در میبینیم که مردم ساعت ها تو صف میمونند تا بلیط کنسرت لیدی گاگا رو بگیرند
صحیح ؟
حالا اگر این درست باشه که قیمت همه چیز رو تعیین میکنه
نباید اصلا شاهد صف باشیم
باید اینطور باشه که اونایی که آماده هستند برای دیدن لیدی گاگا بیشترین قیمت رو بپردازند
باید...
اونایی که آماده هستند برای دیدن لیدی گاگا بیشترین قیمت رو بپردازند
باید بلیط به دستشون برسه
اونایی که نمیخوان اونقدر پرداخت کنن نباید بلیط بهشون برسه
چرا باید صف ایجاد بشه ؟
البته به نظر من اصلا ارزشش رو نداره
اما این مسئله جداست
مسئله ذائقه موسیقیاییه
بعدا به ذائقه خواهیم پرداخت
خوب
بنابراین روشنه که اینطور نمیشه
اگر دنیا به این شکلی که من توصیف کردم میچرخید
اتفاقی که می افتاد این بود که باید حراج برگذار میشد
و هرکی که آماده بود بیشترین بها رو برای بلیط لیدی گاگا بپردازه
بلیط رو میگرفت
و هرکی که آماده نبود بیشترین بها رو بپردازه
دیگه تو صف نمیرفت و مسائل دیگه
حالا چیزی که خیلی جالبه
اینه که ما یک تکامل رو از جوانی من به جوانی شما
به سمت الگو اقتصادی دیده ایم
وقتی من بچه بودم
اگر میخواستم بلیط گروه کارز رو بگیرم
که به خودم حال بدم
باید ساعت 3 صبح بیرون مغازه بلیط فروشی چادر میزدید
تا بلیط رو بخرید
حالا دیگه این کار رو نمیکنید
حالا میرید به سایت استاب هاب یا تیکت مستر یا بلیط فروشی های ثانویه دیگه که بلیط میفروشن
و اونجا قیمت های تعیین کننده هست
بنابراین جوانان به شکل فزاینده...
چند نفر از شما تا حالا برای بلیط کنسرت تو صف وایستادید؟
شگفت آوره
اگر این سوال رو 30 سال پیش میپرسیدم 90 درصد دست بالا میبردند
صحیح ؟
خوب این به این معناست که سازوکار قیمتی
داره مورد استفاده قرار میگیره
جایگزین سازوکار صفی
به عنوان روشی برای اختصاص بلیط ها شده
و میبینیم که قیمت ها جواب میدهند
سی سال پیش این موضوع صادق نبود و استاب هاب و بلیط فروشی های ثانویه وجود نداشتند
باید برای خرید بلیط تو صف میرفتید
خوب این مثال کلی ای در مورد چگونگی تفکر ما نسبت به بها بود
اجازه بدید چندتا تمایز رو بیان کنم
این ها واژگانی هستند که تو این ترم استفاده میکنم و میخوام بهش عادت کنید
خوب ؟
اولین تمایزی که میخوام بذارم بین اقتصاد تئوریک
در برابر اقتصاد تجربی است
اقتصاد تئوریک در برابر اقتصاد تجربی
خوب
اقتصاد تئوریک روند ساخت الگو
در جهت توضیح جهان است
صحیح ؟
اقتصاد تجربی روند آزمایش آن الگو ها
برای ارزیابی موفقیتشون در توضیح جهان است
صحیح؟
همه میتونن الگو بسازن
هرکسی ریاضی بلد باشه میتونه الگو بسازه
اما اگر در واقع جهان رو توضیح نده به درد نمیخوره
بنابراین هدف اقتصاد تئوریک
اساسا اینه که مدلی بسازه
که پیشبینی های قابل آزمایشی در خودش داشته باشه
که مدلی بسازه که بگه ببینید
