حمله دو وجهی
حمله ای ساده می تواند کشنده باشد
حمله دو وجهی مفهوم خیلی ساده ای است
اما میتونه کشنده باشه
ممکنه نتیجه بازی رو تعیین کنه
و ما باید اول به چندتا شرایطی نگاه کنیم
که حمله دو وجهی میتونه در آن به ابزار برد تبدیل بشود
بنابر بیاید در مورد موقعیتی
با رخ سیاه روی سی4
اسب سیاه روی ای6 صحبت کنیم
و حالا اگر فیلمون رو
با توجه به اینکه با مهره سفید بازی میکنیم
روی دی5 قرار بدیم، فیل میتونه به هر دوی قلعه و اسب حمله کنه
و مگر اینکه دیگر مهره های سیاه نتوانند به کمک بیایند
از دست دادن مهره غیر قابل پیشگیری است
میتونیم شرایط دیگری داشته باشیم
خوب حالا
میتونیم به رخ نگاه کنیم
رخ وسط باشه، مثلا
بیاید دوباره بزاریمش روی دی5
به دو مهره سیاه حمله میکنه
اسب روی ای5 و فیل روی اچ5
جفتشون روی کناره ی صفحه هستند
و دوباره مگر اینکه اتفاق دیگری بیفته
سوخت مهره غیرقابل پیشگیری است
چون رخ به جفتشون حمله میکنه
حمله دو وجهی با سربازها و اسب ها
اما مسلما هر مهره دیگری
هم میتواند حمله دو وجهی داشته باشد
و قشنگ ترینش
حمله با یک سرباز و اسب است
و بیاید ببینیم چه اتفاقی می افتد
وقتی که یک سرباز با پشتوانه اسب داریم
و مهره های زیر حمله شاه و وزیر هستند
پس شاه روی بی6 هست
وزیر سیاه روی دی6 است
و سرباز روی سی4 حالا به سی5 می رود
و کیش میکند
و میتونید ببینید که چنگال تشکیل شد
سرباز به شاه و وزیر حمله میکند
اسب از سرباز حمایت میکند
و سوخت مهره غیرقابل پیشگیری است
بازیکن سیاه وزیر را از دست میدهد
اما میتونیم داستان رو یکم پیچیده تر
و یکم جالب تر کنیم
خوب اگر اسب نه روی بی3 بلکه روی سی3 باشد
دیگر از سرباز حمایت نمیکند
بنابراین اگر سرباز به سی5 برود قربانی می شود
اما این قربانی شدن واقعی نیست
چراکه با قربانی کردن این سرباز
سفید یکی از مهره های سفید را مجبور میکند
تا به مربع سی5 بیاید
و به این شکل موقعیت برای چنگال اسب ساخته میشود
بنابراین اگر وزیر این سرباز را بزند و اسب به اِی 4 برود
میبینیم که چنگال تشکیل میشود
حالا اگر شاه سیاه این سرباز را بزند و اسب به ای4 برود
دوباره چنگال تشکیل میشود
به عنوان یک اصل
باید یادتون باشه که اگر دو مهره
دوتا از مهره های حریفتون
در مربع های هم رنگ نزدیک هم باشند
همیشه اسبتون فرصت این رو داره که
با چنگال کردنشون بهشون آسیب بزنه
حمله دو وجهی پایان کار نیست
پس به حرکت تهاجمی نگاه میکنیم
اما همچنین به دفاع هم فکر میکنیم
سرباز کم ارزش ترین مهره است
با این که بهتون در مورد غفلت
از ارزش تک تک سربازها هشدار میدهم
هرچقدر که قوی تر بشوید ارزش تک تک سربازها بیشتر میشود
و وفتی که پایان های بازی رو تحلیل میکنیم
شما خواهید دید که یک سرباز در برخی پایان های بازی چقدر میتواند قدرت نشان دهد
و چقدر این پایان های بازی پیچیده هستند
اما وقتی که به برخی شرایط پویا می نگریم
مسلما سرباز میتواند ابزار خوبی
جهت آوردن مهره های حریف
