اسم من پیر مولر هست، من در دانشگاه کوپنگهام کار می
کنم، دانشگاهی که درباره حواس انسان آنجا تحصیل می کنم
ما تلاش می کنیم بفهمیم حواس انسان چطور کار می کنند
که واقعا مربوط به این است که در مغز چه اتفاقاتی رخ میدهد
پس روانشناسی است و از آنجایی که روانشناسی است، می
توانیم از آن تحت عنوان روانشناسی حسی یاد کنیم
مرز بین اینکه چه چیزی فیزیولوژی است و چه چیزی روانشناسی
شفاف نیست، ولی یک چیز که دوست دارم بگویم این است که کاملا
بی معنی است که مطالعات فیزیولوژی انجام بدهیم بدون اینکه
از تاثیرات روانشناسی پرونده خود در آزمایش مطلع باشیم
پس شما باید از فرایند مغز خود آگاه باشید
و اینکه بدانید قادر به چه کارهایی است، پیش از آنکه بپرسید چطور اینکار را انجام میدهد
پس یا روانشناسی است یا روانشناختی که روابط روابط درست را عملی و پایه ریزی می کند
و بعد اگر شما علاقه مند به علم انسان شناسی یا مردم هستید، می توانید
در این زمینه تحصیل کنید که ذهن انسان چطور این مشکلات را حل می کند
پس روانشناسی حسی یا فیزیولوژی حواس انسان همه مربوط
به این است که بفهمیم حواس انسان چطور عمل می کنند
در این دوره، امروز ما درباره حس بویایی صحبت میکنیم، یعنی حس بویایی انسان
و حس بویایی واقعا از جهات زیادی جالب است
نه تنها حس بویایی به صورت یک پدیده ای متفاوت با سایر حواس است، درسته؟
بو کشیدن چیزی نسب به دیدن آن یک تجربه کاملا متفاوت است، درسته؟
نکته دیگری که وجود دارد این است که گویا برای
برآورده کردن اهداف دیگری است که تعجب آور نیست
و این اهداف در معماری این سیستم بازتاب شده اند
یک نکته که وجود دارد این است که تمام حواس انسان به
غیر از بویایی به صورت متقابل افقی هماهنگ شده اند
که یعنی آنچه شما ...
مثلا در بینایی، آنچه در سمت چپ محیط اطراف قرار دارد، در قسمت راست مغز شما منعکس می شود
در حس بویایی این موضوع متفاوت است و مستقیم است
که این باعث به وجود آمدن مفاهیم مختلفی می شود، که شاید نباید الان درباره
آنها صحبت کنم، ولی فقط در همین حد بدانید که به صورت متفاوتی هماهنگ شده است
آنچه مهمتر است در نظر من، این است که ...
حس بویایی خیلی زودتر از سایر حواس به روی قسمتی
از مغز که مربوط به عاطفه است تاثیر می گذارد
پس، حس بویایی یک حس با عاطفه بسیار بالاست
و یک سیستم حافظه کاملا متفاوتی دارد که به آن متصل شده است
با همکاری تعدادی از همکارانم ما پیشنهاد یک تئوری را داده ایم
که به نوعی سعی دارد توضیح دهد
که حافظه بویایی در چه جهتی خوب است، در ارتباط با یادآوری آگاهانه بو
و فرایند این راه فکری شامل این می شود که بفهمیم
که حس بویایی در حقیقت یک سیستم اخطار است
اکثر وقت ها در محیط هایی که برای ما آشنا هستند،
توجهی به بویی که آنجا وجود دارد نمی کنیم
ولی اگر بویی را احساس کنیم که جدید است، خیلی
سریع پرچم بالا میاریم (توجه ما جلب می شود)
اینطور هم می توانم بیان کنم که به صورت خیلی نادر، حس بویایی در مرکز توجه ما قرار دارد
ما معمولا به آن توجهی نمی کنیم مگر اینکه خارج از قاعده باشد
پس یک سیستم اخطار است، خیلی بیشتر از یم سیستم برای شناختن چیزها
و همچنین خیلی منطقی است این موضوع که حس بویایی ما بسیار
مهم است برای سلامت ما و احساس اینکه «در خانه هستیم»
و به نوعی برای ما امنیت را تداعی می کند
و تنها در صورتی که این امنیت شکسته شود، ما متوجه بو خواهیم شد
ولی خیلی مهم است که وقتی چیزی خارج از قاعده یا مکان اصلی
خود باشد، ما بتوانیم خیلی سریع به آن واکنش نشان بدهیم
و این منطقی است که
یک ارتباط مستقیم بین بینی و بخش عاطفی مغز وجود داشته باشد
حس بویایی بسیار عاطفی است، و ...