این الگو ساده شده من در مورد اینه که چطور مصرف کنندگان
تصمیم میگیرند که آی پاد بخرند یا نه
صحیح ؟
یه الگو ازش دارم که به شکل تئوریک ساختمش
و خوب چد پیشبینی قابل آزمایش داره
و نقش اقتصاد تجربی اینه که داده هایی جمع کنه
و با استفاده از روش های آماری آزمایششون کنه
مخصوصا و معمولا تحلیل رگرسیون
که تو کلاس آمار پیش رفته یاد میگیرید
خوب
پس اساسا کاری که میخوایم بکنیم
نود و پنج درصد درس تو این ترم در مورد اقتصاد تئوریک هست
این رو فهم میکنیم که چطور اقتصاد دان ها الگو توسعه میدن
تا الگوی رفتاری مصرف کنندگان و تولیدکنندگان رو دربیارن
اما سعی میکنم یجورایی در مورد اقتصاد تجربی هم صحبت کنم
و اینکه چه داده هایی رو میتونیم بیاریم تا
بفهمیم که این الگو ها جهان رو توضیح میدهند یا خیر
صحیح ؟
تمایز مهم دیگه بین اقتصاد اثباتی
در برابر اقتصاد ارزشی است
اقتصاد اثباتی در برابر اقتصاد ارزشی
و این یعنی تمایز میان آنچه هست
که میشه اقتصاد اثباتی
و آنچه باید باشد
که میشه اقتصاد ارزشی، است
تمایز میان آنچه هست
و آنچه باید باشد
صحیح؟
خوب بیاید یه مثال بزرگ از اقتصاد خرد رو در نظر بگیریم
که حراج های eBay هست
خوب؟
اقتصاددان ها عاشق بررسی و تحلیل حراج های eBay هستند
چون نمونه بارز چیزی است که بهش میگیم بازار رقابتی
موضوعی که تو این ترم روش تمرکز میکنیم
بازار کاملا رقابتی
صحیح؟
و مقصود ما از این مفهوم این است که
تو این بازار تولیدکنندگان محصولات خود رو به بازه بزرگی از مصرف کنندگان ارائه میدهند
صحیح ؟
تعدادی تولید کننده محصولاتشون رو به بازه بزرگی از مصرف کنندگان ارائه میدهند
خوب ؟
و مصرف کنندگان روی قیمت پیشنهاد میذارن
تا اینکه شخصی که بیشترین ارزش رو برای کالا در نظر میگیره میخرش
به این شکل قیمت دقیقا سیگنالی که باید رو
در اختصاص محصولات، ارسال میکنه
درست ؟
به این صورت در واقع eBay به سوال سوم که کالا به دست کی میرسه رو پاسخ میده
صحیح؟
من روی eBay ساعت مچیم یا هرچی رو ارائه میدم
مردم روش قیمت میذارن
و هرکی که ارزش بیشتری به اون ساعت میده بدستش میاره
صحیح ؟
بنابراین مثال بارزی از بازار رقابتی است
خوب
اساسا در eBay یا در مورد بلیط کنسرت در استات هاب
از قیمت برای اختصاص محصول به شخصی که بیش از همه میخواهدش استفاده میشود
خوب
یه مثال از حراج تو eBay اخیرا توجه های زیادی برانگیخت
خیلی هم تازه نیست، چند سال پیش بود
یکی تصمیم گرفت که کلیه اش رو تو eBay به حراج بذاره
صحیح ؟
یکی کلیه اش رو روی eBay به حراج گذاشت
گفت من دوتا کلیه دارم فقط به یکیشون احتیاج دارم
بنابراین کلیه ام رو به حراج میذارم
پول بلیط هواپیما و کلیه و جراحی رو بدید
کلیه ام رو در میارم و میدمش به شما
و ماجرا اینطوریه
اتفاقی که افتاد این بود که شخصی که کلیه اش رو به حراج گذاشته بود
گفت قیمت شروع حراج 25 هزار دلاره
