ساختاربندی روایت مستند
تنها چیزی که میدانم نظر شخصی را برای ادامه دیدن مستند جلب میکند
تعهدی اصیل به روایت و داستان سرایی است
و موضوع داستان سرایی کشمکش است
ندانستن چگونگی عاقبت چیزهاست
و یک روزی شخصی به من گفت بهترین داستان تاریخی
آن داستانی است که میمانید و به خوانش یا مشاهده اش ادامه میدهید
چراکه ممکن است آنطور که فکر میکردید پیش نرود
به تئاتر فورد میروید و امیدوار هستید که این بار
تفنگ جان ویکس بوث اینبار گیر کند
و لینکلن نمیرد
البته که میمیرد
اما بخش مهمی از داستان سرایی این است که مطمئن نیستید
بویژه در کارهای تاریخی ای که ما انجام میدهیم
همه در بیشتر اوقات داستان متوجه هستند که چه اتفاقی می افتد
اما شما میخواهید بدانید
چگونگی گفتنش بسیار مهم است
قوانین داستان سرایی را پذیرا باشید
در قلب هر فیلمی
چه مستند باشد، چه فیلم سینمایی باشد ما همه
برده نیستیم، اما همگی تحت قدرت
قوانین داستان سرایی هستیم
آغاز، میانه، پایان، کاراکترها، ضدقهرمانان
قهرمان ها، توسعه کاراکتر، نقطه اوج
گره گشایی
تمام این چیزها یکجورایی رویمان تاثیر میگذارند
من خیلی زود متوجه شدم که قوانین داستان سرایی
بر مستند نیز حاکم هستند
که بجای آنکه
لزوما مستند
آموزشی و آموزنده و میدونید
از لحاظ جنبه تبلیغات سیاسی داشته باشد
میتواند تنها به روایت داستان
با استفاده همان ابزارهای توصیفی ای که فیلم سینمایی استفاده میکند، بپردازد
و بعد این امکان را خواهید داشت که به همان میزان افراد را تحت تاثیر قرار دهید
و همچنین آن برتری اضافه حقیقی بودن داستان را هم خواهید داشت
من و استیون اسپیلبرگ از قوانین مشابه داستان سرایی پیروی میکنیم
و تنها تفاوت این است که او میتوانند چیزهای تخیلی بگوید و من نمیتوانم
به تغییر چینش ساختار ادامه دهید تا جواب دهد
روایت، قوس داستان است
و داستان ضرورتا یک شروع
یک میانه و یک پایان دارد
هر داستان تقسیم بندی دارد، درست مثل اینکه یکجورایی
سطوح سلولی، مولکولی و اتمی داریم
همه چیز در خود اینجا یک قوس است
و درون یک جمله که مینویسید
یک قوس در جمله است
درون یک پاراگراف یا نقل قول از شخصی، یک قوس وجود دارد
مسلما یک صحنه، قوس خود را دارد
مجموعه ای از صحنه ها در یک قسمت، قوس خود را دارد
و ما امیدواریم که هر کدام از قسمت هایمان
اگر به اندازه ای بیکار هستید که یکجا مجموعه را ببینید
در یک قوس قرار گیرند
یا اینکه اگر یک شب میان قسمت ها وقفه بیافتد، درون یک قوس بزرگتر قرار گیرند
بنابراین فکر میکنم که چیزی که اتفاق میافتد این است
که وقتی تلاش میکنید مستندی
در مورد سوژه های حقیقی، چه تاریخی باشد یا خیر،بسازید
همیشه در نبردی میان
نوعی الزامات واضح از جانب داستان
و این حقیقت که زندگی انسانی معمولا این نوع داستان را در خود ندارد، هستید
مثلا تلاش برای به دست گرفتن صابون در وان حمام است
گرفتنش یکجورایی سخت است
و شما باید یکجورایی این مسئله را تحمل کنید و بگویید که این قوس ها
و وقتی که میگویم قوس ها، منظورم تماما
آغاز، میانه و پایان است
بنابراین به نظرم کاری که سعی میکنید انجام دهید
این است که به شکل ممتد قوس هایی که وجود دارند را پالایش کنید
میتواند به جزئی بودن تغییر یک کلمه در یک جمله باشد
میتواند به بزرگی این باشد که بگویید آن صحنه
باید از قسمت هفتم برود
هرچقدر که عاشقش باشیم، هرچقدر که عالی باشد باید حذف شود
کل ماجرا همین است
و شما باید هر لحظه آماده باشید که از خیر چیزی بگذرید