و خاطرات زیادی از سال های دور ... مثلا ۲۰ یا ۳۰ سال پیش می توانند با حس بویایی برگردند
یک پدیده ای وجود دارد تحت عنوان پدیده پروستان
که این می تواند باشد که شما یک کتاب قدیمی را باز می کنید
و ناگهان شما برگردانده می شود به خانه مادربزرگ خود یا اتاق زیرشیروانی یا چنین چیزی
و این نشان دهنده این است که
شما بگویید بویایی یک حس موقعیتی است
که شما سایر اتفاقاتی که برایتان رخ داده را در آن ذخیره می کنید
همراه با حس بویایی و اگر شما دوباره به چنین بوی
به خصوصی برخورد کنید، همانند یک کلید عمل خواهد
کرد و خاطراتی را خواهد گشود که اگر بخاطر این بو نبود، هیچگاه انها را به خاطر نمی آوردید
اگر من یک پرتقال را قاچ کنم و به شما بدهم تا بو کنید
شما می گویید یک میوه از خانواده مرکبات است ولی ممکن است نتوانید
تشخیص دهید که آیا پرتقال است یا لیمو یا یکی از مرکبات دیگر
ولی می توانید دسته آن را درست بفهمید
هیچوقت پرتقالی وجود نخواهد داشت که بوی قهوه بدهد مثلا، یا بنزین یا همچنین چیزی
درباره تاثیر سریع یک بو ما همه می توانیم یک اتفاق نظر داشته باشیم
البته این به این معنی نیست که شما نمی توانید آن را
تغییر دهید یا تحت تاثیر محرک های کل به جزء قرارش دهید
مثلا اگر من بتوانم کاری کنم شما باور کنید که مثلا یک بویی متعلق به پنیر چدار است
شما احتمالا با من موافق خواهید بود، یا حتی اگر من کاری کنم شما باور کنید که
چنین بویی متعلق به پنیر چدار نیست و بوی بدن شماست، باز شما ممکن است باور کنید
و این مثال پنیر چدار یا بوی بدن مثالی است که واقعا ۱۰ سال پیش انجام شده است
و خیلی جالب است که بدانید، دقیقا همین ماده شیمیایی
تحت این داستان های مختلف
باعث فعالیت و تحرک قسمت ها و پترن های مختلفی از مغز شد
که نشان دهنده این است که
اینکه چه چیزی به شما تلقین می شود تا باور کنید، واقعا تاثیر دارد روی آنچه شما میبینید
ولی من همچنان پیشنهاد میکنم که این یک تاثیر رتبه دومی در مقایسه
با آنچه قبلا درباره آن صحبت کردم است، مثلا مثال پرتقال و قهوه
ولی هر چقدر کسی تلقین کننده باشد، بعید می توانم
بتواند مرا گول بزند تا پرتقال را با قهوه اشتباه بگیرم
ولی می توانم یک پرتقال را با لیمو اشتباه بگیرم، درسته؟
وقتی درباره بو یا هر حس دیگری در این زمینه مطالعه می کنیم،
ما تلاش می کنیم مشکلات زیست محیطی مهم را پیدا کنیم
و من معتقدم این به این دلیل است که بخش زیادی از علم مغز
مثلا روانشناسی یا فیزیولوژی حواس، فقط در آزمایشگاه وجود دارد
فقط تاثیرات آزمایشگاه هستند و از نظر زیست محیطی مورد قبول نیستند
پس وقتی ما به یک مشکلی برمیخوریم که از نظر زیست محیطی مهم است
در ابتدا سعی می کنیم به آن هویت ببخشیم توسط آنچه شما آزمایش روانشناختی می نامید
توسط پایه ریزی
محدودیت های یک توانایی خاص
و بعد وقتی ان را هویت سازی کردیم که این خودش ممکن است
سالها طول بکشد و آزمایشگاه های زیادی برای آن لازم است
ما همچنین مطالعات الکتروفیزیولوژی یا تصویر برداری مغز انجام میدهیم،
خب، چون شما می توانید به روش های مختلفی مغز را مورد مطالعه قرار دهید
ولی اینجا در آزمایشگاه ما، ما از الکتروفیزیولوژی یا EEG استفاده می کنیم تا دقیق باشیم
الکتروانسفالوگرافی
و این روشی است که با کمک آن شما ...
