گشایش‌ها بخش دوم
زمانی که حریفتان گشایش شما را بازی میکند
سوال جالبی است که
اگر حرفتان از گشایشتان بر علیه خودتان استفاده کند چه اتفاقی می افتد
و باید بگویم که در عین حالی که تقریبا در برابر هندی شاه خوب عمل میکردم
زمانی که هندی شاه بازی میکردم یا در برابرم هندی شاه انتخاب میکردند
یا در برابر نایدرف
همچنان نوعی ناراحتی در من وجود داشت
راحت نیست چرا که باید
در برابر چیزی بازی کنید که
باور دارید که انتخاب خیلی خوبی است
من برای سالیان سال بازیکن وفاداری به هندی شاه بودم
یعنی از روزهای ابتدایی تا تقریبا سال 1977
و بعد به کرامنیک باختم
در واقع در هندی شاه در برابرش خوب عمل نکردم
و این نوع بازی را به کلی متوقف کردم
رفتم سمت گرونفلد
و دیگر گشایش ها
مانند برخی از انواع گامبی های وزیر، میران
برخی از دیگر گشایش ها
اما یکجورایی دیگر هندی شاه به نظرم خوب نیامد
و این گشایش هیچ مشکلی نداشت
اما مسئله تنها حسی است
و این موضوع من را یاد ایفیم گلدر انداخت
تعویض بازی از هندی شاه به گامبی وزیر پذیرفته نشده
البته گامبی وزیر پذیرفته شده را در برابر کرامنیک بازی کردم که
انتخاب فوق العاده ای برای من نبود اما
اما در مسابقه قهرمانی جهان و بویژه در بازی دوستانه سال 2001 مان
در هر دو نوع مسابقه سریع و برق آسا خوب بود
همچنین یادم میاد که در اوایل دهه 80
وقتی که میخواستم که برای ورود از مسابقات منطقه ای به نمایندگی کشوری سهمیه کسب کنم
باید در مورد گشایش هایم
در برابر حریف های قدر، فکر کنم
در برابر بلیافسکی، کورچنوی و در نهاید در فینال با اسمیسلف بازی کردم
و یک ایده ای به ذهنم رسید
همچنین احتمالا یک ارتباطهایی با کودکی‌ام داشت
چراکه یک کتاب دیگری که در خانه داشتم
کتابی در مورد مسابقه سال 1969 میان اسپاسکی و پتروسیان بود
و اسپاسکی مسابقه را برد
بهتر بازی کرد اما همچنین
او دفاع تاور را انتخاب کرد که خیلی ها باور داشتند
که انتخاب بدی در برابر پتروسیان بود
چرا که یک سرباز ایزوله به جای میگذاشت
اما اسپاسکی فوق العاده ظاهر شد
در واقع متوجه شد که پتروسیان خیلی
در بازی موقعیت هایش کند بود
و سرباز ایزوله به کار اسپاسکی آمد
پس به این گشایش نگاه کردم
و تصمیم گرفتم که احتمالا ایدهه خوبی باشد که من هم بازی اش کنم
خوب این یکی از موقعیت های کلاسیک است
که در آن سرباز ایزوله وجود دارد و من بارها این موقعیت را داشته ام
بنابراین اینگونه در برابر بلیافسکی بازی کردم
و خوب عمل کرد
در تورنمنت در شهر نیکشیچ در برابر بسیاری از بازیکنان قدر
مثل تاراشیگن، سروان، مایلز، همچنین لارسون، بازی‌اش کردم و فوق العاده عمل کرد
در برابر کورشنوی بازی کردم
آنجا هم عمل کرد
در برابر اسمیسلف بازی کردم
بازم عمل کرد
و بعد یک اشتباه بزرگ کردم
با آن در برابر کارپف بازی کردم
و آن ایده‌ی هوشمندانه ای نبود
چراکه کارپف از آن خوشش آمد
خیلی از دیدن یک سرباز ضعیف هیجان زده شد
اینطور نیست که گشایش مشکلی داشته باشد