گزینه خرید فوری نداشت
گفت قیمت شروع 25 هزار دلاره
و پیشنهادها بالا رفت
قبل از اینکه eBay آگهی رو حذف کنه قیمت تا 5 میلیون دلار بالا رفت
eBay حراج رو متوقف کرد
و شرکت گفت که نه نمیتونی این کار رو بکنی
حالا اینجا دوتا سوال مطرح میشه
اول اینکه چرا قیمت کلیه انقدر بالا رفت؟
این سوال اقتصاد اثباتیه
سوال اقتصاد اثباتی اینه که چرا قیمت کلیه تو eBay انقدر بالا رفت
و ما تو این کلاس در موردش صحبت میکنیم و از جمعه
در مورد قوای دوقلوی عرضه و تقاضا بیشتر خواهید آموخت
قوای دوقلویی که محرک اقتصاد عرضه و تقاضاست
و جمعه خیلی بیشتر در موردش صحبت میکنیم
اساسا به همون مفهوم اسمشون هستند
تقاضا یعنی فرد به چه میزان چیزی رو میخواد
عرضه مقدار موجود محصول است
و دریافت و فهم موضوع غافلگیرکننده نیست
صحیح ؟
هرچه تقاضا برای محصولی بیشتر باشد
فشار به بالا روی قیمت ها بیشتر میشه
هرچی مردم محصول رو بیشتر بخواهند بها بالاتر میره
و هرچی هم موجودی محصول کمتر باشه
بازم بها بالاتر میره
بنابراین اگر همه چیزی رو بخوان و اون چیز معمول باشه بها پایین خواهد بود
اگر هیچکس چیزی رو نخواد و موجودی محصول هم کم باشه
بازم قیمت پایین خواهد بود و بالعکس
در حقیقت توسعه الگو چارچوب عرضه و تقاضا
از جانب آدام اسمیت بود
به اصطلاح اولین اقتصاددان جهان که کتاب ثروت ملل رو در سال 1776 نوشت
که یکجورایی بهش به عنوان
اولین کتاب جدی در مورد اقتصاد نگاه میشود
و آدام اسمیت مسئله ای رو مطرح کرد که بهش میگیم پارادوکس الماس/آب
اسمیت تو اون کتاب گفت که ببینید
مشخصه که آب مهمترین فاکتور حیاته
بدون آب نمیشه زنده موند
و الماس هیچ تاثیر بر حیات نداره
بدون الماس خیلی راحت میشه زنده موند
اما با این حال بهای الماس بسیار بالاست و آب رایگانه
این چطور ممکنه ؟
چطور ممکنه که آب که بخش خیلی مهمتری از زندگی ماست
خیلی ارزانتر از الماس است که هیچ تاثیری روی حیات ندازه
و پاسخ مسلما این است که ما تقاضا رو در نظر گرفته ایم و به عرضه توجهی نکرده ایم
بله درسته
تقاضا برای آب خیلی بیشتر از
تقاضا برای الماس است
اما با اینحال عرضه آب خیلی بیشتر از تقاضایش است
بنابراین اساسا بله درسته آب باید خیلی ارزش بیشتری داشته باشه
در واقع در نهایت بهای آب خیلی کمتر است
به دلیل قوای دوقلوی عرضه و تقاضا
تقاضا بیشتر از الماس است اما عرضه هم خیلی خیلی بیشتر است
بنابراین بها در نهایت کمتر میشود
و این پارادوک الماس/آب آدام اسمیت بود
صحیح ؟
خوب تو مورد کلیه هم همین موضوع صادقه
تقاضا برای کلیه چطور است ؟
به این نتیجه میرسیم که تقاضا برای کلیه
به این حقیقت وابسته است که بدون کلیه میمیریم
صحیح ؟
اگر کلیه نداشته باشید، نارسایی کلیه خواهیم داشت
صحیح ؟
بدون کلیه آدم میمیره
پس مشخص میکنه که مردم حاضر خواهند بود تمام ثروتشون رو