به شرایطی بد بکشاند که در آن بقیه مهره هایتان
سراغشان بروند و باعث ضربات موثری شوند
من در شطرنج در ارزش گذاری
هرچیزی در سطح مهره ها، ترجیح میدهم محتاط باشم
چون گاها روح آن ها خود را نشان میدهد
به همین خاطر است که در موقعیت های بعد خواهیم دید
یک سرباز یا یک مهره کم وزن تر دیگر می تواند
مهره ها و مجموع مهره های خیلی قوی تر حریف را تحت تاثیر قرار دهد
پس به این خاطر است که همیشه باید
به هر شرایط خاص
در تحلیل فرصت قربانی کردن مهره ها
برای گرفتن دست بالا، بنگرید
در این شرایط وقتی به حمله دو وجهی نگاه میکنیم
مسئله زدن مهره هاست
با این حال مسلما قربانی دادن های خیلی پیچیده تری وجود دارد
که اسمشون رو قربانی دادن های موقعیتی می گذاریم
که در آن ها با از دست دادن مهره هایتان در بلند
مدت به شکل راهبردی دست بالا را بدست می آورید
حمله دو وجهی بر ضد دو مهره انجام می گیرد
اما می تواند بر علیه یک مهره و یک مربع هم اتفاق بیفتد
و یکی از اشکال آن حمله ایست
بر علیه یک مهره و شاهی است که مورد تحدید غیر مستقیم مات شدن است
که به معنای پایان بازی است
و ما میتونیم به این شرایط خاص نگاه کنیم
و ببینیم که آیا امکان دفاع همزمان در برابر این تهدیدات وجود دارد یا خیر
تحت حمله پنیک نکنید
بیاید دوباره به یک مثال ساده نگاه کنیم
خب شاه سیاه را در گوشه داریم
با دو سرباز در برابر اش و یک فیلم در دور دست ها در بی1
و بیاید رخ سفید را در بی5 بگذاریم
خوب میتونیم ببینیم که رخ به فیل حمله میکنه
اما همچنین به شکل غیر مستقیم به شاه حمله میکند
از بی8 تهدید میکند
که باعث مات شدن میشود
حالا اگر سیاه پنیک کند
با شاه از این گوشه فرار میکند که شاه در جی8 قرار میگیرد
اما در این صورت مهره از دست میدهد
و بازی به مهره های دیگر بر روی صفحه وابسته میشود
اما با این حال باخت بزرگی است
خوب آیا می توانیم که فیل را حرکت دهیم و همچنین از مات شدن جلوگیری کنیم؟
بله
در این مورد خوش شانسیم
چون فیل می توان به اِی2 برود
حرکت کوتاهی است
اما چیزی که مهمه اینه که حالا اگر رخ به بی8 برود
دیگر مات نیست
فقط کیش است
چون فیل اگر یادتون باشه میتوان اریب برود
و میتواند از سوی روی صفحه
به دیگر سوی صفحه برود
پس به جی8 میرود
و حالا شاه حفاظت میشود
پس به این شکل فیل را نجات داده و از شاه حفاظت می کنیم
اگر تحت حمله دو وجهی هستید نیازی نیست پنیک کنید
از این حالا گذشته هیچوفت نباید پنیک کنید
اگر پنیک کنیدد بازی رو میبازید
حمله دو وجهی برای تازه کارها
برای آماتورها و گاها برای بازیکنان قدر می تواند کشنده باشد
چراکه تهدید واضح رو میبینید
و در این مورد این تهدید مات است
که میدونید بازی را تمام میکند
و شما تنها میخواهید در بازی باقی بمانید
و به دنبال فرصت برای دفاع در برابر هر دو خطر نمیگردید
گاهی نمیتوانید در مقابل هر دو خطر دفاع کنید
مثلا اگر همین موقعیت را داشته باشیم
اما اگر یک سرباز سیاه اضافی در اف7 داشته باشیم
