دو هزار و هشت چطور اتفاق افتاد
دورانی بود،نه خیلی وقت پیش
وقتی مردم خیلی از خود راضی بودن در مورد چیزایی مثل بحران اقتصادی
اتحادیه نامحبوب اقتصاد آمریکا
گفت مشکل چرخه کسب و کار حل شده
اون توی دو هزار و سه بود در واقع نه
بحران اقتصادی هنوز اتفاق میوفته و هنوز برای ما سخته که از پسش بربیایم
وقتی اونا شروع کردن
هیچکس واقعا نمیدونه
اما در واقع بحران بانکی مدرن قابل تشخیصی بود
توی اسکاتلند توی سال هزار و هفصد و هفتاد
اسکاتلند اولین بود توی معرفی پول کاغذی
که اون موقع توسط بانک های خصوصی صادر شده بود
که طلا و نقره در ذخیره داشت
که ممکن بود اشتباه بشه ممکن بود بانک ورشکسته بشه
میتونستید بحران اعتمادی داشته باشید و بانک های که تنها مونده باشن
ریسکهایی بوجود بیارن که پخش بشن و کل جامعه اقتصادی رو یکجا مختل کنه
اقتصاد یک اجراییه بانکی
بانکداری یک چیز خیلی هوشمندانه موسسه ای هست
که مثل خیلی قرارهای هوشمندانه موسسه ای
بسیار پراستفاده هست اما گاهی
واقعا اشتباه پیش میره
فوت و فن بانکداری اینه که بانک ها
بانک پول شما رو میگیره
و از دیدگاه شما پول شما توی بانک نشسته و هرموقع که بخوایید میتونید پسش بگیرید
اما بانک درواقع پولتون رو اونجا نگه نمیداره
به کار میبندنش، به صورت وام میدنش بیرون
در دسترس قرارش میدن که استفاده بشه برای
ساختن مشاغل، و سرمایه گذاری برای خرید خونه برای مردم
و این خوب هست شما میخوایید
که ثروت به کار گرفته بشه
اما چطور میتونن همچین کاری بکنن از اون جایی که من آزادم پولم رو برداشت کنم
چطور میتونن گارانتی کنن
وقتی پول واقعا اونجا نیست و جواب این هست
مشتری های زیادی وجود داره و توی هر روز مشخصی
فقط بعضی افراد پول برداشت میکنن
اما فرض میکنیم که من دلایلی دارم که شک کنم که بانکم
در واقع کلی پول از دست داده
فرض میکنیم که دلیلی دارم که اونا کلی وام اشتباه دادن
پس اون موقع میخوام پولم رو بیرون بکشم تا وقتی اونجاست
و هر کس دیگه ای
و اگه همه توی یک زمان بخوان پولشون رو بیرون بکشن
و بانک پول رو نداره و اگه بخوان پول رو جمع کنن با فروختن
وام ها به کس دیگه ای، آتیش به پا میشه
میخوان سریع بفروشنش و کلی پول از دست میدن
که به این معنی هست که اگه مردم باور داشته باشن که بانک قراره شکست بخوره
اون یک پیشبینی هست که خودش پروندشو بسته اون یک اجراییهء بانکی خواهد بود
همه میخوان پولشونو هم زمان بیرون بکشن
که بانک رو از کار خارج میکنه حتی اگه اساسا اون بانک سالم باشه
اداره بانکی در سایه
رکود اقتصادی بزرگ
اون به عنوان یک دوران کسادی شروع شد که بد بود
و تبدیل شد به رکود بزرگ
بخاطر موجی از اجراییه بانک ها
با شکست هر بانک، مردم نسبت به بانک بعدی بدبین میشدن
در طول سال هزار و نهصد و سی و نهصد و سی و یک
تعداد زیادی بانک ورشکسته شدن مردم وحشت زده میخواستن پول نقدشونو بزارن زیر توشکشون
بانک هایی که نجات پیدا کردن
دیگه وام نمیدادن و مقادیر زیاد پول رو انباشته میکردن برای روز مبادا
و اون چیزی بود که اقتصاد آمریکا رو توی گودال فرو کرد توی دهه سی
