چه کسی داستان را تعریف می‌کند: نظرگاه روایی
انتخاب نظرگاه
این کتاب رو برای کی دارین می‌نویسین و می‌خواین به‌شون چی بگین؟
به‌نظرم نظریه‌های زیادی در این مورد تو دنیا داریم
باید اینجوری باشه باید اونجوری باشه
ولی اولین نکته اینه که نوشتن یک صداست
راهی برای ضبط کردن صدای انسانه
صدای کی صحبت می‌کنه؟
و با کی دارن صحبت می‌کنن؟
چون همیشه کسی هست
یه زمانی راوی یا سوم شخص دانای کل بود
که برای شما از کاراکترها می‌گفت و می‌گفت دارن چه کار می‌کنن
تو بعضی موارد می‌گفت به چی دارن فکر می‌کنن
موقع روایت سوم شخص یا می‌تونین راوی‌ای باشین که با حدس و گمان حرف می‌زنه
یا راوی دانای کل که همه‌چیز رو می‌دونه
راوی دانای کل می‌تونه بگه
شنل قرمزی روحش هم خبر نداشت اما پشت درخت گرگی پنهان شده بود
و هیچ چیز او را بیش از این خوشحال نمی‌کرد که
نه تنها شنل قرمزی را، که مادربزرگش را هم بخورد
و نقشه‌ی همین کار را هم کشیده بود
در جایگاه راوی دانای کل می‌تونین این حرف‌ها رو بزنین
ولی اگه اون راوی دانای کل نیستین می‌تونین برین پیش شنل قرمزی
او داشت شادمانه گل می‌چیید که از پشت درخت‌ها آقایی بیرون آمد
ملبس به کت و شلواری پشمی و پر از پشم
شنل قرمزی گفت وای خدای من
و غیره
پس الزاما همه‌چیز رو نمی‌گین بلکه اون رویارویی رو از چشم یک نفر می‌بینین
می‌تونین هر جوری می‌خواین جابجاش کنین
تا داستان‌تون رو تعریف کنین
همچنین روایت جریان سیال ذهن رو داریم که جدیدتره
دقیقا همون روایت اول شخص نیست
بلکه جریان افکاریه که از سر کاراکترها می‌گذره
پس جواب‌های زیادی برای این سؤال وجود داره که کی داره حرف می‌زنه؟
با کی دارن حرف می‌زنن؟
با خواننده حرف می‌زنن؟ با کس دیگه‌ای تو کتاب حرف می‌زنن؟
می‌تونین از چند نظرگاه استفاده کنین
هیچ قانونی نمی‌گه مجبورین از یه نظرگاه استفاده کنین
تو خشم و هیاهو اثر ویلیام فاکنر چهار راوی مختلف داریم
چهار نظرگاه مختلف
و بعضی از اون‌ها اول شخص‌ ان
و بعضی‌هاشون سوم شخص
و دیدمون دورتر و دورتر می‌شه
اول شخص دقیقا چسبیده به خود کاراکتر دقیقا تو ذهن‌شونین
و یه کم برمی‌گردیم عقب و تا آخر کتاب به یک نگاه از بالا می‌رسیم
یا یک نگاه لانگ
فیلم و دوربین تا حدودی واقعا روی رمان تأثیر گذاشتن
اگه این فیلم بود، تو این صحنه از رمان دوربین می‌رفت عقب
یعنی دارین به یک چیز نگاه می‌کنین ولی از دورتر
همیشه می‌تونین نظرتون رو عوض کنین
چجوری تصمیم می‌گیرین کی باید داستان‌تون رو تعریف کنه؟
با انجام دادن یاد بگیرین
یه نامزد محتمل رو انتخاب می‌کنین
و شروع می‌کنین
و اگه این مورد خوب پیش نمی‌رفت همیشه می‌تونین نظرتون رو عوض کنین
پس اگه خوب پیش نمی‌رفت و با سوم شخص شروع کرده بودین، می‌تونین برین سراغ اول شخص
اگه با اول شخص شروع کردین و خوب پیش نمي‌ره برین سراغ سوم شخص
اگه کلا اون کاراکتر براتون به نتیجه نمی‌رسه
شاید بهتر باشه از نظرگاه آدم دیگه‌ای داستان رو نگاه کنین
شاید راوی اشتباهی انتخاب کردین
موقع نوشتن قاتل کور فکر کنم مجبور شدم سه یا چهار بار از اول بنویسمش
چون راوی اشتباهی انتخاب کرده بودم
اولین راوی که انتخاب کرده بودم آدم جوونی بود که داستان زن پیرتری رو تعریف می‌کرد
