کار کردن با زمان در داستان
یک رمان درباره‌ی زمانه
نمی‌تونین رمانی بنویسین که به نحوی با زمان در ارتباط نباشه
لیان آدام نویسنده‌ی زندگی‌نامه‌ی هنری جیمز می‌گه
اگه رمان باشه، حتما باید یه ساعت هم توش باشه
زمان می‌گذره
شاید تو یه شعر اینجوری نباشه
می‌تونه درباره‌ی یه لحظه‌ی بی‌زمان باشه
ولی تو رمان زمان هست
آدما عوض می‌شن
چیزها، یا حداقل عقربه‌های ساعت تکون می‌خورن
تیک تاک دیجیتالی اتفاق می‌افته
دو دیدگاه در مورد زمان وجود داره
یکی مدور و یکی خطی
نوع مدور زمان می‌چرخه
و ساعت‌های آنالوگ هم از همین دیدگاه میان
ساعت‌های خورشیدی از همین دیدگاه میان ایده‌ی فصل‌ها که مدام می‌چرخن از همین میاد
دوره‌های قمری هم مدور هستن
دیدگاه دیگه در مورد زمان اینه که خطیه
در آغاز شروع می‌شه
از باغ عدن (آفرینش)
در پایان تموم می‌شه
در کتاب مکاشفه‌ی یوحنا (مکاشفه)
و از اینجا به اونجا می‌رین
صحبت درباره‌ی از مد افتادگی یک سیاست و غیره از این دیدگاه میاد
در واقع هیچ از مد افتادگی و روی مد بودنی وجود نداره
چون تاریخ دائم داره تغییر می‌کنه
چرخ روزگاره و رو چرخ روزگار
کاراکترها از یک سمتش بالا میان ممکنه یک لحظه رو اوجش به پادشاهی برسن
بعد از اون سمتش به پایین پرت می‌شن و بعضی‌ها زیرش له می‌شن
پس چیزی تو تاریخ بشر وجود نداره که اجتناب‌ناپذیر باشه
ولی شما چجور زمانی می‌خواین تو رمان‌تون داشته باشین؟
آیا نوعی زمان دارین که در آخر رمان به وضعیتی می‌رسن که شبیه وضعیت اولشونه؟
آیا مثل رمان شهردار کاستربریج می‌شه؟
آیا داستان از فرش به عرش به فرش می‌شه؟
اینجوری می‌شه حرکت دایره‌ای
یا اینکه مدل زمانی‌تون رو روندی اجتناب‌ناپذیر انتخاب می‌کنین؟
که توش همه‌چیز بهتر و بهتر می‌شه تا وقتی می‌رسین به «شهر خدا»
یا به «جامعه‌ی بدون طبقه‌ی اجتماعی»
حالا اون هدف هر چی که هست
احتمالا تو ذهن‌تون ایده‌ای درباره‌ی زمان دارین
چه به قول رابرتسن دیویس زمان بر پاشنه‌ی هر کسی زخم بزنه
چه زمان نتیجه‌ای عادلانه به بار بیاره
چه اینکه چیزهای پنهان روشن بشن
چه اینکه به تعادلی برسیم
و چه اینکه پایانی توأم با طنز طعنه‌آمیز داشته باشین
که توش آدمای بد موفق می‌شن و آدمای خوب له می‌شن
انتخاب با شماست
خواننده‌تون رو متمایل نگه دارین
چجوری به خواننده‌تون نشون می‌دین از حال به گذشته حرکت می‌کنین یا برعکس؟
چند تا ابزار مشخص و ساده وجود داره می‌تونین خیلی راحت زمان رو بنویسین
خیلی آدما این کار رو می‌کنن
مثلا ماه مه ۱۹۴۰
آوریل ۱۹۷۷
می‌تونین این کار رو بکنین
می‌تونین چند تا نشانه بذارین
لباس همیشه سرنخ خوبیه
لولابل زیردامنی پفدارش را مرتب کرد
ساده‌ترین کار، اگه ساختار رمان‌تون به زمان بستگی داره، اینه که تاریخ رو بنویسین
کار سختی نیست درست مثل اینکه
اگه راوی رو عوض می‌کنین
اسم‌شون رو بنویسین
و موی همه‌ی کاراکترهاتون قرمز نباشه اینجوری خیلی گیج‌کننده می‌شه
و برای همه‌شون اسمایی انتخاب نکنین که با /م/ شروع بشه
یا با /ر/ یا هر حرف دیگه‌ای
اسم کاراکترها رو متفاوت کنین
که یادمون بمونه این آدما کی هستن
خیلی ممنون
به نقشه هم خیلی علاقه دارم
اگه داستان‌تون درامی تاریخیه که نیاز به جابجایی زیادی داره
اگه نقشه نبود چجوری تو ارباب حلقه‌ها می‌فهمیدیم کجاییم؟
دوست داریم بدونیم هر چیزی کجاست و این هم ابزاری خیلی قدیمیه
یکی از قابل‌توجه‌ترین نمونه‌هاش سفرهای گالیور
فلش‌بک‌هاتون رو باورپذیر کنین
مشکل فلش‌بک اینه که نمی‌تونین زیادی طولانی یا کسل‌کننده بکنینش
با شرح و توضیح زیادی خمیازه‌مون می‌گیره
اون دفعه رو یادته که...