ما فکر میکردیم اون مشکل رو حل کردیم
ما بیمه سپرده رو درست کردیم
پس در واقع اگه شما پول توی بانک داشتید
یک بانک معمولی
توسط یک برنامه دولت فدرال گارانتی شده بود
حتی اگه بانک ورشکسته میشد شما پولتون رو پس میگرفتید
اگه دولت فدرال سپرده شما رو گارانتی کنه همچنین اصرار میکنه که بانکها
از اون امتیاز سوء استفاده نمیکنن پس شما
بیمه سپرده رو با مقررات قاطی نمیکنید، و
خب همه فکر کردن که اینا چیزهای دهه سی هست
ما بیمه سپرده رو درست کردیم ما بانک های مقرراتی داشتیم
ممکن نیست دوباره اتفاق بیوفته
چیزی که فراموش کردیم این بود که
بانک چی هست؟
بانک با شکلی که داره معنی نمیشه
چیزی که واقعا یک بانک رو معنی میکنه این حقیقت هست که
پولتون رو میگیره، بهتون میگه میتونید به پول دسترسی داشته باشید هر وقت بخواید
اما در واقع بیشتر اون پول رو استفاده میکنه برای وام دادن به اهداف دیگه
و ما یه سری کامل موسسات درست کردیم
که اون کار رو انجام میدیم
که به مارو بانک صدا نمیزنن
ما نه تحت تاثییر مقررات یا
محافظتی که بانکهای مقرراتی دارن هستیم
ما به طور جمعی به همشون میگیم بانکداری سایه ای
رسما بانکداری نبود اما از لحاظ اقتصادی بانکداری بود
و توی دو هزار و هفت مشخص شد
بیشتر سیستم بانکداری ما بانکداری سایه ای بود، نه بانکداری سنتی
و غرب وحشی بود، و کاملا محافظت نشده بود
که به این معنی بود که وقتی چیزی شروع میکرد به اشتباه پیش رفتن
همه مشکلات قدیمی برمیگشتن
ما موفق شدیم که شرایطی که رکود اقتصادی بزرگ رو ممکن کرده بود رو دوباره بسازیم
توسط ساختن این سیستم بانکداری سایه ای کنترل نشده
در موازا، و در خیلی شرایط سبقت گیرنده از بانکداری سنتی
گاها نوآوری اقتصادی
در واقع راه هوشمندانه ای برای دوری کردن از
محافظ های جاده ای هست که خودمون برپا کردیم
به نظر ایدهء خوبی میاد چون میتونید یکم بیشتر پول دربیارید
و خب مردم راه های هوشمندانه ای پیدا میکنن برای طفره رفتن از قوانین
اسمشو نوآوری بزارید
و بعد معلوم شد کاری که کردن، این بود که همه چیز رو آماده برای نابودی کردن
حباب ها و طمع ای.کایوتی
خب ما در کنار اجراییهء بانکی مشکل حباب ها رو داریم
حباب ها گاهی
به طور میانگین
دارایی ها تمایل دارن قیمت گذاری بشن بر اساس
چیزی که اساسا ارزش دارن
اما میانگین، همیشه نیست
و گاهی توی شرایطی قرار میگیرید که مردم
چیزی رو میخرن، فقط بخاطر اینکه بقیه مردم هم اون چیز رو میخرن
قیمت ها بالا میره و خب شما میگید اوه ببینید
من دیدم که مردم با خرید اون جنس سود کردن من هم میخوام مقداری ازش بخرم
اگه به قیمت دارایی ها نگاه کنید که نجومی بالا میره، یجوری مثل طرح پانزی هست
مردمی که زودتر خرید کردن کلی سود کردن چون قیمت بالا رفت
مردم بیشتری میان،چون میبینن افراد زیادی دارن کلی ازش پول در میارن
و انقد اومدن که دیگه کسی برای جذب کردن نمونده باشه همون اتفاقی که برای * توی نود افتاد
و این تقریبا همون اتفاقی هست که برای قیمت مسکن افتاد توی دو هزار
قیمت مسکن داشت بالا میرفت
همه فکر میکردن، مسکن...
