صدا و کاراکتر
تصحیح لکنت
میدونید ما زیادیم
جمیز ارل جونز، بروس ویلس، امیلی بلانت
فکر کنم
چندم بود... کلاس چهارم بودم
تو کلاس بهم خندیدن؛ چون من‌من می‌کردم
یک سال حرف نزدم
معلم ها همدردی میکردند
می‌دونستن می‌تونم بخونم
پس لازم نبود ازم بخوان بلند بخونم
وقتی می‌خواستن بچه‌ها متن رو بلند بخونن
تا بفهمن می‌تونن بخونن
من همۀ آزمون‌های املا رو قبول شدم
پس واقعاً لازم نبود خیلی حرف بزنم
هرچه اعتمادم به هوش و شخصیتم بیشتر می‌شد
بیشتر تونستم با نحوۀ ابراز زبانی ام
و استفاده نکردن از بعضی صامت ها
که گرفتارم می‌کرد، کنار بیایم
چون از قبل میدونستم که روزی است که قرار است حرف سی ام بزند
و اینطوری بگویم کو کو کو
پس از اون کلمه‌ها استفاده نمی‌کردم
اگر روزی داشتم که بی ام میزد، بو بو بو
بدترین روزها، روزهایی است که دبلیو ام میزند
هنوز با جمله‌های شروع‌شونده با دبلیو مشکل دارم
اینطوریه
درست‌کردنش سخته
سخت کلمۀ جایگزین برای شروع
جمله پیدا کرد
مادربه خطا کلمه جایگزینم بود
اینطوری میکرم، ممممم، مادربه خطا
خوب حالا میتونم اداش کنم
بله، بله، اینطور بود
چند تا فیلم هست که نگاه می‌کنم و می‌خندم
تو «تب جنگل» که سعی می‌کردم از اسپایک بپرسم
برای معیشت تو پارک
اینطوری میگویم
برای گیتور جواب داد
چون تو عوالم دیگری بود
ولی نتونستم بگویم: گفتی چکار میکنی؟
اون تو فیلم این صحبت‌ها رو حفظ کرد
خوب بود
ساخت گفتار نوک زبانی برای کاراکتر ولنتاین در فیلم کینگزمن
متوجه شدم قرار است جاسوس‌بازی جیمزباندی کنیم
همۀ تبهکارهای جیمز باند مشخصه ای دارند
گلدفینگر مشخصه ای داشت
یافت کوتو مشخصه خودش را داشت
و چون بچگی لکنت داشتم
و کسانی را میشناسم که با الگوی صحبت مردم مشکل دارند
و وقتی اشکال صحبتی دارید با دیده تحقیر به آدم نگاه میکنند
میدونید
نمی‌خواستم لکنت داشته باشم
می‌دونم نوک‌زبانی یکی از این چیزهایی است
که مردم بهش توجه میکنند
و یکجورایی اینطوری میکنند
میدونید، ریشخندشون می‌کنن
لباس ها همینطوری به ذهنم آمد
یک دفعه همه فکر کردن
دارم از راسل سیمونز تقلید می‌کنم
ولی من فکر کردم ولنتاین این کار رو می‌کنه
و
کارگردان برای لحظاتی زیاد متقاعد نشده بود
اولین بار که در تمرین این کار را کردم
گفت، داری چه کار می‌کنی؟
گفتم، دارم روی شخصیت کار می‌کنم
‌گفت کل فیلم می‌خوای این کار رو بکنی؟
گفتم، آره
گفت، چرا؟
گفتم، چرا نکنم؟
فیلم جیمز باندیه
گفت، خوب بذار گوش بدم
نمی دونم
گفتم ببین
یکی از بدترین آدم‌های روی زمین نوک‌زبونی بود
گفت، منظورت کیه؟
گفتم، مایک تایسون
گفت، اوه، جدا؟
و در یک تا یک و نیم روز
بهش عادت کرد و علاقه‌مند شد
و برای من، میدونی، آسونه که
فقط وارد فیلمی بشم و خودم باشم
یسری کارای عجیب غریب کنم
نوک‌زبانی بودن بهم تمرکز داد
موضوعی بود که هر روز که آنجا هستم، روش تمرکز کنم
باید اطمینان حاصل میکردم که کلمات درستی را
برای نوک زبانی گفتن انتخاب کنم
تا تمام اس هام بزند
تمام اث ها
بعضی از تی ها
بعضی از دابلیو ها
همه چیزهایی که نوک‌زبانی می‌شوند
و باید روی آن تمرکز کنید تا تبدیل به چیزی شود
که لازم نباشد به آن فکر کرد
فقط می‌دونستم چه کلمه‌ای قرار بود باشه و نحوه‌اش چطور بود
و باید طبیعی و روان باشد
خودبزرگ‌بینه.