و دیگر نمیشود
فیل سیاه نمیتواند از اِی2 به جی8 برود
چون در واقع این سرباز راه را سد کرده است
و در این مورد سیاه فیل را از دست میدهد
و باید به فرار فکر کند، شاید
تنها با بازکردن یک مربع برای شاه با بازی اِچ6 یا جی6
اما باید شرایط را ارزیابی کنید
و ببینید که آیا گزینه ای برایتان وجود دارد
تا از یک حمله دو وجهی بدون از دست دادن مهره فرار کنید یا خیر
دفاع در برابر حملات دو وجهی
گاهی دیدن حمله دو وجهی زمانی که
اگر مهره حریف به دو مهره شما حمله نکند، دشوار می شود
اما با این حال مخاطرات دیگر را در بر میگیرد
چراکه سطوح تهدیدات یکسان نمی باشند
و مسلما برای تازه کارها و آماتورها
پیچیده تر است
با این حال بازیکنان پیشرفته تر به سرعت
تشخیص میدهند که کدام تهدید خطرناک ترین در شرایط است
اما ممکنه تنها حمله دو وجهی نباشد
گاهی وقتی حریفتون مهره های قوی تری
مثل وزیر استفاده کند ممکن است حمله سه وجهی باشد
ممکنه تهدیدات چندوجهی داشته باشد
و باید فکر کنید که چگونه در برابر آن ها دفاع کنید
چون ممکن است به تمهیدات خارق العاده ای نیاز باشد
خوب بیاد شرایطی
با وزیر سیاه در دی5 را داشته باشیم
و مسلما می دانیم که وزیر سیاه
یا وزیر سفید یا هر وزیری در میانه
اکثر مربع ها را کنترل میکند
و میتواند آسیب های بسیاری بزند
چرا که بر تمام صفحه احاطه دارد
خوب شاه سیاه روی دی2 است
حالا شاه سفید را روی اِی3 داریم
سرباز سیاه را روی اِی4 می گذاریم
و بعد دو رخ سفید داریم
دو رخ سفید
روی اِی8 و اچ1
حالا بیاید شرایط را تحلیل کنیم
خوب وزیر سیاه به رخ روی اچ1 حمله میکند
همچنین به رخ روی اِی8 حمله میکند
اگر هیچ چیز دیگری نداشته باشیم شاهمون رو بزاریم کنار
رخ ها به سادگی روی صفحه خالی تنها با کنار یکدیگر آمدن
می توانند از هم حمایت کنند
یا رخ میتونه از اِی8 به اچ8 یا رخ از اچ1 به اچ8 برود
اما مشکلمون اینه که
گذشته از تهدید دو رخ مان
وزیر سیاه همچنین میتواند در یک حرکت تهدید به مات کند
چراکه سرباز در اِی4 خطر مات بدست می دهد
حالا چکار کنیم؟
تنها یک راه برای فرار از تمام تهدیدات وجود دارد
و آن ساخت تهدیدی بزرگ تر است
در این مورد ما این تهدید بزرگ تر کیش دادن است
رخ به اچ2 و کیش
با کیش دادن حرفمان را مجبور میکنیم که شاه را حرکت دهد
بنابراین امکان هیچ کار دیگری نیست
پس شاه به دی1 می رود
و حالا همچنان دو تهدید موجود است
یعنی زدن رخ در اِی8 و مات در بی3
ما این سرباز را میزنیم و هر دو تهدید را از بین می بریم
دوباره رخ مان فرار میکند و سرباز را میزند
و دیگر شرایط ماتی اینجا نیست
برای یک لحظه به نظر میرسد که ممکن است در خطر باشیم، چراکه
بازیکن سیاه یک حمله دو وجهی دیگر می کند
وزیر از دی5 به دی6 میرود
به خاطر دارید که وزیر میتواند به دو سوی صفحه حمله کند
وزیر در دی6 کیش میدهد اما همچنین رخ اکنون در خطر است
اما حالا ما از قدرت رخ هایمان استفاده میکنیم
ما در مقابل کیش دفاع میکنیم
