تکنیک‌های داستان
از آخر به اول روی ایده کار کنین
می‌خوام فقط در مورد نوشتن صحبت کنم
و بعد در مورد روندی که می‌تونین
برای پرورش موضوع‌تون استفاده کنین
و از یه فیلمنامه برای نمونه استفاده می‌کنم
با اینکه فکر می‌کنم در مورد کمدی هم صدق می‌کنه
وقتی فیلمنامه‌ی «بوفینگر» رو نوشتم
ایده‌ی فیلمنامه رو مدت زیادی تو ذهنم داشتم
حداقل ده سال ایده بازیگری بود که توی
یه فیلم بازی می‌کرد بدون اینکه بدونه
که یعنی بدون اینکه بفهمه یه گروه فیلم‌سازی تعقیبش می‌کرد
پس این ایده رو داشتم
به نظرم خنده‌دار بود
می‌تونستم موقعیت‌هایی بسازم که اون آدم رو بذارم توش
پس از آخر به اول کار می‌کنین
یعنی چی؟
نمی‌تونه یه استودیو بزرگ باشه که
دنبال بازیگره راه افتاده
باید یه آدم بلندپرواز باشه
و یادمه خیلی وقت پیش یکی بهم گفت
داره فیلم مستقل می‌سازه
و کل هزینه‌های فیلم رو با کارت اعتباری پرداخت کرده
فکر کردم چه ایده‌ی خوبی
این یعنی انگیزه‌ی واقعی برای اینکه کسی چیزی رو بسازه
و موضوع کسی رو که اینقدر
انگیزه داره که بخواد همچین کاری بکنه رو دوست دارم
پس کار رو از آخر به اول شروع می‌کنین
با خودتون می‌گین پس یه کسیه که
یه فیلم‌ساز شکست‌خورده‌س که واسه خودش یه ذره اعتبار داره
و پیروان وفاداری داره که حتی از خودش هم پایین‌ترن
هم از نظر اقتصادی هم جایگاه اجتماعی ولی بهش ایمان دارن
براشون مثل مرشده
و یادمه یه بار «لورن مایکلز» بهم گفت
هیچی خنده‌دارتر از کسب و کارهای نوپای زمینه‌ی سرگرمی نیست
با خودم فکر کردم یعنی این زمینه
اینجا کسب و کار نوپای زمینه‌ی سرگرمیه
با جری رنفیرو سر جلسه بودم
و داشت خوب پیش می‌رفت
ولی یه نگاه بهش انداختم و با خودم گفتم
من بهش احتیاجی ندارم
من به کسی مثل کیت رمزی نیاز دارم
کیت رمزی می‌تونه این فیلم رو موفق کنه
برای همین رفتم خونه‌ی کیت
وای خداجون
و چی گفت؟
کی چی گفت؟
کیت رمزی چی گفت؟
آهان، کیت رمزی چی گفت؟
خب، رفتم کیت رو خونه‌ش دیدم
و در ضمن من رو می‌شناخت
از طرفدارام بود
بهش فیلمنامه رو دادم
یه نگاه به فیلمنامه انداخت
گفتم خب نظرت چیه؟
علاقه‌ای به ساختن این فیلم داری؟
و کیت بهم نگاه کرد
و گفت کیت فقط گفت
آره
کیت رمزی گفت آره؟
کیت رمزی این فیلم رو می‌سازه
ساختاری پایه بسازین و جاهای خالی رو پر کنین
وقتی داشتم رو فیلمنامه‌ی «عوضی» کار می‌کردم که اولین فیلمنامه‌م بود
فقط طرحش رو نوشته بودم
و با دو نویسنده‌ی خیلی خوب دیگه کار کردم
یکی «کارل گاتلیب» که نویسنده‌ی آرواره‌ها بود و یکی «مایکل الایاس» که
نویسنده‌ی کمدی خیلی خوبی بود
ولی فکر می‌کردم می‌دونم فیلم درباره‌ی چیه