هرچی که دارند رو برای کلیه خرج کنند
پس تقاضا خیلی بالا خواهد بود
عرضه خیلی کم خواهد بود
متاسفانه آدمای زیادی علاقه ای به اهدای عضو ندارند
بهتره بگبم خیلی از مردم تو وضعیت خوبی برای اهدای عضو نیستند
صحیح؟
در نتیجه عرضه خیلی از تقاضا کمتر است
بنابراین به وضعیت تقاضای بالا و عرضه پایین رسیدیم
و بها سر به فلک کشید
این تحلیل اثباتی است
صحیح ؟
بنابراین موضوع رو به شکل شهودی میتونیم فهم کنیم
به این کلاس احتیاجی نداریم
تا بفهیم که چرا بها بالا رفت
درست؟
موضوع فقط قوای دوقلوی عرضه و تقاضاست
اما سوال اقتصاد ارزشی چطور ؟
که این است که آیا باید eBay اجازه فروش رو میداد یا خیر ؟
شرکت EBay حراج رو در بهای 5 میلیون دلاری متوقف کرد
و قانونی تصویب کرد که نمیتوان روی EBay اعضای بدن رو به حراج گذاشت
خوب ؟
آیا باید این کار رو میکردند ؟
این سوال اقتصاد ارزشی است
اینجاست که علم اقتصاد خیلی جالب میشه
که اینه که میدونید...
همتون انقدر باهوشید که فهمیدید چرا قیمت بالا رفت
اما اینجا جالب میشه که آیا
باید به مردم اجازه داده بشه که روی EBay کلیه به حراج بذارند؟
از یک طرف خیلی ها تو این کشور به خاطر نبود اعضای بدن میمیرند
صحیح ؟
سالانه هزاران تا صدها هزار انسان در صف انتظار اهدای عضو میمیرند
صحیح ؟
اگر کسی خیلی پولدار باشه
و عضوی از بدن رو بخوان که به نظر من اضافی است
چون من دوتا کلیه دارم
چرا نباید اجازه خریدش رو از من داشته باشند؟
به نفع من خواهد بود چون میتونن کلی پول به من بدن
به نفع اونها هم خواهد بود چون زنده میمونن
بنابراین الان تبادلی رو توصیف کردیم که به نفع هر دو طرف بود
چرا اجازه این کار داده نمیشود؟
شما به من بگید
کسی هست فکر کنه که کار EBay غلط بوده ؟
بله بفرمایید
فکر میکنم اگر این کار صورت بگیره
افراد دیگری خواهند بود که به این اندازه پول ندارند
خوب منظورت اینه که شخصی که...
منظورت چیه که افراد دیگه به اندازه کافی پول ندارند؟
مسلما اینطوری به یکی دیگه کلیه نمیرسه
صحیح پس شما این رو فرض میکنید که
مثلا بگیم که اگر من کلیه رو روی EBay به حراج نمیذاشتم
کلیه رو میدادم به مرکز اهدای عضو
اگر حراج انجام میشد یه کلیه کمتر به مرکز اهدای عضو میرفت
و این به این معناست که کلیه به دست فرد ثروتمند میرسید
و به شکل غیر مستقیم به فرد دیگری نمیرسید
به این میگن داد و ستد
شما داد و ستد رو توصیف کردید
داد و ستد به این معناست که اساسا
حالا کلیه رو از فرد فقیر دور کردیم و به فرد ثروتمند اختصاص دادیم
حالا چرا باید برامون اهمیتی داشته باشه؟
خوب یکی زنده میمونه یکی میمیره
چرا باید برامون اهمیت داشته باشه؟
بفرمایید
ممکنه مورد اورژانسی باشه
ممکنه یه فرد فقیر باشه که
کلیه رو از طریق مرکز اهدای عضو