رخ به بی4 می رود
و اگر بازیکن سیاه گاردش را از دست بدهد و رخ را بزند
بعد به یکباره یک تم جدید را استفاده میکنیم که بعدها می آموزیم
حمله در خطوط
کیش میدهیم
شاه به خط دوم میرود و بعد یک کیش دیگر
و حالا شاه سیاه و وزیر سیاه میبینید
که در یک خط، در یک ردیف هستند
و وزیر را میزنیم
پس به همین خاطر است که سیاه در این شرایط
باید محتاط باشد و به کیش دادن ادامه دهد
و نتیجه مساوی را به عنوان نتیجه اجتناب ناپذیر قبول کند
پس حتی برای بازیکنان بسیار قدر
گاهی بسیار چالش برانگیز است که به تاکتیک های خود نگاه کنید
و همچنین مواظب تاکتیک های حریف باشید
این یکی از آزمون های کلیدی است
و حتی حرفه ای ها و استاد بزرگ ها
باید آگاه باشند که وقتی شما دارید تلاش میکنید تاکتیک های خود را به کار گیرید
همیشه این احتمال وجود دارد که حریف
یک ضد حمله داشته باشد
و ندیدن این ضدحمله خیلی ساده است
چون میدونید، ذهن ما اینگونه عمل میکند
درگیر ترکیب ذهنی خودمان میشویم
و این یک هشدار است
اگر به دنبال ترکیب ذهنی خودتان هستید، به خاطر داشته باشید
که این بازی یک سویه نیست
یک حریف دارید
و مسلما در مورد تمامی منابعی اطلاع دارید
که حریفتان میتواند از آن ها استفاده کند تا به شما اسیب بزند
شطرنج یک بازی 100 درصد شفاف است
اما شما نمیدونید که حریف چگونه می تواند از آن استفاده کند
میتواند این ممنابع را به کار گیرد تا ضد حمله بسازد
بنابراین باید همیشه مواظب مقاصد حریفتان باشید
و باید به دنبال
با اینکه میدونم از نظر روانشناختی
ممکن است راحت نباشد
از این نظر که ممکن است درگیر ترکیب ذهنی خودتان باشید
میشه گفت که شطرنج شبیه زندگی واقعی است
چون وقتی که خیلی تحت فشار ایده ها، برنامه ها و پروژه های خودمان هستیم
میل به این داریم که فراموش کنیم که همیشه رقابت وجود دارد
اما رقابت در زندگی واقعی ممکن است به این سختی نباشد
چرا که به دلایلی
در شطرنج همیشه این حریف شماست که حرکت بعدی را انجام میدهد
در شطرنج قواعد بسیار سفت و سخت است
و اگر مواظبت نکنید
اگر تحت فشار ایده های خودتان باشید
و اگر توجهی به برنامه ها
و توانایی های حریفتان در ضربه زدن به شما بر روی صفحه شطرنج نداشته باشید
کارتون سخت میشه
وقتی تحت تهدیدات متعدد قرار گرفته اید
باید دنبال کارآمد ترین راهِ جلوگیری از تهدید فوری بگردید
اما همچنین باید به دنبال ساخت
نوعی پیکربندی مقاوم میان مهره هایتان باشید
پس به این دلیل است که باید اولین حرکت
باید کنار یکدیگر قرار دادن رخ ها باشد
چراکه وقتی رخ ها از یکدیگر دفاع کنند
شکست ناپذیر می شوند
وزیر نمیتواند به آن ها آسیبی بزند
به همین خاطر است که کنار یکدیگر قرار دادن رخ ها
در یک خط، در یک ردیف اولین کاری است که به ذهن میرسد
اما بعد باید به خاطر داشته باشیم که مسئله تنها دو رخ نیست
مسئله در مورد شاه مان نیز هست
و این مهمترین درس است
چرا که در آخر بازی شطرنج