پولش از خدا هم بیشتره.
می‌دونه باز مردم معمولاً اشتباه درباره‌اش قضاوت می‌کنن
به‌خاطر شیوۀ صحبتش
البته از این بهره می‌بره.
و برام جالب بود که این کار رو بکنم
پسر تو منو میشناسی
پول برام مسئله ای نیست
می‌تونستم یکسره از ام آی تی بازنشسته شم
جزیره‌ای برم و بگذارم کارم خودش بچرخه
کسی بهم نگفته زمین رو نجات بدم
خودم می‌خواستم
تحقیق دربارۀ تغییر اقلیم، لابی‌گری، سال‌ها درس
میلیاردها دلار، و میدونی چرا کنار کشیدم؟
چون آخرین باری که دقت کردم
زمین همچنان داغون بود
حال خوش منم به دنبالش
پوا این مسئله را حل نمیکند
اون احمق‌ها که اسم خودشون رو سیاستمدار گذاشتن
سرشون رو کرده اند در برف
و فقط انتخاب دوباره براشون مهم است
پس دو سال گذشته وقتم رو برای یافتن راه حلی واقعی گذاشتم
و پیدایش کردم
استفاده از مرجع‌های زبانی در فیلم قلۀ کوه
برای برگشت به صحنه، آشفتگی‌ای احساس نمیکردم
چون صحنه تئاتر شروع کار من بود
به نظرم آنجا جایی است که شکوفا شدم
و اصلش را دوست دارم
پس وقتی رفتم به آنجا، یا پیش از اولین روز تمرین
وقتی تو خونه بودم و فکر میکردم
چطور راهش بندازم
چطور قرار بود عمل کنم
میدانستم که قرار نیست برم روی صحنه و
و تقلیدی از مارتین لوترکینگ ارائه بدهم
مثلاً من یک رؤیا دارم
نمی‌تونم چون می‌دونم
مردم اون طور حرف نمی‌زنن
و با توجه به اینکه تمام زندگی ام دور و بر این آدم ها بودم
مخصوصاً قدرتمندانی که تو مورهوس همعصرش بودن
و با توجه به اینکه می‌دیدم سخنرانی و مباحثه و با دیگران می‌کرد
می‌دونستم اون
صدای معمول صحبتش نبود
صدای سخنرانیش بود
پس فهمیدن اینکه آن واعظ جنوبی کیست
و آن واعظ جنوبی تحصیلکرده کیست
که آدم کمی نبود مال مورهوس بود
تو اون روزگار
می‌دونستم الگوهای کلامیشون به گوش ما آشناست
چون صداشون رو می‌شنویم
چون دانش آموز این آدم ها بودیم یا
بیشتر از بقیه باهشون برخورد داشتیم
تلفظ آهنگین کشیده‌ای هست
که گاهی دارن
کلمه‌ها رو اشتباه تلفظ می‌کنن
چون کاری با آنها میکنند که مثلا وقتی کلماتی مثل «آنجا» را میگویید
منقطع نیست
تبدیل به «آاانجااا» میشود
به چند روش
می‌شه طوری صحبت کنم
که فکر کنید خیلی مهمم
وسطش رو می‌کشن
انقدر شنیدم
که تو ذهنم درست به نظر می آمد
و
برام خوب کار کرد
چون لزوما مجبور نبودم که آن تقلید صدایی که مردم میخواستند را انجام دهم
اما وقتی تماشاگران نشستند و به آن گوش دادند
بلافاصله تشخیص می‌دادند این همون طرفه
که تو این دوره خاص، در این مکان خاص، تحصیل کرده است
این مسئله بهش امکان داده احساس کنه آدم مهمیه
برنامه صداسازی ای تدوین کنید
چیز عجیب دیگه‌ای هم هست
که من انجام میدهم و نمیدونم که دیگر بازیگران هم انجام میدهند یا خیر
بیشتر وقت‌ها دیالوگ هایم را بلند نمی‌شنوم