می توانید سیگنال های الکتریکی داخل جمجمه خود را ضبط کنید
و بعد اطلاعاتی که در این سیگنال های الکتریکی
وجود دارند، توسط بو کردن چیزی تحریک شده است
توسط الگوریتم های ریاضی ما می توانیم
کی و کجا فعالیتی در مغز رخ داده است
پس این الکتروفیزیولوژی است و فهم اینکه مغز چطور اینکار را انجام میدهد
ولی بسیار متفاوت با یک هویت سازی درست است
ممکن است اینطور باشد که حیوانات مختلف بتوانند دقیقا چنین کار مشابهی را انجام دهند
ولی اینکه مغزهای مختلف حیوانات مختلف چطور اینکار را انجام میدهند، متفاوت است
چون کاری که آنها نیاز دارند
یا مشکلی که باید حل کنند
در طبقه زیست محیطی که حیوان خودش را پیدا می کند
پس در یک حیوان ممکن است سریعتر از دیگری اتفاق
بیوفتد، چون برای بقای آن حیوان خاص مهم تر است
و به همین دلیل است که، وقتی علم در بهترین حالت خود قرار دارد که با مشکلات موجود در
زندگی واقعی شروع می شود که دارای اهمیت زیست محیطی برای یک حیوان خاص یا انسان هستند
که در علم روانشناختی بازتاب پیدا می کند
و در نهایت فرود آن در یک سیستم عصبی خاص
توسط عکس برداری عصبی یا الکتروفیزیولوژی
پس این یک مثال است، جدای از حس بویایی، مثالی که نشان میدهد چطور
یک مشکل از .... شما چطور می گویید، یک مشکل از نوع زیست محیطی
از روانشناختی یا فیزیولوژی ممکن است ربط داشته باشد به جابجایی
جابجایی یعنی من چطور حرکت میکنم بدون آنکه سرم را به دیوار بکوبم
و این بر اساس پایه خیلی وسیعی بر اساس
اطلاعاتی از بحثی به اسم میدان جریان نوری است
که درباره ردیابی حرکتی و ردیابی چشمی حرکتی است
و این برای ماهی ها خیلی مهم است که پرواز می کنند و بالا
می نشینند و ماهی را دنبال می کنند و به سمتش می روند
آنها باید بدانند دقیقا کی بال های خود را باز کنند تا با سر به زمین نخورند
مردم هم نباید به در و دیوار بخورند
پس این یک مشکل زیست محیطی است، جابجایی یا حرکت
و ...
و بر اساس آنچه از آزمایشات روانشناختی بدست آمده
قسمت میدان جریان نوری که ممکن است اسمش را شنیده باشید
به اندازه کافی اطلاعات در خود دارد تا اجازه ندهد افراد به
در و دیوار بخورند یا به پرندگان اجازه دهد ماهی شمار کنند
و ...
پس از شناخت این توانایی ها در انسان ها، در پرندگان و سایر حیوانات
توسط ابزار عکس برداری عصبی و الکتروفیزیولوژی مطالعه شده است
یک بخش مخصوصی از سیستم بینایی به اسم
منطقه ۵ یا در آمریکا به اسم MT یا MST شناخته می شود
بعدا شناخته شده است
و بعد در قسمتی از مغز است که این محاسبات قرار دارند
پس یک مثال خوب از یک مثال زیست محیطی مهم
در مقابل شناخت روانشناختی که به درستی متوجه شده است
توسط روش های عکس برداری عصبی و الکتروفیزیولوژی
ولی یک مثال از یک مشکلی که اهمیت زیست محیطی ندارد این
است که مثلا من چطور می فهمم که باید روی پای خود بایستم
من می توانم این کار را انجام بدهم، البته خیلی حرفه ای
نیستم، ولی رقاصان باله خیلی حرفه ای هستند در این کار
و شما می توانید تا همیشه درباره ان مطالعه کنید
ولی من توصیه میکنم اگر شما علاقه مند به مبحث ایستادن و پا هستید
که ما قدرت ایستادن روی پنجه پا خود را نداریم
ما پا داریم برای راه رفتن، پس اگر شما در زمینه پا علاقه مند هستید
به نظر من از نظر زیست محیطی این مهم تر است که بدانیم ما چطور راه
می رویم در مقایسه با اینکه ما چطور روی پنجه پای خود می ایستیم
امروزه مشکل بزرگی درباره زیاد خوردن و چاقی وجود دارد
مثلا در آمریکا از هر ۳ نفر، دو نفر اضافه وزن دارند
چاق نیستند ولی اضافه وزن دارند، یعنی BMI آنها بیشتر از ۲۵ است
و بعد شخصی ممکن است بگوید، اوه، این مشکل بخاطر غذا است
ما نمی توانیم مقدار مواد غذایی خوشمزه را محدود کنیم، غذاها خوش
طعم هستند و برای همین ما زیاد میخوریم و چاق می شویم، درسته؟
پس اگر این تئوری درست باشد، این یعنی
ما هیچوقت نمی توانیم یک چیز خوشمزه را زیاد بخوریم
من فکر میکنم دقیقا برعکس است
ما می توانیم مقدار زیادی از یک چیز خوشمزه بخوریم
مثلا اگر شما از غذایی که دوست دارید خیلی بخورید
اگر تا حد رضایت از آن بخورید، یعنی تا زمانی که راضی شوید
شما متوجه می شوید این غذا نسبت به قبل طعم بدتری میدهد
که اسم این حالت احساس سیری است
در سایر بخش های لذت، به طور مثال لذت جنسی
همه می دانند که یک بازه سرکشی وجود دارد
ممکن است شما برای مدتی رابطه های جنسی پیاپی داشته باشید و حس رضایت کسب کنید
ولی باید در میان آنها استراحت کنید، قبل از اینکه بتوانید ادامه بدهید
و فکر می کنم درباره حس بویایی هم همین موضوع صادق است
من فکر نمی کنم که سیستم پاداش دهی مغز ما به این صورت باشد که
به صورت یک باکس بی انتها باشد که بتوانید آن را همواره پر کنید
این سیستم خودش واکنش نشان میدهد
توسط چیزی که خیلی از آن دریافت کرده اید
و برای چنین دلایلی من فکر می کنم شما می توانید از یک چیز خوب زیاد دریافت کنید