به دلیل اینکه اگر تا دو روز آینده بهش کلیه نرسه میمیره، دریافت کنه
درحالی که فرد ثروتمند ممکنه از پس بهای همون کلیه بر بیاد
اما کلیه زندگیش رو راحت تر کنه
در حالی که در خطر مرگ نیست
شاید اصلا مجموعه دار کلیه باشه
خوب این درسته
یکی از دلایلی که برامون ممکنه اهمیت داشته باشه اینه که اون کلیه
باید بر اساس اینکه کی بیشتر بهش نیاز داره اختصاص پیدا کنه
یک مثال بارزش ماجرای پیوند کبد میکی منتس باشه
میکی منتس بازیکن بیسبال معروف و دائم الخمری بود
که با زیاده روی در خوردن الکل دچار نارسایی کبدی شده بود
و تو صف پیوند جا زد و جلوتر از خیلی آدمای دیگه کبد گرفت
بعد هم دوباره به خوردن الکل ادامه داد و خودش رو به کشتن داد
صحیح ؟
خوب میشه گفت که این قضیه با عقل جور در نمیاد
باید عضو رو به کسی بدیم که بیشتر از همه بهش نیاز داره
و در مفهوم افزایش طول زندگیشون بیشتری نفع رو بهشون برسونه
خوب
این نکته خوبی بود، به نکته جایگزینی رسیدیم
خوب
بیاید به نکته جایگزینی بپردازیم
یه مثال نقض برام بزنید
کسی میتونه یه وضعیتی رو بهم بگه که درش در واقع
این نکته صادق نباشه ؟
بفرمایید
طرف فقط قصد فروش داره
قصد اهدا کردنش رو نداره
دقیقا
فرض رو بر این گذاشتید که طرف اگر کلیه رو نفروشه، اهداش میکنه
اما در واقع اگر مسئله فروش یا نگه داشتن کلیه باشه
بعد دیگه داد و ستدی در کار نیست
در این مورد هم همین هست، اگر مسئله فروش یا نگه داشتن کلیه باشه
بعد پس میشه گذاشت که فرد ثروتمند بخرش
بحث دیگه ای مطرح هست ؟
دلیل دیگه ای هست که بخاطرش اجازه داده نشه ؟
بفرمایید
ممکنه بقیه رو هم برای بدست آوردن کلیه از طریق غیرقانونی ترغیب کنه
خوب دلیل دیگه اش میتونه این باشه که
وقتی بحث پول در میان باشه به تصمیم گیری درست مردم اعتماد نداریم
اینکه فکر میکنیم که خدایا اگر واقعا بخاطر فروش کلیه چند میلیون دلار دربیارم
منم ممکنه کلیه ام رو بدون در نظر گرفتن مخاطرات کارم، بدم بره
حتی اگر جراحی ریسک داشته باشه
خطرش هست که کلیه دیگم خراب بشه و اونوقت من اوضاعم خراب بشه
درسته ؟
بنابراین اساسا ممکنه ما یه رویکرد پدرسالانه داشته باشیم
که باعث میشه نخوایم اجازه بدیم مردم درگیر همچین رفتار پرخطری بشن
بفرمایید
حتی ممکنه تبعات قانونی هم وجود داشته باشه
اگر یکی کلیه اش رو بفروشه و بعد کلیه دیگه اش به مشکل بخوره
بعد ممکنه eBay رو مقصر بدونند
مثلا بگه کلیه ام رو میخوام
مثل فیلم ریپو
درسته
اینم میشه اما بیاید وکلا رو از معادله حذف کنیم
من از وکیل ها خوشم نمیاد
این ترم خیلی از وکیل ها میخوام انتقاد کنم
الان وکلا رو از معادله حذف میکنیم
اما به هرحال شما درست میگید
این هم یک نوع تبعات است
پس در مورد این حقیقت که جایگزینی وجود دارد صحبت کردیم
این حقیقت رو بیان کردیم که عضو به افرادی که بیشترین نیاز رو دارند اختصاص داده نمیشه