اما از لحاظ روانشناختی انتخاب اشتباهی بود
و هر دو بازی که در آن ها موقعیت های خوب و معقولی داشتم را باختم
بازی هفتم و حتی بازی نهم که در آن خوب دفاع کردم
اما انتخاب اشتباهی بود
و دو بار بازی اش کردم
دو بازی باختم و دیگر در برابر کارپف بازی اش نکردم
و به گامبی وزیر پذیرفته نشده تغییر روش دادم
و متوجه شدم که آن انتخاب سختی برای کارپف بود
چراکه از اینکه حریف موقعیت باثباتی در مرکز داشته باشد خوشش نمی آمد
بنابراین مسئله همش روانشناختی است
مسئله همش انتخاب درست برای خود
و همچنین انتخاب ناراحت کننده ترین انتخاب برای حریفتان است
در واقع این تنها من نبودم که مجبور به ایجاد تغییر
در خزانه گشایش هایم در برابر کارپف شدم
در واقع کارپف هم پس از باختن مسابقه سال 1985
تصمیم گرفت که از ای4 به دی4 تغییر روش بدهد
کارپف برای سالیان سال بازیکن منحصرا ای4 بازی کنی بود
از اوایل شروع بازی اش تا 1985 تقریبا منحصرا ای4 بازی میکرد
در اولین مسابقه در برابر من دی4 بازی کرد
تدریجا داشت این تعویض روش را اجرا میکرد
اما همچنان در بازی های کلیدی در سال 1985 بر روی ای4 متکی بود
و در بازی 24 که باید به هر قیمتی پیروز میشد
دوازده به یازده داشت عقب بود
برای حفظ مقامش باید بازی را میبرد
ای4 را بازی کرد
مسلما سی5 را بازی کردم سیسیلی بازی کردم
و این لحظه جالبی داشت چراکه
خیلی ها گفتن که اوه چرا گری این انتخاب را کرد
چراکه گشایش خیلی تند و تیزی بود
کارپف باید میبرد
و تو تنها به یک مساوی احتیاج داشتی
نمی توانستی حرکتی ایمن تر پیدا کنی ؟
و من فکر کردم که نه این انتخاب غلطی است
این بازی زندگی من است
این بازی زندگی کارپف است
او باید پیروز شود
اما اگر من موقعیتی بازی کنیم که من بیشتر باهاش احساس راحتی کنم
و من میدونستم که با بازی گشایش های تند و تیز احساس راحتی بیشتری خواهم کرد
او یک حمله داشت
حمله خیلی قوی ای داشت
بازی اسکونینگن کلاسیکی بود
و کارپف حمله بزرگی پرداخته کرد
اما این نوع بازی او نبود
به یادآوری این موضوع مهم است
نوع بازی من بود
به همین خاطر است که حرکات فوق العاده تدافعی‌ای یافتم
مطمئن نیستم که این ترتیب درست حرکات باشد
اما در واقع همیشه به این
به این موقعیت می رسیدیم
و کارپف حمله را شروع کرد
اما من نگران نبودم
از این ها گذشته همیشه دوست داشتم که این موقعیت را با سیاه بازی کنم
میدانستم که خطرناک است اما احساس راحتی میکردم
حتی یک جوک هم داشتم که میگفتم که سفید
به شدت سمت شاه خود را با به جلو کشیدن سربازهایش ضعیف کرده است
و سربازها نمیتوانند بازگردند
البته این قانون مهمی است
سربازها به عقب نمیروند
به همین خاطر است که اگر آنجا با سربازها کاری نکنید
در نهایت خیلی ضعف در پشتشان خواهید داشت
و من در بسیاری از موارد این موقعیت را بازی کردم
و میتونید به نتایج نگاه کنید
و من شکایتی از آن ها ندارم
کارپف این بازی باخت
دیرگ ای4 در برابر من بازی نکرد، فقط دی4
متوجه شد که