خلاصه‌ی فیلم می‌شه
داستان از فرش به عرش به فرش
از این ایده که از فقر شروع می‌کرد خوشم می‌اومد
از این ایده که پولدار می‌شد هم خوشم می‌اومد
از طریق یه چیز بی‌ضرر یه چیز اتفاقی
و این ایده از یکی از دوستام به ذهنم رسیده بود
همیشه می‌گفت
تظاهر می‌کرد که پولداره
وقتی ازش می‌پرسیدن چجوری پولدار شدی
می‌گفت بابابزرگم توپ تنیس رو اختراع کرده
و کاملا از خودش درمی‌آورد
فکر کردم ایده‌ی لاک غلط‌گیر اینکه
کسی که لاک غلط‌گیر رو اختراع کرده یه مولتی‌میلیاردر شده
ایده‌ش رو دوست داشتم
برای همین ایده‌ی شیشه‌های کوچیک به ذهنم رسید
و گفتم به خاطر روند داستان
نمی‌خوام پولدار بمونه
پس چجوری می‌تونم هر دو رو با هم انجام بدم
یکیش اینه که می‌تونه همه‌ی پولش رو با حماقت از دست بده
و مثل بقیه مغرور و سربه‌هوا باشه
بعد یه جورایی وارد یه موقعیت برد-برد می‌شه
که سروکله‌ی باباش پیدا می‌شه و می‌گه
برای من پول می‌فرستادی
و گذاشتمش تو یه حساب سرمایه‌گذاری مشترک
احتمالا کاری که باید تو اون
دوران انجام می‌داد
برای همین موقعیت برد-برد می‌شه
و یه خونواده رو دوباره به هم می‌رسونه
در نتیجه می‌دونستم اولش رو دارم و وسطش رو دارم
و می‌دونستم آخرش رو دارم
و بعد فقط باید جای خالی رو پر می‌کردم
بگم خب بعدش چی می‌شه؟
بعد از اون چی می‌شه؟
می‌زنه به جاده
عضو سیرک می‌شه
با یه دختر آشنا می‌شه
سهوا چیزی اختراع می‌کنه که پولدارش می‌کنه
و با یه تاجر صادق آشنا می‌شه که
پولی رو که لیاقت داره بهش می‌ده
و فقط باید جاهای خالی رو پر کنین تا به آخرش برسین
از خودتون بپرسین: بعدش باید چه اتفاقی بیافته؟
این یه راز کوچیک یا شعار یا طرز فکر دیگه‌س
اگه دارین چیزی می‌نویسین یا کاری اجرا می‌کنین
فکر می‌کنین بعدش باید به کجا برسه؟
به کجا باید بره؟
یعنی ول کنین که الان به کجا داره می‌رسه
کجا باید بره؟
چه حسی داره؟
پاراگراف بعدی چیه؟
این پاراگراف اول نشون می‌ده پاراگراف بعدی چیه؟
این کار رو با فیلمنامه انجام دادم
با نمایشنامه انجام دادم
فکر می‌کنم بعدش باید چی بشه؟
نه اینکه می‌خوام بعدش چی بشه
چه اتفاقی باید بیافته؟
کسی باید از آشپزخونه بیاد تو؟
وقتی نشستم تا نمایشنامه‌م رو بنویسم
یکی از نمایشنامه‌هام
پیکاسو در لاپین آژیل
فکر کردم می‌خوام بنویسم
می‌دونستم درباره‌ی چی می‌خوام بنویسم
درباره‌ی پیکاسو وقتی بیست و چند ساله بود
می‌دونست که نابقه است
و تو چند تا بار می‌گشت
حالا خودم هم تو بارها می‌گشتم
نابقه نبودم، ولی تو بار می‌گشتم
تو بارهایی مثل تروبادور
اونجا کلی هنرمندای جوون بودن
گروه ایگلز یا لیندا رانستد
آدمایی که قرار بود هنرمندای بزرگی بشن