زمانی به پایان میرسد که شاه مات میشود
پس هرچقدر هم که بتونید مهره
در طول روند بازی بزنید اگر شاهتان به مشکل بخورد
ممکنه همه چیز را ببازید
بنابراین باید به تمامی تهدیدات نگاه کنیم
و، خوب، ببینیم که شاه مان در خطر است
باید یک کار خیلی دراماتیک انجام دهیم
که در این مورد ما، کیش دادن است
چراکه وقتی که به شاه حریف کیش میدهیم
حداقل کمی زمان می خریم
و در این شرایط
مهم است که به خاطر داشته باشیم که با هر حرکت دو فعالیت انجام میدهیم
پس اینجا کیش میدیم و در عین حال رخ را از حمله مصون میکنیم
حرکت بعدی مصون کردن این رخ از حمله
همچنین سرباز را میزنیم و خطر مات شدن را از بین می بریم
هیچ قاعده خاصی وجود ندارد
که اگر تحت حمله هستید
چه بخواهید موقعیت خودتان را تثبیت کنید و تنها از مهره هایتان استفاده کنید
و ساختار خیلی تثبیت شده داشته باشید
یا اینکه بخواهید ضدحمله بزنید
باید تحلیل کنید
و این زیبایی این بازی است
این سرّ بازی شطرنج است
که در شرایط بسیاری
باید تدابیر خودتان را به کار ببندید
مسائل پایه ای را می دانید
ولی در نهایت
خیلی مهم است
که تصمیمات را بر اساس عوامل عینی بگیرید
در این مورد ما اگر به این موقعیت نگاه کنید
کیش دادن تنها راه نجات است
مسلما وقتی که رخ دارید و آن ها آزاد هستند
کیش دادن گزینه ای طبیعی است
اما من میدونم که برخی افراد آماتور کیش دادن را دوست دارند
دوست دارند خیلی کیش بدهند
و باید در مورد همیشه کیش دادن به آن ها هشدار بدهم
چراکه این حرکت ممکن است بهترین راه
محافظت از موقعیتتان نباشد
گاها کیش دادن ممکن است کار را بدتر کند
اما درنظر گرفتن کیش دادن به عنوان اولین گزینه ضدحمله
در صورتی که تحت حمله دو وجهی هستید
میتواند توصیه شود
کاسپاروف در برابر بلیافسکی
بنظرم بازی خودم را به نمایش بزارم
این بازی ای در برابر استادبزرگ معروف
الکساندر بلیافسکی است
بازی ای بود که در سال 1991
در سوپر تورنمنت لینارس برگزار شد
من با مهره سفید بازی کردم
تورنمنت دشواری بود
در شروع خیلی خوب نبودم
و بلیافسکی شروع خیلی خوبی داشت
جلو بود
پیش از ان بازی یک و نیم امتیاز جلوتر از من بود
به این خاطر بود که پیروزی در این مسابقه
اگر می خواستم که در تورنمنت باقی بمانم
و برای جایزه اول مبارزه کنم، برایم حیاتی بود
این موقعیت رو چیدم
خوب در لحظات ابتدایی بازی
همانطور که میبینید من در ابتدای بازی خوب شروع کردم
مهره هام غالب هستند
اما غلبه کردن مهره ها پایان بازی نیست
باید کار حریفتان را تمام کنید
و من اینجا حرکتی کردم که تهدیدات بسیاری درست کرد
مثل وقتی است که در مورد حمله دو وجهی صحبت میکردیم
اسبم رفت به سی7
و باعث سوختن متقابل رخ ها شد
چون رخ سیاه تحت حمله بود
و بعد همه مهره ها در خطر قرار میگیرند
میبینید سرباز در بی7 در خطر است فیل در ای6 در خطر است
بنابراین موقعیت بازیکن سیاه کاملا فروریخته است
خوب این یک مثال ساده است اما میدونید نشان میدهد که
میتونید برتری موقعیتی خود را