که حرکت مناسب برای او نبود
بنابراین میتوانم از این مثال به عنوان توصیه استفاده کنم
باید همیشه درک کنید که بازی شما چیست ؟
چی دوست دارید؟
چی میخواهید بازی کنید ؟
باز یتند و تیز میخواهید ؟
بازی بی سر و صدا میخواهید ؟
و بعد حتما میتوانید انتخاب کنید
چراکه حالا که خط به خط در مورد گشایش ها می آموزیم
مسلما مهم است که آیا بازی تند و تیز میکنید
اگر نابدرف بازی میکنید
این مزیت را نخواهید داشت که از حفظ بازی اش کنید
اینطور باید تمام حرکات را به خاطر بسپارید
نمیتوانید از ابتدا شروع کنید
اگر برلین بازی کنید
یک مزیتهایی دارید که اینجا و آنجا چند حرکت کنید
همچنان باید خیلی بدانید
چراکه تئوری گشایش بازی پیشرفت کرده است
و موقعیت هایی است که بازیکنان سطح بالا بازی میکنند
مسلما برلین جزو آن هاست
مثلا میدونید، بگذاریمش آنجا
موقعیت مورد علاقه من نیست اما احتمالا امروزه محبوب ترین باشد
نه، اسب ای4 را میزند
دی4، اسب دی6، فیل دی6 را میزند
خوب این چیزی است که من اسمش را میانه بازی بدون وزیر مینامم
اما اگر حتی این موقعیت ها را بازی کنید
مسلما میتوانید حرکات مختلفی بکنید
میتوانید اچ6 بازی کنید یا اچ5 بازی کنید
میتوانید فیل را روی دی7 بگذارید شاه روی سی8
میتوانید شاه را روی ای8 بگذارید بماند
میتوانید بی6 بازی کنید
میتوانید اسب را به ای7 بازی کنید
بنابر این گزینه های زیادی برای سیاه است
حرکات خیلی زیادی برای سفید نیست
اما مطمئنا سفید میتواند انتخاب هایی داشته باشد
اما باید خوب شروعش کنید
اینطور نیست که بتوانید بدون تدارکات قبلی بازی اش کنید
و اشتباه من در سال 2000 وقتی که در برابر کرامنیک قرار گرفتم
این بود که بجای آنکه تنها دور شوم
همچنان سعی کردم چیزی را اثبات کنم
معتقد بودم که میتوانستم چند ضعف در آنجا پیدا کنم
البته در نهایت پیدا هم کردم و کرامنیک را شکست دادم
بازی خیلی خوبی را در آستانه در سال 2001 بردم
خیلی نزدیک به بردن بازی ای در برابر او در ویک آن زی در سال 2001 پس از مسابقه، بودم
اما در حین مسابقه من حماقت کردم
و البته بهای گزافی پرداختم
بنابراین اگر کاری کنید که نباید بکنید
کایسا (الهه شطرنج) مجبورتان میکنند که بهای آن را بپردازید
و من این بها را پرداختم و از آن درس گرفتم
بنابراین همچنان در برابر کرامنیک ای4 بازی میکردم
اما همچنین دی4 هم بازی کردم
و البته متوجه شدم که انعطاف خیلی مهم است
پیش از این وقتی با کارپف بازی میکردم این اصل را میدانستم
اما گاها وقتی خوب بازی میکنید
و برای مدت زیادی به قله هستید
حس خطر را از دست میدهید
باور پیدا میکنید که این و آن را میتوانید بازی کنید
همیشه، میدونید، همیشه فکر میکنید پیروز میشوید
نه، همیشه لزوما اینطور نیست
موقعیت هایی هستند که حرفتان در آن ها بهتر میتوانند عمل کنند
و از میان برداشتن وزیرها
مسلما انتخاب درستی برای من نبود
چرا که من خیلی در هندسه خوب بودم
در تاکتیک ها خیلی خوب بودم
کرامنیک هم در تاکتیک های خیلی خوب بود اما با این حال