چه مشکلی ممکنه پیش بیاد من باید یه خونه بخرم
و دیر یا زود
قراره...
ما یک لفظ خاص داریم "لحظه وایلی شغال"
توی کارتون های قدیمی
کارتون رود رانر! بر اساس قوانین فیزیک کارتون، شما از لبه پرتگاه بیرون می دوید
و در واقع تا موقعی که نگاه به پایین نکنید و متوجه نشید چیزی زیرتون نیست سقوط نمیکنید
پس قرار بود یه لحظه وایلی کایوت به وجود بیاد
حباب مسکن ترکیده بود
اما بدترین چیزش این هست که اگه اون حباب رو روی اندازه قابل ملاحظه ای از اقتصاد اعمال کنیم
و مسکن هم قطعه خیلی بزرگی از اقتصاد هست
اون موقع میتونه واقعا کل اقتصاد رو پایین بیاره
و وقتی منفجر شد
مقدار خیلی زیادی از بانکداری سایه ای رو هم با خودش پایین آورد
خب پس یهویی ، ما ... بودیم با
تکنولوژی بالای سوپ شدهء
بحران اقتصادی که به هر حال توی اساسش بود
دقیقا همون چیزی که برای نه صد و سی افتاد
مدیریتمون...
ما صف های طولانی مردم بیرون بانک نداشتیم که بیان و برای پولشون فریاد بکشن و منتظر باشن
و همش توی فضای مجازی اتفاق افتاد
اما اثر عملکردی یکی بود ریزش کامل اقتصادی
بازار اعتباری، کمپانی ها نمی تونستن پول قرض بگیرن
قیمت دارایی ها روی هوا بود پس انداز عمرانه مردم به باد می رفت
اقتصاد غوطه ور بود و چنان به شدت بی ثبات بود
که دولت فدرال مهمات مبارزه باهاشو نداشت
ماشین وام درجه دو روز قیامت
بحران اقتصادی دو هزار و هشت آمریکا ربط زیادی به
چیزی که
نوآوری اقتصادی مشخص شد که ایدهء جدید مخربی هست که
قرض دادن به آدم های مشکوک وام درجه دو
افرادی که قبلا اعتبار وام نداشتن
ما در مورد وام های نینجا حرف میزدیم
نه درآمدی، نه شغلی نه دارایی
ایدهء روشن این بود که
وام رو پیش خیلی افراد ببرید
و با هم مخلوطشون کنید و یک دارایی به وجود بیارید که صاحبش همه این افراد هستن
و اگرچه هر شخص فردی
ممکنه در آخر ضرر کنه شانسش چقدر هست که
همه اونا در آخر ضرر کنن پس این یک دارایی کاملا مطمئن هست، درسته؟
خب در واقع نه، وقتی قیمت مسکن سقوط کرد همه ضرر کردن
یجوری سفسطه وام درجه دو یا مشکل وام درجه دو
همون مشکل بانکداری بود
که توی زمان های معمولی قانون میانگین ها
میتونه چیزها رو خیلی قابل پیش بینی کنه
زمان های عادی
هر شخصی میتونه تصمیم بگیره از بانک اماپول برداشت کنه
اما نه همه با هم
اگه میانگین ریسک ضرر رهن رو در بیارید
یک تیکه قابل پیش بینی هست که میدونید ضرر میکنه
و بخاطر قابل پیش بینی بودن میتونید دارایی امنی بوجود بیارید
با کشیدنشون
اما توی زمان های غیر عادی
همه مورد ضرر قرار میگیرن
قیمت مسکن داره سقوط میکنه همه همزمان ضرر میکنن
چیزی که به خوبی کار میکرد تا زمانی که اقتصاد روی یک پاشنه موازی حرکت کنه
به یکباره تبدیل شد به یک ماشین جهمنی
تورم وام
یکی دیگه از اقتصاد دانان بزرگ نه زیادی...