یا به ارتباطی تازه فکر کنید
که همه چیز را بازنویسی کنید، که ما خیلی انجام دادیم
که تغییر ایجاد کنیم که شخصی را که به نظر
شخص مصاحبه شونده ای که به نظر در سلسله مصاحبات کلیدی است را حذف کنید
و مصاحبه سلسله ای نداشته باشید یا اینکه شخص تازه ای را وارد کنید
یا اینکه صدای شخص اول را بخش بزرگتری از آن نقش کنید
و آن صدا را حرکت دهید
گاهی باید نقل قولی که دارید را بردارید
و به دو نیم تقسیم اش کنید
یکی شروعش میکند و یکی تمامش میکند
که روایت میان آن نقل قول قرار گیرد
هزاران میلیون کار است
که میتوانید انجام دهید و باید انجام دهید
در تمام طول روند ساخت آماده انجامش باشد
تا اینکه بگویید، واو، این جواب میده
و این مسئله ای بسیار مهم و چیزی است که مداما باید روی آن کار کرد
یعنی
همه میخواهند دنبال خط مستقیم بروند
همه میخواهند کار را به اتمام برسانند
و من این را درک میکنم
اما کاری که واقعا باید بکنید این است که تمام ستون های کاذب و داربستی
به دور آن ساختمان در حال ساخت را
انقدر برقرار نگه دارید تا آنکه کاملا مطمئن شوید که ساختمان
فوق العاده اس و روی پای خود میتواند بایستد
و بعد آن داربست را بر میدارید
ستون های کاذب را بر میدارید
و بعد میبینید که ساختمان آنجاست
اما این داربست و ستون کاذب آن ساختمان را مدت
زیادی برافراشته کرده است و باید این کار را بکنید
چیزها باید طولانی باشند
و برخی از داستان ها هم حل ناپذیر خواهند بود
تنها به روند ایمان داشته باشید
و شاید این حرف کلیشه ای باشد اما باید این کار را بکنید
و ما این کار را نمیکنیم
ما راحتی، سرعت و آخیش تمام شد را
با روند که میگوید، تمام نشده، جایگزین میکنیم
تمام نشده
تمام شد
فورا مخاطب خود را میخکوب کنید
آغازها تبدیل به هنرمندانه ترین، چالش برانگیزترین
مهمترین، لحظات فیلم میشوند
آغاز فیلم اولین نت موسیقی است
چگونه آن نت قوی را به صدا در می آورید که بینندگانتان را دعوت
به آنچه میخواهید انجام دهید، میکنید؟
در فیلم جنگ جهانی دوم این نت، یافتن فردی است
که دوست دخترش با او بهم زده است
و انقدر غمگین و خشمگین است که
که موتورسیکلتش را به درون یک بار میزند و آنقدر شرمگین است
که میرود و عضو ارتش میشود و خود را
در راهپیمایی مرگ باتان می یابد
منظورم اینه که این داستان شما را به درون فیلم میکشد
و میگویید که این یک داستان در مورد جنگ جهانی دوم معمول نیست
و ما در هر فیلمی به دنبال راهی گشتیم
تا فضایی را ممکن سازیم که مخاطب از جهانی که در آن هستند جدا شوند
هر مجموعه فکری ای که دارند را ترک کنند
به نظرم برای هر فیلم سازی بسیار مهم است که بگوید
چگونه من شما را از زندگی بسیار شلوغ و مغشوشتان جدا کنم
و زندگی شما به اندازه زندگی من مغشوش است
و به این لحظه بیاورمتان
نمیتوانید با درام اغراق شده مردم را وادار به کشیده شدن به داستان کنید
تنها باید بگویید که این چیزی است که اتفاق افتاد
این جایی است که میخواهیم برویم
آیا دستم را میگیری؟
میتونم به آنجا هدایتت کنم ؟
این واقعا
من در تمام سینما آن لحظه را می یابم
اولین تصاویر و اولین صحنه ها
خیلی مهم هستند
آن ها نهاد پیمانی هستند
میان شما و مخاطب
و ضروری است که این کار را به شرافتمندانه ترین حالت انجام دهید
موضوع تماما گرفتن تکانه ای در بیننده
و درخواست هدیه ی فوق العاده ای از جانب آنهاست که توجه شان است
و سپس پاداش دادن به این توجه
در دو ساعت یا هجده ساعت آینده است