اگر عملکردمان را پایان بازی بدون وزیر
یا در یک موقعیت تند و تیز بدون وزیر، مقایسه کنیم
میتونید حدس بزنید که در کدام یک از این موارد من شانس بیشتری برای برد داشتم
با اینحال همانطور که گفتم من کرامنیک را در پایان بازی بردم
بدین صورت که خط خیلی تند و تیزی را بازی کردم
و در نهایت سرباز را قربانی کردم
و حمله فوق العاده ای را در این میانه بازی بدون وزیر بوجود آوردم
این حقیقت که کارپف بازی کردن ای4 را پس از بازی 24 در سال 1985 بکلی کنار گذاشت
به این معنا نیست که خزانه گشایش بازی خود را رها کرده باشد
قبلا هم دی4 بازی میکرد
به سختی میشود بازکنی نام برد
بازیکن مدرنی را نام برد که منحصرا تنها یک حرکت را بازی کند
کارپف خیلی دی4 بازی نمیکرد نه به تناوبی که ای4 بازی میکرد
اما او این حرکت را حتی در برابر اسپاسکی در 1974 بازی کرد
به نظرم یکی از بهترین مسابقاتش بود
به شکل خیلی متقاعد کننده ای اسپاسکی را شکست داد
بنابراین دی4 بازی کرد
بعد از باخت در بازی اول در روش اسکونینگن هم تعویض داشت
در آنجا به دی4 تغییر رویه داد
و همچنین از روی لوپز کلاسیک خودش که انتخاب سنتی اش بود نیز به کارو-کان تغییر رویه داد
و برایش خوب عمل کرد
اما با این حال زمانی که با کورچنوی بازی کرد
و دیگر مسابقات بزرگ و تورنمنت های بزرگ را بازی کرد
در آن ها ای4 سلاح انحصاری اش بود
اما بعد به سادگی پس از بازی های متعدد با من متوجه شد
که دی4
خیلی بهتر نسبت با ای4 با سبک و شخصیتش جور در می آید
بویژه وقتی که دید در اسکونینگن
باید موقعیت های خیلی تند و تیزی را بازی کند که
به سادگی خوب برایش عمل نمیکرد
هیچ توصیه جهان‌شمولی در مورد گشایش وجود دارد ؟
متاسفانه توصیه جهان‌شمولی که بخواهید بشنوید وجود ندارد
باید یک یا دو گشایش بازی، بازی کنم؟
یا اینکه باید دنبال چندین تا باشم
دوباره بستگی به نوعی که میخواهید پیشرفت کنید بستگی دارد
برخی بازیکنان احساس راحتی بیشتری میکنند
چیزی نمیتواند جلوی شما را در بازی با گشایش های مختلف بگیرد
با این حال باید خیلی بیاموزید
نمیتوانید خیلی گشایش های تند و تیز بازی کنید
چراکه در آن صورت خیلی بیش از حد باید کار کنید
و این موضوع احتمالا اثر سوء باشد
اما برای مثال اگر مثلا روی لوپز بازی کنید
بنابراین روی لوپز کلاسیک، بعد برخی موقعیت ها
اینجا هستند که میتوانید آغازشان کنید
میتوانید، مثلا بگیم، میتوانید گامبی مارشال بازی کنید
پس از سی3، دی5
یا اگر سفید اچ3 یا دی3 یا اِی4 بازی کند
شما میتوانید این مارشال پذیرفته نشده را بازی کنید
برای مثال لِون آرونیان
لِون آرونیان این گونه با موفقیت بازی کرده است
موقعیت های مختلفی هست
بنابراین اگر روی لوپز بازی میکنید حتی اگر
حتی اگر این نوع کلاسیک قدیمی را با دی6 بازی کنید
انتخاب های فراوانی میتوانید داشته باشید
و هیچ چیز نمیتواند موقعیتتان را خراب کند
راه های زیادی وجود دارد میتوانید
میتوانید زایتسف با فیل به بی7 بازی کنید