در مورد این حقیقت صحبت کردیم که با این کار تصمیمات غلط میگیرید
اما یه فاکتور دیگه هم هست
این که ما به عنوان یه جامعه این احساس رو داریم که عادلانه
نیست که ثروتمندان چیزی رو بدست بیارند که فقرا نمیتونن
شاید یه عامل مساوات صرف در این جا وجود داشته باشه
صحیح ؟
و اون این است که ما به عنوان یک جامعه برابری درآمد رو ارج مینهیم
و معتقدیم افراد به صرف ثروتمند بودن نباید شانس بیشتری برای بدست آوردن چیزی داشته باشند
خوب این مفهومی خیلی عمیق و سخت است
و تا پایان ترم چند کلاس رو به صحبت در مورد مساوات اختصاص خواهیم داد
در کل در نظرش نمیگیریم
صحیح؟
اما این مفهوم پشت بسیاری از بحث های ما است
در اکثر بحث های ما تو این ترم هست
و پشت خیلی از مسائل اقتصاد هم هست
صحیح؟
میبینید که در همین حال حاضر بحث هایی در جریان است
به این شکل که اوباما داره تصمیم گیری میکنه
که آیا معافیت مالیاتی رو به ثروتمندان ایالات متحده بسط بده یا خیر؟
صحیح؟
بعضی ها اینطور دلیل می آورند
که این معافیت های مالیاتی اقتصاد رو بهبود میبخشه
درسته؟
اما بقیه اینطور بحث میکنند که عادلانه نیست
که ثروتمندان معافیت مالیاتی داشته باشند
و بحث عدالت اهمیت زیادی
در جهت دهی به تصمیمات سیاست اقتصادی ای که باید بگیریم، دارد
بنابراین تو این ترم خیلی روی بازدهی
و بهینه سازی و چگونگی رسوندن منابع به جای درست صحبت خواهیم کرد
اما باید بیاموزید که پشت خیلی از این مسائل
مسائل عمیق ارزشی ای
در مورد اینکه اقتصاد باید چطور عمل کند
و مخصوصا چه رویکردی باید به مسئله مساوات که خیلی مهم است داشته باشیم، هست
بسیار خوب
میخوام در آخر در مورد این صحبت کنم
که چرا اقتصاد خرد به سادگی فقط مفهومی انتزاعی در مورد چیزهایی مثل ...
ممکنه بگید موضوع بامزه ای هستش
موضوعش فروش کلیه تو eBay و معافیت مالیاتی ثروتمندانه
به چه درد من میخوره؟
صحیح ؟
خوب از این جهت باید براتون مهم باشه که به معنای واقعی کلمه هر تصمیمی که میگیرید
بر اساس چارچوبی که در این ترم میخوایم در موردش صحبت کنیم بنا شده
صحیح ؟
خوب حالا تصمیمات مختلف ممکنه از الگوی ما رو با دقت بیشتر یا کمتری پیروی کنند
اما هیچ تصمیم اقتصادی ای نیست
خوب ؟
ببخشید، اشتباه شد
هیچ تصمیمی نیست که مردم گرفته باشند
و اقتصاددان ها تلاش نکرده باشند اون رو به الگو تبدیل کنند
از تولید یا عدم تولید آی پاد گرفته تا تعداد هم آعوشی های هفتگی
صحیح ؟
این ها همه چیزهایی هستند که اقتصاددان ها سعی کردن
با درجات موفقیت متفاوت، به الگو تبدیلشون کنند
صحیح ؟
به این دلیل که اقتصاددان ها بر این باورند که این ها
همه بر مبنای همان چارچوب تصمیم گیری تئوریکی هستند
که میتونیم در موردش بحث کنیم
بیاید در مورد یه مثال ساده در این کلاس صحبت کنیم
تصمیمتون در مورد خرید یا عدم خرید جزوه کلاس