بعد سعی کردم از طریق دو ژورنالیست به داستان نزدیک بشم
که به رمانی که خواهر مرحوم پیرزن نوشته بود علاقه‌مند بودن
هر چند دو ژورنالیست کم‌کم خودشون هم درگیر شدن
و داستان رو از خودشون کردن
و این داستانی نبود که می‌خواستم تعریف کنم
برای همین از داستان حذف‌شون کردم
از شرشون راحت شدم
بعد کاری کردم که زن خودش داستان‌ش رو تعریف کنه
و اون موقع بود که داستان تازه شروع به حرکت کرد
زمانی می‌فهمین داستان شروع به حرکت کرده که شروع می‌کنین به تند نوشتن
چی بگم خب؟ حرکت همینه
پس به جای اینکه چند صفحه بنویسین و بعد دور بیاندازین
شروع می‌کنین به نوشتن صفحاتی که به نظر می‌رسه واقعا به سمتی حرکت می‌کنه
راوی شما چی می‌دونه؟
وقتی در مورد نظرگاه‌تون تصمیم گرفتین
باید در مورد این هم تصمیم بگیرین که اون آدم اجازه‌ی دونستن چه چیزهایی رو داره
منطقا ازش انتظار می‌ره چه چیزهایی بدونه؟
بذارین یه کم درباره‌ی دراکولا صحبت کنیم
و اینکه چجوری شروع می‌شه
دراکولا با مردی که سوار قطاره شروع می‌شه
یه مرد عادی که به سفر رفته
به ترانسیلوانیا می‌ره داره خاطراتش رو می‌نویسه
همسری داره به اسم مینا حالا متوجه خرافات احمقانه‌ی دهقان‌ها شده
دستور پخت خوبی پیدا کرده که می‌خواد به دست مینا برسونه
فلان و بهمان این بخش داره همینجوری حرف می‌زنه
تا حد زیادی خسته‌کننده است
چون خیلی داره به اطرافش توجه می‌کنه
برای خواننده خیلی تعلیق داره
چون خواننده چیزی رو می‌دونه که کاراکتر نمی‌دونه
خواننده می‌دونه اسم کتاب دراکولا است
پس مردی که با قطار در سفره روحش هم خبر نداره چه چیزی در انتظارشه
ولی خواننده می‌دونه
پس تا حدودی مثل همون حرف معروف آلفرد هیچکاکه
که یکی پرسید آلفرد هیچکاک چه مدت می‌شه یه بوسه رو به تصویر کشید؟
حرف نامعقولی زد مثل دو دقیقه
گفتن این خیلی زمان زیادی برای نمایش بوسه روی پرده‌ی سینماست
آره ولی من قبلش یه بمب زیر تخت می‌ذارم
پس تو خیلی موقعیت‌ها خواننده بیشتر از کاراکتر چیزی می‌دونه
اینه که تعلیق رو به وجود می‌آره
تو موقعیت‌های دیگه کاراکتر بیشتر از خواننده چیزی می‌دونه
این موقعیت متفاوتیه
آگاتا کریستی یه جا تو کارنامه‌ی کاریش همه رو عصبانی کرد
وقتی معلوم شد راوی اول شخص قاتل بوده
چطور جرئت کرده؟
پس تمام مدت راوی اول شخص چیزی می‌دونسته که خواننده نمی‌دونسته
یعنی اون بوده که مرتکب قتل شده بود
پس تو داستان راهنمایی‌های غلط زیادی وجود داره
پس اگه دارین می‌نویسین یه سوالی که می‌تونین از خودتون بپرسین
اینه که آیا خواننده بیشتر از کاراکتر می‌دونه
یا کاراکتر بیشتر از خواننده می‌دونه
یا اینکه هر دو به یک اندازه می‌دونن
باید یکی از این سه تا باشه
تمرین در نظرگاه
نوشتن یک رخداد از چند نظرگاه به عنوان تمرین فواید زیادی داره
بیاین این کار رو بکنیم
بگیم منگنه رویارویی رمانتیکی با این جعبه داره
اگه از آدما خوشتون نمی‌آد
بعد مادر جعبه میاد تو داستان
نظرگاه منگنه
نظرگاه این جعبه‌ی کوچیک
و نظرگاه این جعبه
تمومش کنین
سلام عزیزم
برو گمشو
حالا داستان‌تون از نظرگاه منگنه بهتر می‌شه؟
یا از نظرگاه جعبه‌ی بزرگ که دسته‌ی بزرگی روی درش داره
به نظر من که منگنه