یا چیگورین کلاسیک با اسب به اِی5 را بازی کنید
اما اگر سیسیلی بازی میکنید، اگر نایدرف بازی میکنید
و اگر اسوشنیکف بازی کنید آنوقت باید تلاش کنید
بنابراین توصیه من این است که میتوانید یک گشایش تند و تیز داشته باشید
در صورتی که اشتهایی برای تمرین و یادگیری
و صرف وقت با رایانه‌تان
و به دنبال بدایع رفتن دارید
چراکه باید به خوبی آگاه به حرکات جدید
صورت گرفته از سوی بازیکنان قدرتمند، باشید
چراکه در گشایش محبوب
هیمشه اتفاقاتی به وقوع میپیوندد
در عین حالی که صحبت میکنیم جایی در این سیاره
در حال آزمایش این موقعیت ها هستند
و اتفاقی دیگر پیش از آنکه صحبتمان را تمام کنیم، میتواند به وقوع بپیوندد
و همچنین میتوانید به دنبال برخی موقعیت های نسبتا بی سر و صدا بروید
وقتی میگویم بی سر و صدا یعنی آنقدر تند و تیز نیست
و در آن ها میتوانید از مزیت تکیه بر دانش خود استفاده کنید
تکرار کنم که ما منحصرا
چراکه دارید با من صحبت میکنید
محصرا در مورد موقعیت باز یا نیمه باز صحبت میکنیم
چرا که پس از ای4 همانطور که متوجه شدید من در مورد سی5 یا ای5 صحبت کردم
ای6 هم هست، نیمه باز است مثلا ای6 یا سی6، شد کارو-کان
یا پیرتس
اینطور فیل فیانکتو میشود
از لحاظ تکنیکی سی5 هم نیمه باز است
اما نمیتوانم اسمش را بگذاریم نیمه باز سیسیلی
برای من این بازترین موقعیتی است که میتوان انتظارش را داشت
برخی از تجربیات شخصی را در بازی های با جزئیات بیشتر و در مطالعات موردی مرور خواهم کرد
تا تصویر واضح تری در مورد چرایی انتخاب هایم در برخی از گشایش ها بهتان بدهم
اما اکنون تنها نگاهی به یجورایی داستان زندگی حرفه‌ای شطرنجم بیاندازیم
به این سفر و ماجرایم از کودکی در باکو
که ابتدا از دیوید بروشتاین آموخت که چگونه گشایش بازی کند
و بعد از اولین آموزگارش آموخت که
که چکونه اسکونینگن بازی کند
و بعد از آموزگاری دیگر آموخت که چگونه کارو-کان بازی کند
و بعد متوجه شد که میتوان ای4 بازی کرد و همچنین دی4 بازی کرد
و اینم بگویم که در حرکت ای4 برای مدتی تحت تاثیر عمیق فیشر بودم
و در روی لوپز روی سی6 میزدم
این حرکت خیلی محبوب بود
تصورش سخته که این حرکت خیلی محبوبی بود
و من چندین سال بازی اش میکردم
و بعد به یاد دارم که تحت نظر نیکیتین بودم
و بهم گفت ببین چقدر میخواهی
این اسب را روی سی6 بزنی ؟
باید فیل به اِی4 را بازی کنی
حرکت درست این است
و این امتحانی برای توانایی های کلاسیک‌ات است
و بعد مسلما من به فیل به اِی4 در بسیاری از بازی ها با روی لوپز تغییر رویه دادم
و نتایج خیلی خوبی داشت
من با سیاه هم روی لوپز بازی کردم اما نه خیلی زیاد
یادم میاد که اولین باز که این کار را کردم مسابقه اتحاد جماهیر شوروی
در مقابل باقی جهان بود
و من باید در صفحه دو در برابر یان تیمان قرار بگیرم
در صفحه یک کارپف در برابر اولف اندرسون بازی میکرد
من با یان تیمان بازی کردم
و من باید با ای4 مقابله میکردم
و میدانستم که کارپف ای4 در برابرم بازی میکرد