با استفاده از این حملات دووجهی تبدیل به برتری در مهره ها کنید
میبینید که مهره های حریفتان از نظم خارج شده اند
و مهره های شما خوب جاگیری کرده اند
تا ضربه نهایی را بزنند
و باز بگم که بازی به یاد ماندنی ای بود
من پیروز بازی بودم
و این پیروزی من را به رقابت برای جایزه اول بازگرداند
و شکست شکه کننده ای برای بلیافسکی بود
ولی در نهایت این تورنمنت با قهرمانی نه من بلکه واسیلی ایوانچاک به پایان رسید
با این حال وقتی که بعد از یک شروع ضعیف خودم را بازیافتم، کارم خوب بود
قاعده سفت و سختی وجود ندارد که
بهتون بگه باید دست از برتری طلبی موقعیتی بردارید
و وارد تاکتیک بشوید
این مسئله حسی است
بنابر این باید همیشه به دنبال فرصت باشید
میدونید این مسئله مهمی است
هیچوقت از جستجوی فرصت
برای ساخت تهدید در جهت زدن مهره های حریف،دست نکشید
همیشه فرصت هایی وجود دارند
مخصوصا زمانی که مهره هایتان جایگیری خوبی دارند
مرکز را تحت تسلط خود دارند
یا در برابر شاه حریف جمع شده اند
دنبال فرصت های تاکتیکی باشید
این چیزی است که تفاوت
میان بازیکن های خوب و خیلی خوب
و بازیکنان حرفه ای را می سازد
چراکه وقتی خوب باشید میدانید که چه وقت لحظه ی مناسب است
توضیحش خیلی دشوار است
اما این زمانی است که
باید از برتری موقعیتی خودتان
و از مهره های غالب خود استفاده کنید
تا آن را به برتری قاطع تبدیل کنید
خوب اسب به سی7 می رود
من این مورد را حمله دو وجهی در نظر می گیرم
یا به احتمال بیشتر حمله سه وجهی
چرا که تقریبا به همه چیز در موقعیت سیاه حمله میکند
اما یک مورد را در آن می توان شناسایی کرد
اما اینجا یک توصیه یا بگم هشدار وجود دارد
وقتی به برخی موقعیت ها
و المان های تاکتیکی نگاه میکنیم
به احتمال خیلی زیاد تنها یک تم وجود دارد
چراکه یک ترکیب تاکتیکی خوب
چند جزء دارد
بنابراین زمانی که روی حمله دو وجهی تاکید میکنیم
مسائل دیگری در کار هستند
به طور مثال اینطور که در موقعیت
وزیر و دو رخ می بینیم، مسئله میتواند ملغمه ای از چند تم باشد
چراکه در عین دفاع از موقعیت اش
سفید همچنین ترکیبی را به کار میگیرد که در بر گیرنده حمله پیکانی است
که تم ای متفاوت است
به همین خاطر یادگیری الگوهای متفاوت
تا جای ممکن، مهم است
چراکه هیچ وقت نمیتوان پیشبینی کرد که کدام یک در شرایطی خاص مفیدترین است
و همچنین زیاد مرتجع نباشید
مسئله تنها در مورد یک یا دو حرکت خاص نیست
تنها در مورد یک یا دو الگوی خاص نیست
همیشه متغیرهایی وجود دارند
به همین خاطر راحت بودن با الگوهای مختلف
همیشه کمک کننده است
الگوها متعددتر
میتوانند ترکیب های خیلی متفاوتی بسازند
بهه همین خاطر همیشه خیلی احتیاط میکنم
که خیلی خاص بگم این راه درست یادگیری
بازی شطرنج است
یادگیری شطرنج یک روند مداوم است
و حتی مستعدترین بازیکنان
نباید از آموختن دست بکشند
چرا که با باز بودن در برابر یافته های نو میتوانید بسیار چیزهای تازه ای کشف کنید