داستان های بزرگ از درون جزئیات کوچک بیان کنید
ما سریال جنگ داخلی را آغاز کردیم
و این آغاز داستان ویلمر مکلین بود
و یه چیزی شبیه به این است
در تابستان 1861 صبر ویلمر مکلین به پایان رسیده بود
اولین نبرد بول ران
یا آنطور که نیروهای کنفراسیون میخواندنش نبرد مناسس
داشت مزرعه این ویرجینیایی میان سال در مینوردید
یک گلوله توپ نیروهای اتحادیه تا آنجا میرود که در آشپزخانه تابستانی منفجر میشود
حالا، مکلین خانواده اش را از مناسس
به جنوب و غرب ریچموند
به امید دور شدن از خطر
به میان راهی کوچ و خاک خورده
با نام آپوماتوکس کورت هاووس، میبرد
و آنجا در نشیمن خانه ی او
سه سال و نیم بعد بود که لی به گرنت تسلیم شد
ویلمر مکلین به حق میتوانست بگوید که
جنگ در حیاط خانه من شروع شد
و در اتاق نشیمنم تمام شد
بنابراین ما چیزی که همیشه یک پانویس
یا چیزی که در انتهای روایت جنگ داخلی بوده است را گرفتیم
و در ابتدا گذاشتیمش
این مسئله به شما میگوید که ما میخواهیم این بازه زمانی را
به این روش شخصی، در کنار روش وسیع، پوشش دهیم
نقشه جغرافیایی خواهیم داشت
قرار است این نقشه 30هزار فوت را پوشش دهد
در کاخ سفید خواهید بود
قرار است در کاخ سفید کنفدراسیون باشید
اما همچنین در خاکریزها خواهید بود
و این کاری بود که ما کردیم
و شما نمیتوانید میزان اهمیت
ظریف ترین و معمول ترین روزمره وقایع
در تصویر بزرگتر مسائل، را بکاهید
از توالی تاریخی به عنوان قطب نما استفاده کنید
بخش مرکزی مهم روایت توالی تاریخی است
و بعد و بعد و بعد
روزی شلبی فووت باهام تماس گرفت و من درگیر
چگونگی نمایش نبرد ویکسبرگ
و نبرد گتیزبرگ بودم
و او گفت، خداوند بزرگترین دراماتیست است
و این یعنی، و بعد و بعد و بعد
و بنابراین، تاریخدانان و نویسندگان کتب و فیلم سازان
در ساخت فیلم هایی در مورد ارتباط میان گتیزبرگ و ویکسبرگ
همیشه خود را در گره های داستانی زنجیر میکنند
در صورتی که مجبور نیستید این کار را بکنید
میتوانید قسمت اول ویکسبرگ را بسازید
میتوانید گتیزبرگ را بسازید
و بعد میتوانید قسمت دوم ویکسبرگ را بسازید
و وقایع همینطور بودند
درست مثل آنچه در فیلم جنگ جهانی دوم آموختیم توالی زمانی پادشاه است
حالا، آیا این بدان معناست که درون یک صحنه نمیتوانید یک فلش بک بزنید
تا کودکی شخصی را پیدا کنیم
آنطور که ما برای 10 تا 15 دقیقه در دومین قسمت با نام خانواده روزولت
با النور روزولت انجام دادیم؟
او را در قسمت یک دیدیم اما نمیدانیم که او که هست
و او قرار است به عقد فرانکلین روزولت در بیاید
تمام سرنوشتش را یافتیم
بله، البته که میتونید این کار را بکنید
هیچ نفی این کاری وجود ندارد
ما متوجه شدیم که در آن زمان ما
درک درستی از آنکه این شخصی که روزولت داشت باهاش ازدواج میکرد که بود
پس یک فلش بک مهم و بسیار تاثیرگذار را آغاز کردیم
اوقاتی دیگر گفته ام که میدونید؟
آن فلش بک جواب نمیدهد
بیاید جابجایش کنیم و در مقدمه اول قرارش بدهیم
و این همیشه یک امکان است
که در آن به توالی تاریخی مستقیم بازمیگردید
بنابراین وقتی مردم میگن که ما خیلی جذب استوری بوردت شدیم
و چطور انجامش میدی، من میگفتم
استوری بوردها
به ما یاداوری میکنند که ما به واقع نمیتوانیم چیزی را جابجا کنیم
چراکه سعی میکنیم که توالی تاریخی داستان را نگه داریم
دیگ را بجوش آورید
فکر نمیکنم که قانونی در مورد نقطه اوج باشد
میدونید که چیزی اتفاق می افتد
و شده است که یک نمایش اثر را تمام کرده باشم و عقب بنشینم