و نمیخواستم در برابر تیمان سی5 بازی کنم
چراکه دقیقا قبل از بازیمان در برابر کارپف بود
اولین مسابقه در سال 84
و پس از ای4، من ای5 بازی کردم
و همه متعجب شده بودند
من گفتم ببینید این گشایش خوبی است
و کارپف که در آن زمان قهرمان جهان بود متناوبا این حرکت را بازی میکرد
بنابراین مشکل ای5 چیست ؟
و من در سال 1985 در برابر تیمان چندباری ای5 بازی کردم
ما مسابقه مان را بازی کردیم و من به طور
نمیگم متناوبا
نه غیر متناوب، اما بدون هیجان، بازی کردم
بنابراین همیشه وقتی سی5 بازی میکردم هیجان زده میشدم
چراکه فرصت تولید پیچیدگی هایی را به دست میداد
فرصتی برای هیجان زده شدن بود
و من زمانم را منحصرا صرف
تحلیل انواع حرکات سیسیلی برای سفید و سیاه کردم
تحلیل هندی شاه
خوب این هندی شاه است
بسیار بسیار تحلیل و بسیار بسیار بازی که انجام دادم
و با اینکه همانطور که گفتم
پس از باختن دو بازی در برابر کرامنیک ولش کردم
حالا وقتی که به این موقعیت نگاه میکنم همچنان
همچنان دوستش دارم، گرچه متوجه هستم که احتمالا
امروزه ترجیح میدهم دی5 بازی کنم
باز تر است
موقعیتی است که بیشتر با توقعات امروزه ام
در مورد گشایش ها، جور در می آید
اما دیگر حرفه ای نیستم
تفننی بازی میکنم
به همین خاطر است که توصیه ام در مورد انتخاب کنونی ام
ممکن است به پیچیدگی داستانم در مورد انتخابهایی که در بیست سال گذشته داشته ام، نباشد
من در مورد گشایش های پس از سی4، گشایش های انگلیسی
یا اسب به اف3 صحبت نمیکنم
خطوطی که میتوانید پس از سی5 به آن برسید
بعد چهار اسب به اینجا
یا اینکه میتوانم ای6 یا اسب به سی6 را بازی کنم
میتوانم توصیه کنم که یکی از کتابهایم به نام انقلاب گشایش ها در دهه 70 را بخوانید
یکی از کتاب های مجموعه ام است
که در آن دنبال پیشینیان بزرگم را میگیرم
اگر میخواهید طبیعت گشایش ها را درک کنید
چگونگی توسعه این گشایش ها در دهه 60
دهه 70 و 80 را درک کنید
مصراً توصیه میکنم که این کتاب را بخوانید
چراکه مسئله تنها بر سر خطوط نیست
بلکه بیشتر در مورد ایده هاست
و به نظرم دیدن تکامل
این ایده ها در شکل یک روند بسیار مهم است
چراکه گاها دستورالعمل دقیق را در دست ندارید
باید موقعیت را پس از گشایش بازی کنید
به میانه بازی میرسید
و اگر درک کنید که این حرکات چرا انجام میگیرند
چرا این موقعیتی که روی صفحه
در حرکت مثلا بیستم یا پانزدهم دارید
چرا این موقعیت به نوعی تابیا تبدیل شده است
این موارد پس از سالیان سال و تلاش های مختلف شکل میگیرند
باید به تاریخ نظر کنید
به گونه ای که برخی حرکات خاص صورت گرفته و از
جانب بازیکن های سطح بالا انتخاب شدند نگاه کنید
بعد درک بهتری از راز و رمز موقعیت ها خواهید داشت
که باعث میشود که در برابر حریفتان دست بالا را داشته باشید
این در صورتی است که تنها به چسبیدن به حرکاتی که در کتاب تتوصیه شده اکتفا نکرده
بلکه به واقع پیگیر الگوها و منطق چرایی انتخاب این حرکات باشید