یه جزوه ای برای این کلاس موجوده و چنده ؟ 140 دلار ؟
قیمتش چنده ؟
کسی میدونه ؟
اینجا نوشه 180 دلار
این جا هم نوشته 130 دلار موجوده
خوب 130 دلار
پس شد 130 دلار برای کتاب استاد پرلاف از دانشگاه برکلی
همش به اون نمیرسه
منم جزوه نوشتم
سهم کمی ازش به استاد میرسه
بسیار خوب
بنابراین شما باید تصمیم بگیرید
خوب کسی هست که چاپ قدیمی تر رو خریده باشه این جزوه چاپ پنجمه
کسی چاپ چهارم رو استفاده کرده ؟
کسی میدونه قیمت دست دومش چنده ؟
راستش رو بگید برای من اهمیتی نداره
میدونم یسری به قیمت 85 دلار پیداش کردند
پس شد 85 دلار
بنابراین باید تصمیم بگیرید
پس بگیم که میتونید نسخه قبلی رو
نسخه چهارم رو با 85 دلار بخرید
یا اینکه نسخه حاضر رو با 130 دلار بخرید
صحیح ؟
شما باید این تصمیم رو بگیرید
درسته ؟
چطور تصمیم میگیرید؟
شاید فکر کنید که بابا یه تصمیمی میگیرم دیگه
به اقتصاد خرد ربطی نداره
اما ربط داره
الگوی گرفتن همچین تصمیمی رو خواهیم ساخت
خوب چطور در مورد همچین تصمیمی فکر میکنید؟
خوب اولین چیزی که در نظر میگیرید، تمایلاتتونه
چقدر آمادگی پذیرش این ریسک رو دارید که
که چیزی تو نسخه پنجم باشه که نیاز باشه بدونید
درسته ؟
اگر نسخه پنجم دقیقا مشابه نسخه چهارم باشه
بنابراین حماقته که جزوه نسخه چهارم دست دوم رو نخرید
اما اینطور نیست
جزوه نویس ها باهوشند
جزوه خودشون رو به روز میکنند
صحیح ؟
بنابراین نسخه پنجم به روز هست
و چیزهای جدیدی درش وجود داره
بنابراین باید از خودتون بپرسید که احتمالش چقدره که من
به اطلاعات جدیدی که تو نسخه پنج هست و تو نسخه چهار نیست احتیاح داشته باشم
و وقتی به این فکر میکنید به تمایلاتتون فکر میکنید
مخصوصا آیا خیلی آدم ریسک پذیری نیستید؟
ار ریسک کردن میترسید؟
یا اینکه ریسک پذیر هستید؟
آماده ریسک کردن رو دارید ؟
صحیح ؟
این یک طرف معادله است
اگر آدمی باشید که میگید من تو زندگی ریسک نمیکنم
باید مطمئن بشم که بیشترین برآیند رو از این کلاس داشته باشم
بنابراین اون نسخه جدید رو خواهید خواست
اگر آدمی باشید که بگید بیخیالش
بعدا حلش میکنم
کلاس میرم دیگه
برام مهم نیست
خوب؟
بنابراین اونقدرها نمیخواهیدش
بنابراین این اولین فاکتور هست فاکتور تمایلاتتون
و تحلیل اینکه چقدر آماده اید برای ارزش نسخه پنجم ریسک کنید
فاکتور دوم تقید شماست
اینکه چقدر پول دارید
هرچی بیشتر پول داشته باشید
بیشتر آمادگی این رو دارید
بهتره بگیم هرچقدر والدینتون پول بیشتر داشته باشند
بیشتر آمادگی این رو دارید که برید و نسخه جدید رو بخرید
هرچی کمتر پول داشته باشید آمادگیتون کمتر میشه
صحیح ؟
بنابراین اساسا به این بستگی داره که خودتون یا والدینتون پرداخت میکنند
که در اون صورت میگید، بیخیال همون نسخه پنجم رو میگیرم
درسته؟
و بعد در نهایت این تمایلات