و بگویم که نقطه اوج این قسمت کجا بود ؟
این یکی بود ؟
و گاهی این نقطه اوج آن رویداد شکننده بزرگی نیست
که وقتی که در مورد نقاط اوج صحبت میکنیم، بهش فکر میکنیم
گاهی چیز بی سر و صداتری است
گاهی خیلی واضح و دراماتیک است
به نظرم در نقاطی، قسمت
مثل یک دیگ جوشان است
هرکاری که میکنید آب درون آن دیگ را بجوشش در می آورد
و وقتی که به جوش می آید باید رهایش کنید
و این میشود، گره گشایی
بنابراین لحظه جوشش، هرکجا که باشد
به اشکال بسیار متفاوتی می آید
بنابراین قانونی برایش ندارم
تنها آگاه به این نکته هستم که لحظاتی
در جایی
نزدیک به انتهای
یک قسمت یا یک فیلم است
که میشود اسمش را نقطه اوج گذاشت
و بنابراین یک جورایی باید نوعی
دم و بازدم باشد که بیشتر شهودی میشود
نه به این معنا که نمیتوانید بسنجیدش یا آنکه در موردش صحبت کنید
اما اینطور نیست که بنشینید و مانند یک مکانیک بگویید
آه، کاربراتور ماشین فلان قطعه اش باید عوض بشود
یا اینکه باید فیلتر روغن را عوض کنیم
عملکردش اینطور نیست
یک ساختار بسیار پیچیده تر دارید
مثل قلب انسان، میدونید، چیز بسیار پیچیده تری است
که باید باهاش کنار بیاید
به سرمنزل مقصود برسانیدشان
شما مسئول هستید تا راهی ارگانیک پیدا کنید
تا عالی ترین چیز را از مخاطب خود بخواهید که اینست که
میشود توجه کاملتان را داشته باشم ؟
و ما در جهانی زندگی میکنیم که خیلی حواسمان مغشوش است
و ترجیح میدهیم که در مورد چیزها صحبت کنیم تا اینکه تسلیم روایت شویم
و بنابراین ضروری تر میشود که
در زمانه ای غم انگیز و مغشوش، که بگوییم، ببینید
من میدانم که توجه تان چقدر ارزشمند است
میشود اینبار داشته باشم اش؟
چگونه در داستان واردتان کنم؟
چگونه به سرمنزل مقصود برسانمتان؟
و در برخی سوژه هایی که ما برداشتیم
اینها هدایایی احساس برانگیز و زمان بر بودند
که مخاطبمان به ما اعطا کرده اند
در پایان مستند جنگ ویتنام
ما 17 ساعت و نیم را در جهنم گذراندیم
درست مثل آن چیزی است که یکی از سربازانمان اسمش را
یک کمین، یک ساندویچ کثافت، گذاشت
از دست دادن سه میلیون یا بیشتر انسان در جنگ ویتنام هیچ چیز رهایی بخشی با خود ندارد
و بنابراین ما شما را به اعماق این جهنم برده ایم
دست شما را گرفتیم و به پیش بردیم
و به نظرم وظیفه هنرمند است که شما را به بیرون این جهنم راهبری کند
و بنابراین ما چند وقت را با سربازان کهنه کار گذراندیم
که این هیولای وحشی را با رفتن به مکان هایی که نبرد کردند
و ملاقات با ویت کانگ
سربازان ویتنام شمالی
که باهاشون میجنگیدند، آرام کردند
و به قول یکی، حالا پدربزرگ شده اند
و خیلی شبیه یکدیگر هستند و همچنان درگیر
خاطرات آن جنگ هستند
و آن ها آنطور که یک سرباز با نام مایک هینی میگفت
رهایی نهایی نمی یابند بلکه کمی صلح بدست می آورید
و باید به ما بازگو شود که در طول این داستان ترسناک
لحظاتی از عشق
و فداکاری و شجاعت
و سخاوت بوده است
اما در نهایت بهترین تمام آن چیزها
عشق و مصالحه میتواند به وقوع بپیوندد
و من فکر میکنم که ویتنام، شاید بیش از هر فیلم دیگری
جنگ داخلی هم همینطور جنگ جهانی دوم
فیلم جنگ ها، مکان های بزرگ و وحشتناکی که شما را به آن برده ایم
شما را با حس تازه ای از انسانیت از آن مکان ها خارج میکند
و این امکان که نوع انسان، هرچند که این کار را نخواهند کرد
شاید دست از این اعمال بردارند
اعمالی که کشتار یکدیگر در اعداد بزرگ است
اعمالی که ما نامش را جنگ میگذاریم