کسی که خیلی معروف نیست اما
اقتصاد دان آمریکایی اروین فیشر
و اون این ایده رو داد که
یک جمله و یک ایده
تورم وام
برای توضیح دادن اتفاقاتی که توی دهه سی افتاد
و چیزی که اون گفت: گفت ببینید
وقتی کلی بدهی دارید، اگه قیمت ها شروع به سقوط کرد
یک روند تقویت کردن خودتون رو خواهید داشت
کسانی که بدهی دارن، خودشونو فقیر پیدا میکنن
ارزش دارایی هاشون و ارزش درآومد هاشون میره پایین
وقتی که میزان بدهیشون پایین نمیره
بدهی، میزان خرج کردن رو پایین میاره
که باعث میشه که قیمت ها حتی بیشتر سقوط کنه و این مارپیچ روبه پایین رو بوجود بیاره
اروین فیشر بحث کرد که
اون مارپیچ روبه پایین دلیل عمده ای بود که چیزها به اون بدی شدن توی دهه سی بودن
در واقع مشخص شد که
بدهی خونه ها به همون مطمنئیه درآمدشونه
دو بار توی آمریکا به نقطه اوجش رسیده
یک بار توی هزار نهصد و بیست و نه و یک بارم توی دو هزار و هفت، و این مطمئنن اتفاقی نیست
زمانی بود که مردم میگفتن وام درجه دو چی هست؟ چقدر میتونه بزرگ بشه؟
خب جواب اینه که
به اندازه کافی بزرگ بود که
این مارپیچ ها رو زنده کنه و چیزی که شروعش به عنوان...
شوک سایز معمولی تبدیل شد به فاجعه
قربانیان بدون جرم
وقتی به این نگاه میکنیم که چه اتفاقی افتاد بعد از
بحران اقتصادی
رکود از آخر دو هزار و هفت شروع شد
که تبدیل شد به
بحرانی بسیار شدید و
و نرخ بیکاری از حدود چهار و نیم درصد به حدود ده درصد افزایش پیدا کرد
و اون میلیون ها میلیون کارگر هست
میتونن کارگر باشن اما نمیتونن کار پیدا کنن
پس چند میلیون کار تولیدی غیب شدن
و بخاط این نبود که اونا کارگر های بدی بودن یا کار خطایی کرده بودن
و حتی بخاطر این نبود که کمپانی های اونا اجناس بدی تولید میکردن، فقط بخاطر این بود
پسر ما بحران اقتصادی داشتیم و مردم نمیتونستن ماشین جدید بخرن
مردم خونه هاشونو از دست میدادن چون
چون بازار مسکن سقوط کرد اونا خونه خریدن با تفکر اینکه...
دارن با قیمت مناسب خونه میخرن و بعد قیمت پرداختی دوبرابر بود
اگه تازه از کالج بیرون اومده باشید
توی همه اینا
مطمئنن براتون سخت خواهد بود که شغل اولتون رو پیدا کنید
که توی نردبان شغلی شروع کنید
اگه میخواید بدونید که براتون چقدر طول میکشه
کی بالاخره میتونم از پسش بربیام
شانس بد اومدن به بازار کارم رو
توی دو هزار و نه و دو هزار و ده
جواب اینه که، به طور میانگین امیدوارم نه برای شما
اما به طور میانگین جواب هیچوقت هست
دانش آموزان در دوران رکود وارد بازار کار میشن
معمولا از مراحل اولیه جلوتر نمیرن
همه شغلشون حداقل توسط تجربه کار روشن شده
خب پس همه اینا اینا همه شماره هستن که
به نظر چکیده میاد، اما در واقع معنی میشه به ارزش انسانی بسیار بزرگی
بعضی وقت ها در مورد جرائم بدون قربانی حرف میزنیم، اینا قربانیان بدون جرم هستن
همه این افراد هیچ کار اشتباهی انجام ندادن بجز
اینکه توی جای اشتباهی و بخصوص توی زمان اشتباه بودن بشدت رنج دیدن