برای همین تجربه‌ی آدمای جوون بااستعداد رو داشتم که با هم بگردن
پس گفتم می‌خوام درباره‌ی پیکاسویی بنویسم که آدم جوونیه
یه جورایی می‌دونه نابقه است
پس گفتم حالا مقدمه رو دارم
پس نشستم که بنویسمش
پس گفتم دارم بار رو می‌نویسم صحنه رو توصیف کردم
گفتم بعدش چی؟
گفتم آهان آلبرت انیشتین وارد می‌شه
اصلا نمی‌دونستم این نمایشنامه قراره
درباره‌ی آلبرت انیشتین و پیکاسو باشه
ولی به طرز عجیبی تو ناخودآگاهم این دو تا آدم
تقریبا همسن بودن چیزی تا خلق آثار
خلاقانه و استادانه‌شون نمونده بود
ولی دیدم اینجوری شد
بهش فکر کرده بودم و گفته بودم
بعدش باید چی بشه؟
و گفته بودم یکی باید بیاد که پیکاسو نباشه
همه‌چیز خیلی جادویی درست شد
ولی به نظر من این کار فکر ناخودآگاهه
که با اتفاقی که بعد از این باید بیافته سروکله می‌زنه
آزادانه بنویسین بعد نقطه‌ها رو به هم وصل کنین
نمایشنامه‌ای که داشتم می‌نوشتم
به اسم «بارش شهابی» وقتی داشتم می‌نوشتمش
شاید در آزادترین حالت نوشتن بودم
همین جوری می‌نوشتم بعضی وقتا حتی نمی‌دونستم کجا دارم می‌رم
فقط همین‌جوری افکارتون رو می‌ریزین بیرون
نمی‌دونین چیه
بعدا برمی‌گردین و نگاه می‌کنین
و از فکرتون استفاده می‌کنین تا بهش شکل بدین
ولی هیچ وقت اون لحظات دیوانه‌وار رو پیدا نمی‌کنین
اگه بذارین فکرتون نوشتن رو انجام بده
باید بذارین ذهن هنری‌تون بنویسه آزادانه بنویسه
بعدا چیزایی که کشف می‌کردم وقتی نگاه می‌کردم
می‌گفتم اینجا عجب حرفی زدم
آدم‌خواری! صقحه‌ی ده نوشتم آدم‌خواری
همچین ایده‌ای رو آدم فکر نمی‌کنه به جایی برسه
حالا صفحه‌ی ۵۰ می‌تونین به همون دوباره اشاره کنین
کم‌کم به اثرتون بکپارچگی می‌بخشه
و وقتی وسط چیزی باشین
همه‌چیز رو تو ذهن‌تون نگه داشتین
من رو شگفت‌زده می‌کنه
فکر می‌کردم امکان نداره یادم باشه صفحه دوازده چی نوشتم
ولی بعد دیدم یادم میاد
و فکر می‌کنم بیشتر افراد دارن یکپارچگی به وجود میارن
به خصوص زمانی که نمی‌دونین
اگه یاد بگیرین چجوری ازش استفاده کنین
اگه بتونین اون نقاط رو به طریق معناداری به هم وصل کنین
غافلگیر می‌شین
دوباره بهش اشاره کنین
و یهو بهش معنی بدین
اجازه بدین کاراکترهاتون دیالوگ بنویسن
وقتی فیلمنامه‌ی داستان لس‌آنجلس رو نوشتم و تموم کردم
برگشتم بهش نگاه کردم و فکر کردم
چقدر دیالوگش کمه
و واقعا نمی‌دونستم چجوری دیالوگ بنویسم
یه روز با «دیوید مَمِت» صحبت می‌کردم داشتیم
سر موضوع دیگه‌ای صحبت می‌کردیم
گفت: دیالوگ که کاری نداره
تمام روز می‌تونم دیالوگ بنویسم
من گفتم وای خدا قراره به دردسر بیافتم
ولی در طول زمان کم‌کم به نوعی ذهنم رو آزاد کردم