و تقیدها رو در نظر میگیرید
تمایلات و منابعتون رو در نظر میگیرید
میرید به بازار و میبینید که بازار تفاوتش رو چطور نشون میده
با خودتون میگید نسخه پنجم نسبت به نسخه چهارم انقدر برام اهمیت داره
این منابعی هست که دارم
بعد میرید به بازار و میگید که آهان تفاوت بین دو نسخه 45 دلار هست
بنابراین حالا مسئله بهسازی تقید رو حل میکنم
و تصمیم میگیرم که آیا میخوام اون کتاب رو بگیرم یا نه
شاید با خودتون بگید این احمقانه است
هیچوقت به اون شکل بهش فکر نمیکنم
اما نکته کلیدیش اینه که لازم نیست به اون شکل بهش فکر کنید
یک مثال معروفی در اقتصاد داریم که بهش میگیم اصل «گویا که»
نمیدونم که بچه ها هنوز از این اصطلاح «گویا که» استفاده میکنند یا نه
پس شد اصل «گویا که»
صحیح ؟
و مبدع اش میلتون فریدمن از دانشگاه شیکاگو است
که گفت ببینید وقتی بیلیارد بازی میکنید
از لحاظ فنی میشه زوایای بهینه
رو هر بار برای هدایت توپ
برای رسیدن به کمونه مناسب و انداختن توپ در حفره ها محاسبه کنید
میتونید محاسبات ریاضیاتیش رو انجام بدید
اما بیلیاردباز های حرفه ای
با شما تو این کلاس نیستند اینو میتونم بگم
صحیح ؟
آدم هایی نیستند که بتونند همچین محاسباتی بکنند
فقط میدونند که
چطور به توپ ضربه بزنند تا به همون نتیجه ای
که اگر محاسبات ریاضیاتی مسیر توپ رو انجام میدادند به دست می آوردند، برسند
صحیح ؟
به گونه ای رفتار میکنند «گویا که» مسئله بهسازی تقید رو حل کرده اند
و شاید وقتی کتاب رو میخرید دارید تصمیم میگیرید در قالب
چارچوبی که من خیلی با جزئیات تشریح کردم
و خیلی جزئی تر در طول ترم پیاده اش میکنیم، فکر نکنید
اما به شکلی رفتار میکنید که «گویا که» این کار رو کرده اید
چون اون حقایق در ذهنتون هستند
و وقتی دارید تصمیم میگیرید بهش فکر میکنید
بنابراین در عین حالی که ممکن است احساس کنید که الگوهایی که در این کلاس یاد میگیریم
خیلی انتزاعی هستند و نوع رفتار روزانه تون رو توضیح نمیدهند
به شکلی رفتار میکنید «گویا که» اون الگوها بر شما صادق هستند
و اگر در چند روز آینده در مورد تصمیماتی که میگیرید فکر کنید
از اینکه بگید به نظر میخواد بارون بیاد، چتر بردارم یا نه گرفنه
از یه طرف ممکنه گمش کنم
و حملش سخته
از طرف دیگه خیس نشدن چقدر برام مهمه؟
این تصمیم بهسازی تقید هست
تا اینکه بگیم یه نوشیدنی دیگه تو مهمونی شب جمعه بخورم یا نه ؟
این تصمیم هم میتونه نفع و ضررهایی داشته باشه
بسیار خوب ؟
این ها همه تصمیمات بهسازی تقیدی هستند که باید بگیرید
روی زندگیتون
تو این ترم یاد میگیریم که چطور این تصمیمات رو میگیرید
و چطور ازشون الگو میسازیم
چطور اقتصاددان ها میتونن از چیزی که از این الگو ها
بدست میاریم، برای فهم کارکرد اقتصاد استفاده کنند
خوب ؟
خوب اینجا کلاس امروز رو تموم میکنیم