و فلانی با بهمانی ازدواج کرده بود ولی قبلش بذار بگم...
آیا واقعا لازمه این چیزا رو بدونیم؟
پس چیزایی رو به ما بگین که واقعا لازمه بدونیم
تا جای ممکن به روشی که ما رو هم درگیر کنه تا خمیازه‌مون نگیره
ولی مگر اینکه با چیزی شروع کنین که توجه ما رو به خودش جلب کنه
در غیر این صورت همراه‌تون نمی‌مونیم
استفاده از ابزار «در همین حین»
فکر می‌کنم بستگی داره به اینکه چجور داستانی دارین تعریف می‌کنین
ولی بعضی وقتا لازمه در مکان از این طرف به اون طرف بپرین
و در زمان
پس از ابزار «در همین حین» استفاده می‌کنیم که چارلز دیکنز خیلی استفاده می‌کرد
در همین حین بدون اینکه الویر تویست خبر داشته باشد
برادر بدذاتش نقشه‌ی نابودی او را می‌کشید
هیچ کدوم از دو گروه نمی‌دونن گروه دیگه چه نقشه‌ای تو سرش داره
و زیبایی‌ش به اینه که ببینیم همه‌ی این‌ها به هم می‌رسه
بعضی از این ابزارها تو رمان‌های قرن نوزدهم خیلی استفاده شدن
مثلا بلندی‌های بادگیر
با کسی شروع می‌شه که ربطی به آدم‌های توی داستان نداره
با آقایی که می‌خواد خارج از شهر خونه‌ای برای خدمتکارش اجاره کنه
و اینجوری وارد داستان هیث‌کلیف می‌شه
پس ابزار قاب این مرد بی‌ارتباطه
که سرایدار پیر داستان هیث‌کلیف رو براش تعریف می‌کنه
که تمام این مدت اون خانواده رو می‌شناخته
هیچوقت داستان رو از درون نمی‌شنویم
چه از زبون هیث‌کلیف
یا کاترین ارنشاو
چون اگه این اتفاق می‌افتاد دیگه به جایگاه
شخصیت‌هایی رمانتیک که از زندگی بزرگترن نمی‌رسیدن
ما اون‌ها رو از چشم دیگران می‌بینیم
اون‌ها رو از چشم فانی‌های پست مشاهده می‌کنیم
که درباره‌ی اون‌ها نظر می‌دن
ولی برشی به گذشته داریم
در زمان حال شروع می‌کنیم و برشی به گذشته داریم
داستان رو می‌شنویم و باز تو زمان میایم جلو
تا ببینیم به چه نتیجه‌ای رسیده
انگیزه‌های خودتون رو در نظر بگیرین
پرش در زمان
فکر می‌کنم اول باید از خودتون بپرسین چرا می‌خواین این کار رو بکنین
درست مثل همه‌ی این چیزها
بپرسین آیا به درد داستان شما می‌خوره که این کار رو بکنین؟
با توجه به داستانی که دارین تعریف می‌کنین
هیچ توصیه‌ی خلاصه‌ای در این مورد وجود نداره
فکر می‌کنم باز هم مسئله اینه که اینجوری امتحان کنین
ببینین به درد داستان شما می‌خوره؟
و اگه نمی‌خوره سطل کاغذهای باطله دوست شماست
یه راه دیگه رو امتحان کنین
در دنیایی که دارین خلق می‌کنین آزادی بی‌نهایت دارین
تا وقتی که بفرستینش توی بقیه‌ی دنیا
اون موقع کنترل‌تون رو نسبت بهش از دست می‌دین
نوشتن رمان رؤیای یک آدم قدرت‌طلبه می‌تونین هر کاری بکنین
ولی باید از خودتون بپرسین آیا این به درد کتابی که الان دارم می‌نویسم می‌خوره یا نه؟
پس از انتزاع وارد واقعیت نشین
از واقعیت شروع کنین
با دست‌هاتون کار کنین و کثیف‌شون کنین
درخت از تو هوا در نمیاد
از تو خاک در میاد