حالا دیگه عاشق دیالوگ نوشتنم
خیلی حس طبیعی‌ای داره
فقط فکر می‌کنین بعدش چی؟
الان چی می‌گن؟
بعد می‌رن سراغ یه فکر کاملا متفاوت
و می‌دونین که بعضی وقتا وقتی یه کاراکتر حرف می‌زنه
و منتظر بعدشین یه جورایی کلیشه است
که بگیم کاراکتر شروع کنه به نوشتن
اولش وقتی چیزی می‌نویسین خودتون دارین می‌نویسین
و بعد وقتی رشد پیدا می‌کنه و کاراکترها
واضح می‌شن اونا شروع می‌کنن به نوشتن
کاراکترها مؤلفه‌های خودشون رو دارن
که با همراه خودشون دارن و واکنش‌های خودشون رو دارن
و واقعا لحظه‌ی قشنگیه وقتی حس می‌کنین وای
می‌دونم دیالوگ بعدی چیه
می‌دونم این مرد یا زن چی می‌خواد بگه
شفافیت نکته‌ی کلیدیه
بدونین که شما در حال ارتباط با فرد دیگه‌ای هستین
و باید ارتباط شفافی داشته باشین
حالا اینکه خوششون بیاد یا نه به خودشون بستگی داره
که بتونین بگین خوششون نیومد ولی واضح بود
منظورم رو واضح رسوندم
اگه کار ابسورد انجام می‌دین یا مغالطه‌ی بی‌ربطی می‌کنین
بیننده باید بدونه دارین مغالطه می‌کنین
نباید فکر کنن این دیگه چی بود؟
باید یه جوری بدونن دروغ خط‌‌تون کجاست
که به نوعی بتونن قبولش کنن یا ردش کنن
پس وضوح، حتی وقتی می‌خواین مبهم باشین
خیلی مهمه
چون اگه فقط مبهم باشه نمی‌فهمن چی می‌گین
باید سرنخی از اینکه منظورتون چیه بهشون بدین
به ناخودآگاه‌تون وقت برای کار کردن بدین
ناخودآگاه‌تون
عمیقا معتقدم که همیشه خلاقه
و بعضی وقتا می‌تونین ازش بپرسین
می‌دونین که چطور
اتفاقاتی در زندگی‌تون جریان داره
و هیچ راه‌حلی براش پیدا نمی‌کنین
و بعد از دو روز می‌گین اوه
یهو تو سرتون پیدا می‌شه
من فکر نمی‌کنم یهو پیدا شده باشه
یه چیزی این پایین داره کار می‌کنه
و می‌تونین واقعا اون موقعیت‌ها رو از خودتون بپرسین
و بگین نمی‌دونم حالا چجوری بگین ولی مثلا
یه تکه درباره‌ی هواپیما می‌خوام یا پایان‌بندی‌م خوب نیست
شروعم خوب نیست
نترسین
وقتی کار نمی‌کنین دارین کار می‌کنین
باور کنین
و یه کم بهش زمان بدین
بالاخره خودش می‌رسه
در واقع سخنرانی اخیر روانشناسی رو شنیدم
می‌گفت تحقیقات اخیر نشون دادن که
آدم خیال‌پرداز در واقع سخت‌تر کار می‌کنه
از کسی که داره سخت کار می‌کنه
البته که باید هر دو رو داشته باشین
ولی به خیال‌پردازیاتون اعتماد کنین
لازم نیست همیشه حتما کار کنین
روی چیزی یا به خودتون فشار بیارین
و دلیلی داره که سد نویسنده وجو داره
فقط یه کم زمان بدین
مسئله‌تون رو مطرح کنین
اگه دارین چیزی می‌نویسین مشکل رو تو ذهن‌تون مطرح کنین
ازش دور شین
برین مهمونی
چند روزی صبر کنین
خواب ببینین
نگران سد نویسنده نباشین