تا اینکه برای اولین بار جلوی دوربین تمرینشان میکنم
تو خونه نمی‌شینم دیالوگ هایم را بلند بخونم
تو ذهنم می‌کنم
نمی‌دونم
نمی‌خوام
خوب مهمتر از همه نمیخواهم همسرم را اذیت کنم
یل نمی‌خوام بپرسه
می‌خوای دیالوگ ها رو باهات بخونم؟
نه، نمیخوام
همیشه این کار رو کردم
شاید تا بار سوم که بخونمشان حفظشان کرده ام
پس تواناییش رو دارم
بعد از اینکه این کار را کردم
شروع به بررسی تمام انواع مختلف بیانشان میکنم
چی هست؟
تاکید اینجا و آنجا روی کجاست؟
بلنده؟
آرومه؟
مشتاقانه است؟
خشنه؟
سریعه؟
کنده؟
همه رو می‌تونم از ذهنم بگذرونم
و آنکه به نظرم برای آن موقعیت مناسب است را انتخاب کنم
بعد سراغ دیالوگ بعدی میرم تا ببینم به قبلی میخورد یا نه
شاید لازم باشه برگردم و تغییرش بدم
روش و صورت‌های کلمه‌ها رو اینجا عوض می‌کنم تا به اینجا بیانجامد
اما همش همین جا رخ میدهد
و بار اول که سر صحنه می‌رم
و وقتی که می‌گویند بیاید تمرین کنیم
اولین باره که کلمه‌ها رو بلند می‌شنوم
لحن
آمبیانس، خجم
همه اینها در موقعیت واقعی تغییر می‌کنن
چیزهایی برش مؤثرن که انجام نداده ام
مثلا اگر ابزار صحنه آنجا باشد
اگر شیئی را بردارم که آنجاست، اینکار را در ذهنم انجام نداده ام
چون نمی‌دونستم اتاق چه شکلیه
ارزش یکتای بودن در فیلم تارانتینو
اینه که سه هفته تا یک ماه تمرین کردیم
وقتی داستان عامه را کار کردیم
یک ماه برای تمرین در یک استودیو بودیم
تمام اتاق قتل روی زمین با چسب کشیده شده بود
راه رو آپارتمان با چسب کشیده شده بود
می‌دونستم از آسانسور تا در
به در، به راهرو
جایی که من و جان صحبت کردیم
دوباره تا در، چند قدم بود
می‌دونستم از ماشین
تا در جلویی، تا اسانسور، چند قدم بود
همه چیز رو تمرین کردیم
فیلم هشت نفرت انگیز هم همینطور بود
تو استودیو دور میز نشستیم
رسنوران مینی رو تو استودیویی با اشیا بازآفرینی کردن
پس تونستیم با اشیا و همه چیز تمرین کردیم
می‌دونستیم چقدر خورشت می‌خوریم
همه چیز رو می‌دونستیم تا به اونجا رسیدیم و فیلمبرداری را شروع کردیم
و تقریبا یک هفته ای خورشت خوردیم
وحشتناک بود
یک هفته خورشت خوردیم
کوئنتین می‌گفت نمی‌خوام
نمیخوام مثل تو فیلم ها بخورید، میخوام واقعا بخورید
ما هم خوردیم
حالمون از خورشت بهم میخورد
گاهی اشیا رو نمی‌شناسید
ولی اونجا که برسید، دیالوگ ها را اجرا می‌کنید
چیزی رو برمی‌دارید که
موقع تمرین تو ذهنتون، برنداشته بودید
چیزی رو برمی‌دارین
موقع اجرای دیالوگ ها به شی‌ء نگاه می‌کنید
به شخص نگاه می‌کنید و با شی‌ء بازی میکنید
زمین می‌ذاریدش یا نوشیدنی‌ای برمی‌دارید
تو ذهنتون موقع تمرین نبوده است
چیزهایی هست که تغییر می‌کنن
برنامه‌تون ازنظر زبان و نیت
ثابته
گرم کردن صدا
من در صحنه تئاتر بیشتر
بیشتر صدایم را گرم میکنم
یا وقتی تئاتر کار میکردم این کار را بیشتر میکردم
الان فقط سرسری پیش از گویندگی روی تصویر انجامشون می‌دم
موقع‌هایی هست در جلسات دوبله
یا قبل از هر طور گویندگی روی تصویری
صامت ها و مصوت ها را دوره میکنم
گاهی الفبا رو دوره می‌کنم
تک تک الفبا را دوره میکنم
بعد از بالاترین نقطۀ صدام تا پایین‌ترین می‌رم، اینطوری
به صدام می‌فهمونم
که قراره کاری رو شروع کنیم
پس نرم نرمش می‌کنم
آره کششی می‌رم
خلق شخصیت‌های مختلف در بازی به شکل گویندگی روی تصویر
مثل تمرینی در بلند خوانی میماند
خیلی وقت‌ها تنها
گه‌گاهی بازیگرای دیگه‌ای هم هستن
اما
فکر میکنم
به‌نظرم یکی از چیزهایی که خیلی خوب
در همچنین حوزه ای به دردم خورد
این بود که عصرهای طولانی‌ای رو روی ایوون صرف نشستن
با پدربزرگم و گوش دادن به نمایش رادیویی میکردم
می‌دیدم چطور از صداشون برای داستان‌گویی استفاده می‌کردن
مثل اندی گریفیس و آموس و اندی
سرهنگ پرستون یوکو و سایه
همچنین چیزهایی
پس خوندن نمایشی رو می‌فهمم
و
استفاده از صدا رو تو افت و خیز هیجان‌ها می‌فهمم
و آرامی ارائه تصویر
و توانایی ارائه وقایع
این امتیاز رو هم داشتم
که کتاب صوتی‌ای رو اجرا کنم
که یکجورایی باحال است
چون باید صدایم را عوض میکردم و
چندتا کاراکتر در داستان را اجرا میکردم
و برای هر کدوم صدای متمایزی پیدا می‌کردم
پس مطلب اینه که بتونیم بخونیم و ارائه کنیم
به‌نظرم از پسش براومدم
گفتم کتاب زیاد به هرحال کتاب زیاد می‌خونم
موقع خوندن، در ذهنم با صداهای بقیه می‌خونم
بعد از اینکه شخصیتی که در داستان هستم را انتخاب کردم
اینکه چگونه در آن داستان به گوش میرسم
موقع خوندن، صداهای آدم‌های مختلف رو شنیده میشود
گمون کنم سخت‌ترین جنبه اش
گاها
رفتن از کاراکتری به کاراکتری دیگر بود
یا شخصیت‌های جانبی‌ای بودند
که هر از گاهی وارد داستان میشدند
و به یاد داشتن چگونگی صدای
وقتی که آن کاراکتر وارد دیالوگ یا داستان میشد، سخت بود
توانایی انجام دادنش
سرگرم‌کننده و چالشیه
وقتی که در یک کتاب به صحنه های گروهی بر میخورید
که چند شخصیت باهم حرف می‌زنن
فرق گذاشتن بین صداها
و فرصت انجام‌دادنش
و یادآوری اینکه کی صداش چطوره و کی صحبت می‌کنه
و آن صداها را به شکلی ملموس متمایز کنید
تا شنونده متوجه شود کدام کاراکتر صحبت میکند
خلق صدایی عمومی در فیلم من کاکا سیاه تو نیستم
وقتی برای اجرا «من کاکا سیاه شما نیستم» آمدن دنبالم
من طرفدار سر سخت جیمز بالدوینم
می‌دونستم یا غریزی حس کردم که
نمیخوام صدای جیمز بالدوین را تقلید کنم
یکی از کارهایی که خوب مطمئنم نمی‌توانم انجام بدم
تقلیده
به اونایی که میتوانند صدای بقیه رو تقلید کنند حسودی می‌کنم
من نمی‌توانم
جیمی و خیلی‌ها رو دیدم که انجامش می‌دهند
خوب هم انجامش می‌دهند.
تو صحبت با رائول دربارۀ محتوای برگه
و نوع ارائه ای که ازش می‌خواست
ازم خواست که بهش آنقدر ارزش بدهم
تا آن کلمات را به شیوه خودم ادا کنم
نه لزوما به
گونه ای که بالدوین ادایشان میکرد
ازنظر الگوهای کلامی اش
یا برای مخاطبی که دارد گوش میدهد یا
افرادی که او را میشناختند، چه معنایی دارد
بلکه چیزی ارائه بدهیم که عمومی
اما تاثیرگذار باشد
از این جهت که
به مردم اجازه داده شود که تصاویر روی پرده را جذب کنند
و همچنان نیز کیفیت عقلی
نوشته های جیمز بالدوین را جذب کنند
و ما نوعی صدای
یکجورایی آرام
و متشنجی
را پیدا کردیم
که امیدوار بودم به آن اندازه نرم باشد
که باعث شود که مردم خود را جلو بکشند تا گوش دهند
البته مطمئن هم بشیم که لحن‌ها و صورت‌ها
انقدر واضح بوده باشند
که به شکل عمومی فهمیده شوند
برای جذب رضایت مخاطبان کم سن و سال با انرژی بازی کنید
بچگی خیلی کارتون نگاه کرده ام
و فکر نمیکردم که صداها واقعی نباشند
فکر می‌کردم صدای اون حیوان خاص
یا شخصیت کارتونی باشد.
انگار صدای دفی اردک صدای دفی اردکه.
صدای المر فاد صدای المر فاده
وقتی می‌خونم صدایی رو می‌شنوم
و به مخاطباش فکر می‌کنم
یکجورایی مثل بچه گونه صحبت کردن است
مردم اینطوری با بچه ها صحبت میکنند
چون فکر میکنند بچه ها این رو دوست دارند
من هیچوقت با دخترم اینطوری صحبت نمیکنم
چون فکر میکردم لازمه صدای واقعی بقیه رو بشنوه
مردم باهاش کودکانه حرف می‌زنن
من همیشه باهاش مثل خودم حرف میزنم
این خوبه.
اما وقتی مخاطب کم سن و سال است
چیزی تو صداهای با زنگ صدای بالاتر هست
که دوست دارن
اما واقعیت صدای بالاتر من
همچنان صدای واقعی یک انسان است
نه چیزی که قراره بشنوند
چون برای بچه‌ها قرار نیست در طول زندگی
مردم اینطور باهاشون صحبت کنند
خیلی نازید
این طوری باهشون حرف می‌زنن
بنابراین مثل شخص عادی حرف می‌زنم
من زنگ صدا و انرژی صدام رو تغییر می‌دم
چون انرژِی یک کودک اینگونه است
کودکان چیزهایی رو که مشغولشون کنه دوست دارن
ما هم می‌خواهیم اونا مشغول باشند
پس موقع اجرای فیلم‌هایی که مشخصاً
برای مخاطب کم سن و سال طراحی شده اند
سعی می‌کنم و صدایی رو استفاده می‌کنم که انرژی داشته باشه
و چیز شناسایی در آن قرار میدهم
که بتوانند با آن همراه یا ازش هیجان‌زده شوند